Τον προσεχή Απρίλιο περιμέναμε στη Γαλλία το επόμενο crash test για την άνοδο της Ακροδεξιάς, με τη Μαρίν Λεπέν να προηγείται στις δημοσκοπήσεις, αλλά στο μεταξύ μας προέκυψε πρόωρη εκλογική αναμέτρηση στην Ισπανία. Ο Πρωθυπουργός Σάντσεθ, μετά την αποτυχία της κυβέρνησής του να περάσει στη Βουλή δύο νομοσχέδια για το στεγαστικό-την ώρα που οι διαδηλώσεις για τη στεγαστική κρίση συγκλονίζουν τη χώρα-προκήρυξε πρόωρες εκλογές στις 29 Νοεμβρίου. Στο διάγγελμά του, ο Ισπανός Πρωθυπουργός επικαλέστηκε την άνοδο της ακροδεξιάς για να σημειώσει πως, εάν ευνοηθεί από το αποτέλεσμα, θα υπονομευτούν σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Όλα αυτά, μετά το σοκ στη Γερμανία με την άνοδο του AfD στις εκλογές των κρατιδίων -και όχι μόνο. Στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, το AfD, μετά τον εκλογικό του θρίαμβο με 44%, εξέλεξε Πρόεδρο στο τοπικό Κοινοβούλιο, με τη στήριξη του απίθανου αριστερο-ακροδεξιού-φιλορωσικού κόμματος BSW.
Πολλοί πλέον προεξοφλούν μια περαιτέρω τάση ανόδου των ακροδεξιών δυνάμεων στη Γηραιά Ήπειρο. Όμως μπορεί έως τώρα να μετρηθεί με κάποιο τρόπο; Ας δούμε ορισμένα συγκριτικά στοιχεία σε 6 μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις.
Γερμανία: Στις εκλογές του Φεβρουαρίου 2025, το AfD πήρε το 20,8% των ψήφων. Στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, καταγράφει άνοδο 6,2 ποσοστιαίων μονάδων, φτάνοντας στο 27%.
Γαλλία: Εδώ η σύγκριση είναι πιο σύνθετη, γιατί γίνεται ανάμεσα στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές και τις έρευνες για τις προσεχείς προεδρικές. Παρόλα αυτά, στις εκλογές του Ιουνίου 2024, το RN των Μαρί Λεπέν και Μπαρντελά, κατέγραψε το 29,26% των ψήφων. Στις τρέχουσες δημοσκοπήσεις, το εύρος των μετρήσεων κυμαίνεται ανάμεσα στο 31-36%.
Βρετανία: Εδώ εξακολουθεί να εμφανίζει δυνατό ρεύμα το ReformUK του Φάρατζ. Αν και κατέγραψε μια πρώτη μετά την άνοδο των Εργατικών, λόγω της ανάληψης της Πρωθυπουργίας από τον Μπέρναμ, κινείται ανοδικά. Στις εκλογές του Ιουλίου 2024 συγκέντρωσε το 14,3% των ψήφων. Στην τελευταία δημοσκόπηση (6/10/2026) αναρριχάται στο 22%.
Ισπανία: Με 12,39% είχε εισέλθει στη Βουλή το ακροδεξιό VOX στις εκλογές του 2023. Σήμερα (5/10/2026) στην εκτίμηση ψήφου καταγράφεται με 18,4%.
Ιταλία: Εδώ συνηθίζουμε να εστιάζουμε μόνο στο κόμμα της κ. Μελόνι, το Fratelli d’ Italia. Στις εκλογές του 2022 είχε το 26% των ψήφων. Σήμερα κινείται στο 26,4%. Όμως στο ακροδεξιό φάσμα πρέπει να συνυπολογιστούν τόσο η Lega του Βορρά (4,7% στην τελευταία δημοσκόπηση) όσο και το νεοεμφανισθέν Futuro Nationale (8,8 %), Άρα το σύνολο των ακραίων δυνάμεων φτάνει στο 39,9%…
Αυστρία: Όχι τόσο μεγάλη δύναμη όσο οι προηγούμενες αλλά ίσως με τη μεγαλύτερη εκτίναξη του ακροδεξιού FPO, που από το 28,8% των εκλογών του 2024 εκτινάσσεται στο 38% στην τρέχουσα πρόθεση ψήφου (1.10.2026).
