Η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) συχνά παρουσιάζεται ως μια άυλη τεχνολογία στην οποία αλληλοεπιδρούν αλγόριθμοι, δεδομένα και ψηφιακές υπηρεσίες που λειτουργούν στο υπολογιστικό νέφος (cloud). Στην πραγματικότητα όμως, πίσω από κάθε εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται μια τεράστια φυσική υποδομή. Πρόκειται για τα data centers, που είναι μεγάλες εγκαταστάσεις που αποθηκεύουν δεδομένα και εκτελούν τους υπολογισμούς της ψηφιακής οικονομίας.
Καθώς η ΤΝ επεκτείνεται σε κάθε τομέα, από τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία μέχρι τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και τη δημόσια διοίκηση, η σημασία αυτών των υποδομών αυξάνεται δραματικά. Μαζί τους όμως αυξάνεται και η ανάγκη για την τροφοδοσία τους με ενέργεια. Σήμερα διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα. Η ανάπτυξη της ΤΝ και της ψηφιακής οικονομίας εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από την ενέργεια και το ηλεκτρικό δίκτυο.
Σήμερα ένα αίτημα Τεχνητής Νοημοσύνης (AI query) καταναλώνει 10 φορές περισσότερη ενέργεια από μία απλή αναζήτηση στο Google (Google search). Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τα data centers να προβλέπεται ότι θα απορροφούν το 3% έως 4%της παγκόσμιας κατανάλωσης έως το 2030 και ότι οι Big Tech θα γίνουν και ενεργειακές εταιρείες.
Τα data centers (κέντρα δεδομένων) εξελίσσονται στους νέους «βιομηχανικούς γίγαντες» της εποχής μας. Για την Ελλάδα, που φιλοδοξεί να καταστεί τεχνολογικός κόμβος στη ΝΑ Ευρώπη, το ερώτημα είναι πιεστικό: Είναι οι ενεργειακές μας υποδομές και το ηλεκτρικό μας δίκτυο έτοιμο να σηκώσει αυτό το βάρος;
Τι είναι τα data centers
Τα data centers αποτελούν τη βασική φυσική υποδομή του ψηφιακού κόσμου δηλαδή του Internet, του cloud και της τεχνητής νοημοσύνης. Χρησιμοποιούνται από οργανισμούς για την κεντρική αποθήκευση, επεξεργασία και διαμοιρασμό γιγαντιαίων όγκων δεδομένων, υποστηρίζοντας εφαρμογές, ιστοσελίδες και υπηρεσίες cloud όπως: η Google, το ChatGPT, το Netflix, ERP (SAP, Oracle) κλπ.
Τα data centers είναι μεγάλα εξειδικευμένα βιομηχανικά κτίρια (ή συμπλέγματα κτιρίων) με μεγάλες τεχνολογικές εγκαταστάσεις που αποθηκεύουν, επεξεργάζονται και μεταδίδουν δεδομένα, που περιλαμβάνουν:
- Εξυπηρετητές (servers) που είναι υπολογιστές υψηλής ισχύος που εκτελούν τις εφαρμογές. Στην ΤΝ χρησιμοποιούνται κυρίως: GPU servers και AI accelerators.
- Συστήματα αποθήκευσης (Storage) τα οποία αποθηκεύουν δεδομένα, μοντέλα ΤΝ, αρχεία εφαρμογών κλπ. Δικτυακή υποδομή που συνδέει τους servers μεταξύ τους, τα data centers μεταξύ τους και τα data centers με το Internet.
- Συστήματα ψύξης, για να απαχθεί η τεράστια θερμότητα που παράγουν κατά τη λειτουργία τους. Διακρίνονται σε απλά που λειτουργούν με νερό και σε προηγμένα εμβάπτισης (immersion cooling) με ειδικά μη αγώγιμα υγρά
- Ηλεκτρικές υποδομές που περιλαμβάνουν μετασχηματιστές, UPS, γεννήτριες, μπαταρίες κλπ. και
- Κτίρια που παρέχουν υψηλή φυσική ασφάλεια με συστήματα ελεγχόμενης πρόσβασης, πυρασφάλειας, κλπ.
