Πολλά άρθρα γράφονται για την επόμενη μέρα μετά τη λήξη της διαθεσιμότητας πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, δηλαδή μετά το 2026.
Θα προσπαθήσω εδώ να κάνω μία αναφορά στα τρέχοντα και στα μελλοντικά προγράμματα, τα οποία θα συνεισφέρουν στις αναπτυξιακές προσπάθειες της ελληνικής οικονομίας, παραθέτοντας νούμερα όχι με απόλυτη ακρίβεια αλλά κατά προσέγγιση, σκοπεύοντας στη μεγάλη εικόνα και προσπαθώντας να ανατρέψω την όποια πεσιμιστική άποψη για την σημαντική μείωση των Ενωσιακών πόρων, σε πραγματικό επίπεδο ετήσιας δαπάνης.
Τρέχοντα και εγκεκριμένα
Μία νέα ομάδα αναπτυξιακών προγραμμάτων, συνολικού ύψους 8 δισ., για τη χρονική περίοδο 2026-2032 είναι:
- το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο ύψους 4,7 δισ. με παρεμβάσεις σε θέματα, που σχετίζονται με αναγκαίες αναβαθμίσεις και με την υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων για αποφυγή ενεργειακής φτώχειας,
- το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, ύψους 1,6 δισ., με στόχο τον ενεργειακό εκσυγχρονισμό βιομηχανίας, ναυτιλίας και ενεργειακών δικτύων,
- το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών συνολικού προϋπολογισμού 1.7 δισ. ανά έτος για ενεργειακά έργα στα νησιά, με αναμενόμενη ετήσια συνεισφορά περίπου 1 δισ.
Για μία επικαλυπτόμενη με την ανωτέρω περίοδο, ήτοι 2026-2030, έχει ήδη εγκριθεί το νέο πρόγραμμα εθνικά χρηματοδοτούμενων δημόσιων επενδύσεων ΕΠΑ (Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης), αρχικού προϋπολογισμού 13,157 δισ. και με δυνατότητα να φτάσει με υπερδέσμευση 16,627 δισ., με χρηματοδοτήσεις που αφορούν τόσο υπουργεία όσο και περιφέρειες (ετήσια δαπάνη περίπου 3 δισ. έναντι 2.4 το 2024 από την προηγούμενη περίοδο).
Τέλος, το ΕΣΠΑ για την περίοδο 2021-2027 (+3), δηλαδή για τα έτη 2026-2030, που πρακτικά έχουν εναπομείνει προς δαπάνη πολύ σημαντικοί πόροι, καθώς οι απορροφήσεις του είναι οπισθοβαρείς (μέχρι σήμερα, παρόλο που είμαστε ως χώρα 2η στις απορροφήσεις, έχουμε δαπανήσει -όχι δεσμεύσει που είναι πολύ παραπάνω- περίπου το 15% των διατεθειμένων πόρων των 26,2 δισ.). Υπολογίζεται ότι 22-22,3 δισ. μένουν, ακόμη, να δαπανηθούν τα επόμενα 5 έτη, ήτοι περίπου 4,5 δισ./έτος.
Επιπλέον, για το ΤΑΑ υπάρχει η συζήτηση παράτασης για μία τριετία, τμήματος του δανειακού μέρους, που είναι αναπορρόφητο, οπότε από εκεί αναμένονται άλλα 2-4 δισ. για τον ιδιωτικό τομέα.
Βλέπουμε, δηλαδή, ότι σε ετήσια βάση πραγματικών δαπανών, τα υπόλοιπα προς απορρόφηση του ΕΣΠΑ, τα νέα προγράμματα και το αυξημένο ΕΠΑ θα καλύψουν σε μεγάλο βαθμό τα ποσά, που πραγματικά πληρώθηκαν προς τελικούς δικαιούχους από το ΤΑΑ (περίπου 3 δισ. ανά έτος τα παρελθόντα έτη), ενώ την ίδια περίοδο οι ετήσιες δαπάνες του ΕΣΠΑ ήταν πολύ χαμηλότερες..
Νέα προγράμματα
Πλέον των ανωτέρων, θα πρέπει να υπολογίσουμε ότι με το νέο Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Πλαίσιο για την περίοδο 2028-2034, θα σχεδιαστεί ένα νέας μορφής ΕΣΠΑ, ίσως και με υψηλότερο προϋπολογισμό από το τρέχον, και ουσιαστικά θα συνεισφέρει σε ετήσια βάση από το 2029 και μετά, ποσά άνω των 3 δισ. ανά έτος.
Στα ανωτέρω ποσά, που θα εισρεύσουν στην ελληνική οικονομία, θα πρέπει να υπολογίσουμε επιπλέον ποσά από νέες, σημαντικές, ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες στο χώρο της άμυνας. Πέρα από το αρχικό πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισ. δανειακής μορφής, από το οποίο η χώρα διεκδίκησε και της εγκρίθηκε ένα ποσό 1 δισ., μικρό για δημοσιονομικούς λόγους, σε μία επόμενη καλύτερη δημοσιονομική περίοδο, ίσως μπορέσει να διεκδικήσει μεγαλύτερα ποσά (όχι τα 40 δισ. της Πολωνίας, αλλά γιατί όχι τα 2,5-3 δισ. της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας).
Από τα ανωτέρω είναι φανερό ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει ανησυχία για την έλλειψη πόρων και πως η προσπάθεια ιδιωτικού και δημοσίου τομέα, θα πρέπει να επικεντρωθεί στη σωστή προετοιμασία και ωρίμανση έργων, επενδύσεων, δράσεων, καθώς με την πρόοδο του χρόνου οι συνθήκες και προδιαγραφές των νέων προγραμμάτων απαιτούν εξειδίκευση, καινοτομικότητα και προσαρμογή στις Ευρωπαϊκές Στρατηγικές για Ενεργειακή, Αμυντική αυτονομία και ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης στη παγκόσμια οικονομία.