Η τάση ανόδου των ακροδεξιών δυνάμεων είναι σαφής αλλά πόσο κοντά είναι στην καθολική κυριαρχία; Απέχει μακράν από τέτοιο σενάριο. Δύσκολο ακόμα να παίξει κυρίαρχο ρόλο στο σχηματισμό κυβερνητικών σχημάτων ακροδεξιού φάσματος-με εξαίρεση την Ιταλία, όπου όμως η κ. Μελόνι έχει ρίξει πολύ νερό στο κρασί της για να κυβερνήσει. Ωστόσο, δεν πρέπει να υποτιμηθεί η πίεση που μπορούν να ασκήσουν τα κόμματα αυτά και ως αντιπολιτευτικές δυνάμεις για τη διαμόρφωση μιας επικίνδυνης πολιτικής ατζέντας.
Πόσο ισχυρές είναι οι φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις στις χώρες αυτές ώστε να είναι σε θέση να ορθώσουν αναχώματα; Κρίσιμο ερώτημα με διαφορετικές απαντήσεις σε κάθε χώρα. Ωστόσο, καταγράφεται μια κάμψη των παραδοσιακών συντηρητικών σχημάτων-η Γερμανία είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα. Παράλληλα, σε ανησυχητική πτώση βρίσκονται οι δυνάμεις της Σοσιαλδημοκρατίας ενώ οι δυνάμεις της Αριστεράς, παρά τις επιμέρους επιτυχίες, υποχωρούν και παραμένουν βαθιά κατακερματισμένες.
Η αντισυστημικότητα των ακροδεξιών κομμάτων απειλεί τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Σε ό,τι αφορά τους πολιτικούς συσχετισμούς, αυτοί δεν πρόκειται να καταγραφούν πριν από τις προσεχείς ευρωεκλογές, που αργούν-ορίζονται για το 2029. Συνεπώς τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. εξακολουθούν να ελέγχονται από τις φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις. Ωστόσο, διαγράφονται δύο κίνδυνοι: Παρ’ όλο που το 80% των αποφάσεων του νομοθετικού έργου του Συμβουλίου λαμβάνεται με ειδική πλειοψηφία, ο κανόνας της ομοφωνίας παραμένει στα πεδία άσκησης εξωτερικής πολιτικής, άμυνας και-επίκαιρο αυτήν την περίοδο-καρτάρτισης του κοινοτικού προϋπολογισμού. Συνεπώς, μια εκλογή της Λεπέν στη Γαλλία, ή της Ακροδεξιάς στην Αυστρία μπορεί να δημιουργήσει εμπλοκές σε κρίσιμα ζητήματα, όπως το θέμα της στήριξης της Ουκρανίας. Άλλωστε οδυνηρή είναι η πρόσφατη εμπειρία με τα βέτο του Όρμπαν… Ο άλλος κίνδυνος είναι έμμεσος. Μπορεί δηλαδή η ισχυροποίηση των ακροδεξιών κομμάτων, είτε ως κυβέρνηση είτε ως ισχυρή αντιπολίτευση, να παρεμποδίσει ειλημμένες αποφάσεις της Ε.Ε., να υπονομεύσει ή παρεμποδίσει κοινούς κανόνες, να αντικρούσει κορυφαίες επιλογές των Βρυξελλών, στο όνομα της «εθνικής ενδυνάμωσης».
Μπορεί να υπάρξει ανάστροφη τάση; Στην τρέχουσα συγκυρία τα πράγματα είναι δύσκολα. Τόσο η διεθνής αβεβαιότητα, με το ενεργειακό και τον πληθωρισμό να γιγαντώνονται, όσο και με την έξαρση του λαϊκισμού και την αντισυστημική στάση μεγάλης μερίδας πολιτών, είναι δύσκολο να περιγράφει κανείς πώς μπορεί να γυρίσει η κλεψύδρα ανάποδα…