Γιατί η ΤΝ χρειάζεται data centers
Η τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται μεγάλα data centers για να διαθέτει την απαιτούμενη υπολογιστική ισχύ για τους παρακάτω τρεις λόγους:
- Εκπαίδευση μοντέλων ΤΝ (training) που απαιτεί εκατοντάδες ή χιλιάδες GPUs για εβδομάδες ή μήνες υπολογισμών και επεξεργασίας τεράστιων datasets.
- Λειτουργία μοντέλων ΤΝ (inference) που εξυπηρετούν εκατομμύρια χρήστες, των οποίων κάθε αίτημα ΤΝ ενεργοποιεί πολύπλοκους αλγορίθμους και εκτελεί εκατομμύρια υπολογισμούς και
- Αποθήκευση δεδομένων ΤΝ που χρειάζεται τεράστιες βάσεις δεδομένων, που φιλοξενούνται στα data centers.
Η ευκαιρία και η πρόκληση για την Ελλάδα
Η Ελλάδα διαθέτει ορισμένα πλεονεκτήματα που μπορούν να την καταστήσουν ελκυστική για επενδύσεις σε data centers. Η γεωγραφική της θέση, ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, δημιουργεί προοπτικές για την ανάπτυξη ενός περιφερειακού ψηφιακού κόμβου. Ήδη έχουν ξεκινήσει επενδύσεις σε data centers, κυρίως στην Αττική, ενώ εξετάζονται και άλλες περιοχές της χώρας για παρόμοιες υποδομές. Παράλληλα, η ανάπτυξη υποθαλάσσιων καλωδίων δεδομένων ενισχύει τη θέση της χώρας ως κόμβου τηλεπικοινωνιακών δικτύων.
Ωστόσο, η δυνατότητα ανάπτυξης τέτοιων εγκαταστάσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ηλεκτρικό δίκτυο. Η ενίσχυση του συστήματος μεταφοράς, οι νέοι υποσταθμοί, οι διεθνείς διασυνδέσεις και τα έργα αποθήκευσης ενέργειας είναι κρίσιμες προϋποθέσεις.
Η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) μπορεί επίσης να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα, καθώς οι εταιρείες τεχνολογίας αναζητούν ολοένα και περισσότερο πράσινη ενέργεια για τη λειτουργία των υποδομών τους.
Το «Επενδυτικό Κρεσέντο» σε data centers: Ποιοι ποντάρουν στην Ελλάδα
Η Ελλάδα έχει μπει για τα καλά στο στόχαστρο των μεγάλων που διαχειρίζονται υποδομές data center, με εξαιρετικά υψηλά επίπεδα κλιμάκωσης, ταχύτητας και αποθήκευσης δεδομένων (hyperscalers), με ανακοινωμένες επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ που προσεγγίζουν ήδη το 1 GW σε ισχύ όπως οι παρακάτω.
- Microsoft: Η εμβληματική επένδυση ύψους 977 εκατ. ευρώ για τρία data centers στην Αττική (Σπάτα και Κορωπί) βρίσκεται πλέον σε τροχιά υλοποίησης, με το πρώτο κέντρο να αναμένεται να γίνει λειτουργικό το αμέσως επόμενο διάστημα.
- Digital Realty: Ο αμερικανικός κολοσσός που ηγείται της αγοράς με τα κέντρα ATH-3 και ATH-4 στο Κορωπί, ενώ επεκτείνεται στρατηγικά και στην Κρήτη με το HER1 στο Ηράκλειο, αξιοποιώντας τα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών.
- Amazon Web Services (AWS) που έχει ήδη εγκαινιάσει το πρώτο Local Zone στην Αθήνα, προσφέροντας υπηρεσίες χαμηλής απόκρισης (latency).
- Η γαλλική Data4 προχωρά στη δημιουργία campus στην Παιανία,
- Η Apto (μέλος της PIMCO) σχεδιάζει μεγάλες υποδομές στην Ανατολική Αττική με προϋπολογισμό 300 εκατ. ευρώ.
- Η ΔΕΗ & DAMAC: Η είσοδος της ΔΕΗ στην αγορά με το data center των 25 MW στα Σπάτα (σε συνεργασία με τους Άραβες της DAMAC) σηματοδοτεί τη στροφή του εγχώριου ενεργειακού πυλώνα προς τις ψηφιακές υποδομές.
Οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας έχουν πλέον εξελιχθεί σε σημαντικούς παίκτες της αγοράς ενέργειας. Υπογράφουν μακροχρόνια συμβόλαια με παραγωγούς ενέργειας και επενδύουν σε ΑΠΕ για να εξασφαλίσουν την τροφοδοσία των data centers τους.
Πέρα από τα Megawatts.Τα οφέλη για τη χώρα
Η εγκατάσταση μεγάλων συμπλεγμάτων data centers δεν προσφέρει μόνο υπολογιστική ισχύ, αλλά λειτουργεί και ως πολλαπλασιαστής ισχύος για την ελληνική οικονομία. Τα οφέλη είναι κυρίως τα εξής:
- Οικονομική Ανάπτυξη και αύξηση του ΑΕΠ: Σύμφωνα με μελέτες (όπως αυτή της Accenture για τη Microsoft), η λειτουργία τέτοιων υποδομών μπορεί να προσθέσει δισεκατομμύρια ευρώ στο εγχώριο ΑΕΠ σε βάθος δεκαετίας. Δεν πρόκειται μόνο για τα κεφάλαια της κατασκευής, αλλά για τη συνεχή ροή εσόδων από τη φιλοξενία δεδομένων τρίτων χωρών.
- Δημιουργία Θέσεων Εργασίας Υψηλής Εξειδίκευσης: Η «έκρηξη» των data centers απαιτεί μηχανικούς δικτύων, ειδικούς κυβερνοασφάλειας, τεχνικούς συντήρησης υπολογιστών και δικτύων, αναλυτές δεδομένων κλπ. Αυτό αναμένεται να συμβάλλει άμεσα στην ανακοπή της διαρροής εγκεφάλων (brain drain), προσφέροντας κίνητρα σε νέους επιστήμονες να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στην Ελλάδα, καθώς αυτές οι επενδύσεις δημιουργούν ένα οικοσύστημα που συχνά παρασύρει και άλλες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας να εγκατασταθούν κοντά τους, αυξάνοντας περαιτέρω τη ζήτηση για επιστήμονες
- Ψηφιακός Μετασχηματισμός των Επιχειρήσεων: Η ύπαρξη τοπικών υποδομών υπολογιστικού νέφους (cloud) μειώνει το χρόνο απόκρισης (latency) για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Αυτό αναμένεται να επιτρέψει σε κλάδους όπως η ναυτιλία, ο τουρισμός και η βιομηχανία να υιοθετήσουν τεχνολογίες ΤΝ σε πραγματικό χρόνο, αυξάνοντας την παγκόσμια ανταγωνιστικότητά τους.
- Ενεργειακή Αναβάθμιση της χώρας: Οι απαιτήσεις των τεχνολογικών κολοσσών για «πράσινη» ενέργεια θα λειτουργήσουν ως καταλύτης για την επιτάχυνση των έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης ενέργειας μέσω των PPAs, επιταχύνοντας την ενεργειακή μετάβαση ολόκληρης της χώρας.
- Γεωπολιτική Αναβάθμιση της χώρας: Με την Ελλάδα να συνδέεται μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων με την Ασία, την Αφρική και την υπόλοιπη Ευρώπη, η χώρα καθίσταται ψηφιακή πύλη (Gateway) της ΕΕ. Αυτό προσδίδει στρατηγική σημασία στην Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη διακίνησης δεδομένων.
Οι κίνδυνοι και οι Ανταγωνιστές
Παρά τα σημαντικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας ως υποψήφιου περιφερειακού κόμβου data centers, η πορεία προς αυτή την κατεύθυνση συνοδεύεται από ουσιαστικούς κινδύνους και έντονο ανταγωνισμό από γειτονικές χώρες. Οι πιο σημαντικοί κίνδυνοι είναι οι εξής:
- Περιορισμοί & καθυστερήσεις στο ηλεκτρικό δίκτυο
- Γεωπολιτικοί & περιφερειακοί κίνδυνοι. Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας την καθιστά στρατηγική, αλλά και ευάλωτη.
- Φυσικοί & περιβαλλοντικοί κίνδυνοι. Η Ελλάδα είναι σεισμογενής περιοχή και επειδή τα data centers απαιτούν εξαιρετικά υψηλά standards αντισεισμικής θωράκισης, απαιτούνται redundant συστήματα και ειδικός σχεδιασμός ψύξης (ιδίως σε περιοχές όπως η Αττική).
