Ανοίγει ξανά ο δρόμος για τις υποθαλάσσιες έρευνες της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), μετά την έκδοση της NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου. Το γαλλικής σημαίας ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo», το οποίο παραμένει τις τελευταίες ημέρες στο λιμάνι του Ηρακλείου, βρίσκεται πλέον σε ετοιμότητα να αποπλεύσει για την περιοχή των ερευνών, με το ενδιαφέρον να στρέφεται τόσο στην επανεκκίνηση των εργασιών όσο και στην αντίδραση της Τουρκίας.
Η έκδοση της NAVTEX σηματοδοτεί ένα ουσιαστικό βήμα για την επανενεργοποίηση ενός έργου που παραμένει αντιμέτωπο με σημαντικές καθυστερήσεις, κυρίως μετά την εμπλοκή που σημειώθηκε στις θαλάσσιες έρευνες το 2024. Σύμφωνα με τη σχετική αναγγελία του σταθμού Ηρακλείου, η περίοδος των ερευνητικών εργασιών εκτείνεται από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027, αποτυπώνοντας το χρονικό περιθώριο που προβλέπεται για τις δραστηριότητες του γαλλικού σκάφους.
Οι έρευνες αφορούν τη διαδρομή του υποθαλάσσιου καλωδίου στην Ανατολική Μεσόγειο και αποτελούν απαραίτητο στάδιο για την προετοιμασία της πόντισής του. Η NAVTEX προσδιορίζει τις θαλάσσιες περιοχές στις οποίες θα κινηθεί το πλοίο, από την ανατολική Κρήτη προς την Ανατολική Μεσόγειο, και καλεί τα διερχόμενα σκάφη να διατηρούν απόσταση ασφαλείας δύο ναυτικών μιλίων. Σύμφωνα με τον μέχρι τώρα σχεδιασμό, οι πρώτες κινήσεις του «Abeille Marengo» αναμένονται άμεσα, με τις αρχικές εργασίες να προβλέπεται να πραγματοποιηθούν και εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Το βλέμμα στην Τουρκία και η συγκυρία της COP31
Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας έκδοσης της NAVTEX, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον στη στάση που θα τηρήσει η Άγκυρα όταν το γαλλικό ερευνητικό πλοίο βρεθεί στην περιοχή των εργασιών. Το ενδεχόμενο τουρκικής αντίδρασης θεωρείται πιθανό, χωρίς ωστόσο να προεξοφλείται ότι αυτή θα λάβει τη μορφή επιχειρησιακής παρεμπόδισης, όπως είχε συμβεί κατά την προηγούμενη απόπειρα συνέχισης των ερευνών.
Στους παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάσουν τους χειρισμούς της τουρκικής πλευράς περιλαμβάνεται η διεθνής συγκυρία. Η Τουρκία φιλοξενεί από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου στην Αττάλεια τη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα (COP31), με τη συμμετοχή κυβερνητικών αντιπροσωπειών, διεθνών οργανισμών και εκπροσώπων της επιχειρηματικής κοινότητας.
Διπλωματικές εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η Άγκυρα ενδέχεται να επιδιώξει την αποφυγή μιας σοβαρής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο σε μια περίοδο κατά την οποία θα βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής. Αυτό, ωστόσο, δεν αποκλείει την εκδήλωση αντιδράσεων σε διπλωματικό επίπεδο ή μέσω της έκδοσης τουρκικών ναυτικών αναγγελιών. Σε κάθε περίπτωση, το κατά πόσο η επανέναρξη των ερευνών θα εξελιχθεί ομαλά θα κριθεί από τις κινήσεις που θα καταγραφούν στο πεδίο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά στη συγκεκριμένη συγκυρία και ο γαλλικός παράγοντας, καθώς η επανεκκίνηση των εργασιών είναι το επόμενο βήμα από την ενισχυμένη συμμετοχή της Γαλλίας στην υλοποίηση του έργου. Η γαλλική Meridiam, η οποία απέκτησε τον Αύγουστο πλειοψηφική συμμετοχή στον Great Sea Interconnector, εμφανίζεται να έχει αναλάβει ενεργότερο ρόλο στην προσπάθεια επιτάχυνσης των διαδικασιών. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η εταιρεία συνέβαλε στην κινητοποίηση για την ολοκλήρωση των απαιτούμενων εγκρίσεων, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος νέων καθυστερήσεων.
Στο διπλωματικό πεδίο, ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου στην Άγκυρα μεταξύ της πρέσβειρας της Γαλλίας, Ιζαμπέλ Ντιμόν, και του Τούρκου υφυπουργού Εξωτερικών, Μεμέτ Κεμάλ Μποζάι. Παρότι δεν υπήρξε επίσημη ενημέρωση για το περιεχόμενο των συνομιλιών και δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι συζητήθηκε η ηλεκτρική διασύνδεση, η χρονική σύμπτωση με την επανεκκίνηση των ερευνών προσδίδει στη συνάντηση ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Οι εγκρίσεις και το χρονοδιάγραμμα των εργασιών
Η έκδοση της NAVTEX ακολούθησε την ολοκλήρωση των διαδικασιών που απαιτούνται για τη δραστηριοποίηση του γαλλικού ερευνητικού σκάφους. Είχε προηγηθεί η υποβολή των στοιχείων και των συντεταγμένων των περιοχών έρευνας, καθώς και η εξέταση του σχετικού φακέλου από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές.
Σημαντική εξέλιξη αποτέλεσε και η επέκταση, στις 3 Νοεμβρίου, της άδειας που είχε ζητηθεί από τη γαλλική πλευρά για το σύνολο του 2027. Η συγκεκριμένη κίνηση αποτυπώνει ότι ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται σε μια σύντομη ερευνητική αποστολή, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα εργασιών που θα συνεχιστεί και το επόμενο έτος.
Πλέον, το κρίσιμο ζήτημα είναι η ομαλή εκτέλεση των ερευνών και η διατήρηση του χρονοδιαγράμματος. Η ελληνική NAVTEX δημιουργεί το επιχειρησιακό πλαίσιο για την επιστροφή του «Abeille Marengo» στη θάλασσα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη ολοκληρωθεί η επανεκκίνηση των εργασιών.
Για τον Great Sea Interconnector, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για ένα έργο με ιστορία σχεδόν μίας δεκαετίας, το οποίο έχει περάσει από διαδοχικές φάσεις σχεδιασμού, αλλαγές στο επενδυτικό σχήμα και παρατεταμένες καθυστερήσεις. Με την ενίσχυση της γαλλικής συμμετοχής και τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η προσπάθεια επανεκκίνησης αποκτά νέα δυναμική.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν η έκδοση της NAVTEX θα αποτελέσει την αφετηρία μιας ουσιαστικής επιστροφής του έργου σε κανονικούς ρυθμούς ή εάν οι γεωπολιτικές εκκρεμότητες στην Ανατολική Μεσόγειο θα συνεχίσουν να επηρεάζουν την πρόοδό του.
