Τα ερευνητικά ευρήματα των τελευταίων μηνών εμφανίζουν μια σαφή τάση: στη δημοσκόπηση της Metron Analysis του Σεπτεμβρίου, το 61% επιλέγει πολιτική αλλαγή και το 38% σταθερότητα. Επίσης, οι δύο στους τρεις εκτιμούν ότι η χώρα κινείται σε λάθος κατεύθυνση. Είναι επόμενο σε αυτό το 61% τα κόμματα της αντιπολίτευσης να οικοδομούν τόσο την κριτική τους στην κυβέρνηση όσο και την προεκλογική τους στρατηγική. «Μονόδρομος η πολιτική αλλαγή και η ήττα της κυβέρνησης Μητσοτάκης…Ή θα είμαστε πρώτοι για να έχουμε την πρωτοβουλία να συγκροτήσουμε κυβέρνηση και να πάει η ΝΔ στην αντιπολίτευση ή η ΝΔ θα συγκροτήσει κυβέρνηση» δήλωνε ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης σε τηλεοπτική του συνέντευξη (5.8.26). Αλλά και ο Πρόεδρος της ΕΛΑΣ Αλέξης Τσίπρας δήλωνε σε συνέντευξή του πως «στόχος μας είναι η πολιτική αλλαγή και η αλλαγή πολιτικής. Στόχος μας είναι να φύγει η κυβέρνηση Μητσοτάκη… Αν υπάρξει πολιτική αλλαγή θα υπάρξει με αυτόν που μπορεί να τη φέρει δηλαδή την ΕΛΑΣ. Ή εμείς ή κανείς» (23/9/26).
Όμως πόσο συνεκτικό είναι αυτό το 61%; Πόσο μπορεί να αποτελέσει τη βάση ώστε τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και η ΕΛΑΣ να οικοδομήσουν τη φιλοδοξία τους να είναι αυτοί οι εκφραστές της πολιτικής αλλαγής; Γιατί μέχρι τώρα δεν έχει εκδηλωθεί ανάλογο πολιτικό ρεύμα ώστε να δημιουργεί στην κοινή γνώμη την αίσθηση της κυβερνησιμότητας; Πώς και δεν ευδοκιμεί η πρόταση για «προοδευτική κυβέρνηση» ως εναλλακτική λύση στη ΝΔ;
Η αλήθεια είναι πως αυτό το 61% εμφανίζει τα συμπτώματα του χώρου της Κεντροαριστεράς, είναι δηλαδή κατακερματισμένο. Ας ρίξουμε μια αναλυτική ματιά στην έρευνα της Metron Analysis
Οι επιλογές των ψηφοφόρων (Metron Analysis, 16-22/9/2026)
—————————————————————————————-
Πολιτική Θέλουν Θέλουν αυτοδυναμία συνεργασία
αυτοτοποθέτηση αλλαγή σταθερότητα
——————– ——– ———– ——- ———
Αριστεροί 90% 9% 29% 67%
Κεντροαριστεροί 79% 20% 34% 64%
Κεντρώοι 54% 44% 53% 45%
Κεντροδεξιοί 24% 76% 75% 24%
Δεξιοί 45% 55% 74% 24%
Σύνολο 61% 38% 51% 46%
Είναι σαφές ότι η πλειοψηφία της δυσαρέσκειας δεν αποτελεί αυτομάτως πλειοψηφία διακυβέρνησης. Όσοι θεωρούν ότι η χώρα κινείται σε λάθος κατεύθυνση δεν συμφωνούν απαραίτητα ούτε για την αιτία ούτε για τη λύση. Άλλος ζητά ισχυρότερο κοινωνικό κράτος, άλλος αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, άλλος θεσμική αποκατάσταση και άλλος απλώς διαφορετικά πρόσωπα. Η κοινή απόρριψη της σημερινής κατάστασης δεν αρκεί για να τους ενώσει στην κάλπη.