- Τοπικές αντιδράσεις κοινοτήτων για θόρυβο, οπτική όχληση υψηλή κατανάλωση νερού και φόρτο δικτύου
- Κυβερνοεπιθέσεις & φυσική ασφάλεια
- Έλλειψη προσωπικού: αν οι εταιρίες δεν μπορούν να βρουν εξειδικευμένο προσωπικό (μηχανικοί/τεχνικοί), οι επενδύσεις μπορεί να μετακινηθούν αλλού.
Οι κύριοι ανταγωνιστές της Ελλάδας για μερίδιο της αγοράς data centers στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια είναι:
- Η Τουρκία με χαμηλότερο κόστος γης/εργασίας, μεγάλη εσωτερική αγορά, καλύτερη πρόσβαση σε Ασία αλλά με πολιτική αστάθεια,
- Το Ισραήλ με υψηλή τεχνογνωσία, ισχυρές διασυνδέσεις, κυβερνητική στήριξη (ήδη top-10 παγκοσμίως σε data centers) αλλά διαρκείς πολεμικές επιχειρήσεις
- Ιταλία με Ισχυρή παρουσία (π.χ. Sparkle/Telecom Italia), γρήγορη ανάπτυξη, καλύτερη ενεργειακή υποδομή & διασυνδέσεις με κεντρική Ευρώπη.
- Κύπρος με περιορισμένη ισχύ, αλλά στρατηγική θέση που βασίζεται στο GSI
- Βουλγαρία & άλλα Βαλκάνια με χαμηλότερο κόστος, αλλά μικρότερη συνδεσιμότητα & πολιτική αστάθεια.
Για να μπορέσει η Ελλάδα να αξιοποιήσει το παράθυρο ευκαιρίας και να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο data centers και ΤΝ, απαιτείται ένα στοχευμένο και ταχύ σχέδιο δράσης την επόμενη τριετία. Πρώτον, με καθιέρωση διαδικασιών fast-track αδειοδότησης για στρατηγικές επενδύσεις σε data centers και ενεργειακές υποδομές, ώστε να μειωθεί δραστικά ο χρόνος υλοποίησης έργων. Δεύτερον, με εφαρμογή χωροθέτησης συγκεκριμένων περιοχών όπου συνυπάρχουν επαρκής ηλεκτρική ισχύς, υποδομές μεταφοράς και πρόσβαση σε τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, διευκολύνοντας την οργανωμένη ανάπτυξη μεγάλων εγκαταστάσεων. Τρίτον, η θέσπιση ισχυρών κινήτρων για “green AI”, όπως φορολογικά οφέλη και προτεραιότητα σύνδεσης για data centers που δεσμεύονται σε χρήση ΑΠΕ μέσω PPAs και επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας.
Γιατί τα data centers αποτελούν πρόβλημα για το ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας
Η ΤΝ δημιουργεί μια νέα κατηγορία μεγάλης, σταθερής και συγκεντρωμένης ενεργειακής ζήτησης, η οποία δημιουργεί σημαντικό πρόβλημα στα ηλεκτρικά δίκτυα, που όταν σχεδιάστηκαν πριν από χρόνια δεν προέβλεπαν τέτοια φορτία.Κάθε κέντρο δεδομένων (data center) καταναλώνει μεγάλες ποσότητες ενέργειας (από 100 – 500 MW ισχύος) που αντιστοιχούν στις καταναλώσεις μιας μικρής πόλης, για:
- Ψύξη που καταναλώνει το 30–40% της συνολικής ενέργειας ενός data center.
- Εξασφάλιση συνεχούς λειτουργίας 24 ώρες επί 7 ημέρες την εβδομάδα χωρίς διακοπή και
- Εξασφάλιση Αξιοπιστίας με εφεδρικά συστήματα, διπλές γραμμές και μπαταρίες
Το κρίσιμο όμως ζήτημα δεν είναι τόσο οι ποσότητες ενέργειας που χρειάζονται τα data centers, όσο τα ηλεκτρικά δίκτυα που υποστηρίζουν αυτή τη νέα ζήτηση. Τα ηλεκτρικά δίκτυα σχεδιάστηκαν ιστορικά για μια διαφορετική μορφή κατανάλωσης με διάσπαρτα φορτία από νοικοκυριά, επιχειρήσεις και βιομηχανίες. Τα data centers όμως δημιουργούν συγκεντρωμένες καταναλώσεις σε συγκεκριμένες περιοχές.
