Σαφές μήνυμα για το καθεστώς των θαλάσσιων δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο έστειλαν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ, επαναλαμβάνοντας ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για αυτά. Η κοινή θέση διατυπώθηκε στο πλαίσιο της τριμερούς συνάντησης των υπουργείων Άμυνας των τριών χωρών, η οποία πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη στην Αθήνα, με επίκεντρο την αμυντική συνεργασία και τις προκλήσεις ασφαλείας στην ευρύτερη περιοχή.
Στην κοινή ανακοίνωση, οι τρεις πλευρές υπογράμμισαν ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβλέπει τους διεθνείς κανόνες που διέπουν τη θαλάσσια δικαιοδοσία, επαναβεβαιώνοντας παράλληλα την προσήλωσή τους στο Διεθνές Δίκαιο και στις αρχές που απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή των επικεφαλής των αρμόδιων διευθύνσεων αμυντικής πολιτικής των τριών υπουργείων, καθώς και ανώτερων αξιωματούχων, ενώ αποτέλεσε συνέχεια της στρατηγικής συνεργασίας που έχει αναπτυχθεί μεταξύ των τριών χωρών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα στην αμυντική βιομηχανία
Πέρα από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της άμυνας και της αμυντικής βιομηχανίας. Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ συμφώνησαν να διερευνήσουν τη δυνατότητα δημιουργίας τριμερούς ομάδας εργασίας, με στόχο την ανάπτυξη κοινών αμυντικών δυνατοτήτων, την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας και την προώθηση συνεργασιών στην έρευνα, την παραγωγή και τις νέες τεχνολογίες.
Οι συζητήσεις κάλυψαν επίσης τις περιφερειακές εξελίξεις στον τομέα της ασφάλειας, την προστασία των θαλάσσιων οδών και των κρίσιμων υποδομών, καθώς και την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και ζητημάτων πολιτικής προστασίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις κοινές απειλές που αντιμετωπίζει η περιοχή, όπως η τρομοκρατία, η διάδοση προηγμένων οπλικών συστημάτων και οι αποσταθεροποιητικές ενέργειες κρατικών και μη κρατικών δρώντων. Οι τρεις χώρες συμφώνησαν στην ανάγκη ενίσχυσης του συντονισμού και της ανταλλαγής τεχνογνωσίας, προκειμένου οι κοινές στρατηγικές επιδιώξεις να αποκτήσουν συγκεκριμένο επιχειρησιακό περιεχόμενο.
Έμφαση στο Δίκαιο της Θάλασσας και την Κύπρο
Κεντρικό σημείο της κοινής ανακοίνωσης αποτέλεσε η ανάγκη σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας, όπως αυτό αποτυπώνεται στο εθιμικό Διεθνές Δίκαιο, αλλά και των διεθνώς αναγνωρισμένων αρχών που διέπουν τα θαλάσσια δικαιώματα και τη δικαιοδοσία.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι τρεις πλευρές επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και το Διεθνές Δίκαιο.
Παράλληλα, εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε μονομερείς διεκδικήσεις, πρακτικές εξαναγκασμού και απειλές χρήσης βίας, τονίζοντας ότι καμία χώρα της περιοχής δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως ορμητήριο ενεργειών που υπονομεύουν την περιφερειακή ασφάλεια.
Ενέργεια και ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφορούσε και την ενεργειακή συνεργασία, την οποία Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ χαρακτήρισαν βασικό παράγοντα σταθερότητας και ανθεκτικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι τρεις χώρες εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε προσπάθειες παρεμπόδισης της ενεργειακής συνεργασίας κατά παράβαση του Διεθνούς Δικαίου, ενώ ανέδειξαν τη σημασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και της προστασίας των κρίσιμων υποδομών και των ενεργειακών οδών εφοδιασμού.
Η προστασία των θαλάσσιων διαδρομών αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, καθώς συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική σταθερότητα της Ευρώπης, της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.
Στρατηγικός συντονισμός με περιφερειακή διάσταση
Η τριμερής αμυντική συνεργασία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο στρατηγικής σύμπραξης που θεμελιώθηκε με την κοινή διακήρυξη των ηγετών Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, κατά τη σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε στην Ιερουσαλήμ στις 22 Δεκεμβρίου 2025.
Στην κοινή ανακοίνωση υπογραμμίστηκε ότι η συνεργασία των τριών χωρών στηρίζεται σε κοινές δημοκρατικές αξίες και συμπληρωματικά στρατηγικά συμφέροντα, ενώ επαναλήφθηκε η πρόσκληση προς άλλες χώρες με κοινές αντιλήψεις και στόχους να συμμετάσχουν στο τριμερές σχήμα.
Στόχος είναι η περαιτέρω θεσμοθέτηση του συντονισμού, μέσα από τακτική επικοινωνία μεταξύ των αρμόδιων αρχών, κοινές δράσεις και ανταλλαγή τεχνογνωσίας.