Παράλληλα, αλλιώς εννοεί την πολιτική αλλαγή ένας Κεντροαριστερός και αλλιώς ένας Κεντρώος ή Κεντροδεξιός. Μπορεί ένας υποστηρικτής της ΝΔ θα επιθυμεί αλλαγή «εντός των τειχών» με μια νέα ατζέντα. Μπορεί να επιθυμεί σταθερότητα και αλλαγή συγχρόνως αλλαγή πολιτικών, με λειτουργική κυβέρνηση και προβλέψιμη καθημερινότητα. Επομένως, τα δύο αιτήματα δεν είναι αναγκαστικά αντίθετα. Την ίδια ώρα ο αυτοτοποθετούμενος στην Κεντροαριστερά εμφανώς επιλέγει την πολιτική αλλαγή με την προϋπόθεση της ανατροπής της σημερινής κυβέρνησης. Στην Κεντροαριστερά, οι επιμέρους δυνάμεις μπορεί να ανταγωνίζονται για την εκπροσώπηση της ίδιας δυσαρέσκειας, χωρίς να προσφέρουν πειστική απάντηση για την επόμενη ημέρα, Το άθροισμα των ποσοστών δεν ισοδυναμεί με κοινή πολιτική βούληση.
Αν όμως αναδεικνύεται κάτι ανάγλυφα είναι πως το Κέντρο εξακολουθεί να είναι ένα είδος ρυθμιστικού παράγοντα για την ενίσχυση τόσο της ΝΔ όσο και των κομμάτων της Κεντροαριστεράς. Οι μετρήσεις στο χώρο αυτό-που αρκετοί εξοβελίζουν αλλά τελικά αποδεικνύεται ζωτικής σημασίας- εμφανίζουν μια αντιφατική δυναμική.
Ας πάρουμε για παράδειγμα την ανάλυση για όλους όσοι προσδιορίζονται στο χώρο του Κέντρου. Μπορεί το 54% να επιθυμεί πολιτική αλλαγή, αλλά ταυτόχρονα το 44% επιζητεί τη σταθερότητα- σύνθημα που προτάσσει μετ’ επιτάσεως προεκλογικά η ΝΔ. Παράλληλα, αν και το 45% βλέπει με καλό μάτι τις κυβερνήσεις συνεργασίας, ένα ισχυρό 53% προσβλέπει σε αυτοδυναμία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις τελικές επιλογές του στην πρώτη ή τη δεύτερη κάλπη, αν χρειαστεί. Η αυτοδυναμία ασκεί μια ιδιότυπη έλξη σε όλο το πλάτος του πολιτικού φάσματος. Οι κεντροδεξιοί την επιλέγουν σε ποσοστό 75% και οι κεντροαριστεροί σε ποσοστό 34%. Ακόμα και στο χώρο της Αριστεράς ο ένας στους τρεις προτιμά μια αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Συνεπώς, το αίτημα για πολιτική αλλαγή χρειάζεται από τα κομματικά επιτελεία μια δεύτερη ανάγνωση. Το αίτημα αλλαγής δεν έχει ενιαία κομματική έκφραση. Διαμοιράζεται σε πολιτικά διαφορετικές επιλογές. Η δυσαρέσκεια στη Δεξιά δεν συνεπάγεται προτίμηση συνεργασιών. Επομένως, η απομάκρυνση από την κυβέρνηση δεν οδηγεί αναγκαστικά προς μια συμμαχική κυβερνητική λύση.
Όσο για το Κέντρο, αποτελεί πεδίο διεκδίκησης: εμφανίζει πλειοψηφική προτίμηση τόσο στην αλλαγή όσο και στην αυτοδυναμία. Αυτά είναι δύο χωριστές μετρήσεις του ίδιου ακροατηρίου· δεν αποδεικνύουν ότι οι ίδιοι άνθρωποι επιλέγουν και τα δύο. Αλλά πάντως καταδεικνύουν ότι υπάρχει διχασμός επιλογών, που δεν επιτρέπει να βλέπουμε το Κέντρο σαν μια ενιαία πολιτική ομάδα, έτοιμη να πάρει μεταγραφή στο ένα ή το άλλο κόμμα-και να κάνει τη διαφορά.
Συνεπώς, το αίτημα για «πολιτική αλλαγή» πέφτει και αυτό θύμα της έντονης πολιτικής ρευστότητας και των διαφορετικών προσεγγίσεων των πολιτών, ανεξάρτητα από την πολιτική τους τοποθέτηση. Και αυτό καθιστά ακόμα πιο αβέβαιη κάθε πρόβλεψη στην πορεία προς τις κάλπες.