Επειδή κάθε νέο data center χρειάζεται ισχύ αντίστοιχη με μια πόλη είναι δύσκολο να ενταχθεί σε ένα τοπικό δίκτυο που δεν έχει σχεδιαστεί για τέτοια φορτία. Συγκεκριμένα πέρα από τις πηγές ενέργειας απαιτούνται νέοι υποσταθμοί, νέες γραμμές μεταφοράς και σημαντικές επενδύσεις ελέγχου στις ενεργειακές υποδομές.
Πρέπει όμως να ληφθεί υπόψη ότι υπάρχει κρυμμένη μια σημαντική χρονική ασυμμετρία. Ένα data center μπορεί να κατασκευαστεί σε ένα ή δύο χρόνια, ενώ η ανάπτυξη των απαιτούμενων ενεργειακών υποδομών μπορεί να χρειαστεί πέντε έως δέκα χρόνια. Η ψηφιακή οικονομία κινείται πολύ ταχύτερα από το ηλεκτρικό δίκτυο που τη στηρίζει. Η Ελλάδα έχει παράθυρο ευκαιρίας, αλλά όχι χρόνο.
Η ενεργειακή διάσταση της ΤΝ δημιουργεί μια νέα γεωγραφία επενδύσεων. Τα data centers εγκαθίστανται πλέον σε περιοχές όπου υπάρχει ισχυρό ηλεκτρικό δίκτυο, επαρκής ενεργειακή ισχύς, πρόσβαση σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές και σε ΑΠΕ. Γι’ αυτό βλέπουμε μεγάλες συγκεντρώσεις data centers σε περιοχές όπως η Βόρεια Ευρώπη, η Ιρλανδία ή ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ, όπου το ενεργειακό σύστημα μπορεί να υποστηρίξει μεγάλες καταναλώσεις.
Ποιες είναι οι λύσεις για την Ελλάδα
Η Ελλάδα μπορεί να αντιμετωπίσει το ζήτημα με μια Εθνική στρατηγική υποδομών ΤΝ και ψηφιακής οικονομίας που θα εδραιώνεται στους παρακάτω άξονες.
- Ανάπτυξη ΑΠΕ. Τα data centers μπορούν να λειτουργούν με φωτοβολταϊκά, αιολικά και πράσινα PPA (Power Purchase Agreements) που είναι μακροχρόνιες συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας απευθείας από παραγωγούς ΑΠΕ, προσφέροντας σταθερές τιμές και μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος
- Επενδύσεις στο ηλεκτρικό δίκτυο με νέες γραμμές μεταφοράς, υποσταθμούς και έξυπνα δίκτυα, που χρησιμοποιούν τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών για αμφίδρομη ανταλλαγή ενέργειας και δεδομένων μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας πιο αποδοτική, ασφαλή και βιώσιμη διαχείριση, ενσωματώνοντας ΑΠΕ χωρίς διακοπές ρεύματος
- Επενδύσεις σε συστήματα αποθήκευσης ενέργειας που θα προσδώσουν σταθερότητα στο σύστημα με μεγάλες μπαταρίες και αντλησιοταμιευτικά έργα (pumped-storage hydropower) που αποτελούν τη σημαντικότερη ώριμη μέθοδο αποθήκευσης ενέργειας μεγάλης κλίμακας. Λειτουργούν αποθηκεύοντας πλεονάζουσα ενέργεια (π.χ. από ΑΠΕ) αντλώντας νερό σε υψηλότερο ταμιευτήρα, το οποίο στη συνέχεια απελευθερώνεται για παραγωγή ηλεκτρισμού μέσω υδροστροβίλων όταν η ζήτηση είναι υψηλή.
- Χωροθέτηση data centers, ώστε αυτά να τοποθετούνται κοντά σε ενεργειακές υποδομές και συστήματα παραγωγής ΑΠΕ.
Τα data centers απαιτούν συνεχή ενέργεια με σταθερή βασική κατανάλωση (base load), ενώ οι ΑΠΕ είναι στοχαστικές (εξαρτώνται από τον καιρό) υπάρχει η ανάγκη έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (μπαταρίες, αντλησιοταμίευση) ή και συμπλήρωσης των ΑΠΕ με συμβατικές πηγές ενέργειας π.χ. από ορυκτά καύσιμα (άνθρακας, πετρέλαιο, φυσικό αέριο) ή Πυρηνική ενέργεια με μικρούς Αρθρωτούς αντιδραστήρες SMR (Small Modular Reactors) πυρηνικής ενέργειας νέας γενιάς. Μια ακόμη λύση θα ήταν το Edge Computing που αφορά μικρότερα διάσπαρτα στη χώρα data centers που μειώνουν το φόρτο του κεντρικού δικτύου και βελτιώνουν την απόκριση (latency) για εφαρμογές που έρχονται όπως η αυτόνομη οδήγηση.
Τα σημαντικά έργα του ηλεκτρικού δικτύου της χώρας
Τα πιο σημαντικά έργα που σχετίζονται με το ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας, που είναι κρίσιμα για να μπορέσει η χώρα να υποστηρίξει τις νέες μεγάλες καταναλώσεις των επενδύσεων σε data centers, περιλαμβάνουν τα εξής:
- Ενίσχυση του συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας
- Διασυνδέσεις νησιών
- Διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις και
- Έργα αποθήκευσης ενέργειας.
Τα σημαντικότερα έργα ηλεκτρικού δικτύου που σήμερα είτε έχουν εκτελεστεί είτε βρίσκονται υπό εκτέλεση στην Ελλάδα είναι τα εξής:
- Διασύνδεση Κρήτης με το ηπειρωτικό σύστημα μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου υψηλής τάσης που είναι ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα που έχουν ήδη υλοποιηθεί. Σταματά την παραγωγή από ρυπογόνες μονάδες πετρελαίου και αυξάνει τη σταθερότητα του συστήματος επιτρέποντας ανάπτυξη ΑΠΕ στο νησί.
- Διασυνδέσεις Κυκλάδων ( εκκρεμεί μόνο η Δ΄φάση ,που αφορά την σύνδεση των Δυτικών Κυκλάδων ) για την τροφοδοσία τους από το ηπειρωτικό σύστημα, μείωση κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και καλύτερη αξιοποίηση ΑΠΕ.
- Ενίσχυση του δικτύου 400 kV στην ηπειρωτική Ελλάδα με τη νέα γραμμή Μεγαλόπολη – Πάτρα – Δυτική Ελλάδα, που έχει ήδη υλοποιηθεί, την υπό υλοποίηση νέα γραμμή Μεγαλόπολη – Κόρινθος – Αττική, την ενίσχυση γραμμών στη Βόρεια Ελλάδα με νέα κέντρα υπερυψηλής τάσης για τη μεταφορά μεγάλων φορτίων, τη σύνδεση μεγάλων καταναλωτών (data centers) και την ένταξη ΑΠΕ.
- Διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις όπως: η νέα υπό υλοποίηση μεταξύ Ελλάδας– Ιταλίας με Υποθαλάσσια γραμμή που επιτρέπει ανταλλαγή ηλεκτρικής ενέργειας και συμμετοχή στην ευρωπαϊκή αγορά, η Ελλάδα – Βουλγαρία με ενίσχυση της διασύνδεσης για καλύτερη λειτουργία της αγοράς ενέργειας και η Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ (Great Sea Interconnector) με υποθαλάσσιο καλώδιο που θα δημιουργήσει τον ενεργειακό διάδρομο της Ανατολικής Μεσογείου.
- Ενίσχυση του δικτύου διανομής (από τον ΔΕΔΔΗΕ) με ψηφιοποίηση δικτύου, αναβάθμιση υποσταθμών και χρήση έξυπνων μετρητών (smart meters) με στόχο καλύτερη διαχείριση φορτίων και ένταξη μικρών ΑΠΕ.
- Μεγάλα έργα αποθήκευσης ενέργειας που είναι κρίσιμα για τη σταθερότητα του δικτύου όπως το Αντλησιοταμιευτικό Αμφιλοχίας που είναι το μεγαλύτερο έργο αποθήκευσης στην Ελλάδα για αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ, και Μεγάλες μπαταρίες που προγραμματίζονται σε όλη τη χώρα.
- Επενδύσεις του ΑΔΜΗΕ στο δίκτυο με νέες γραμμές μεταφοράς, νέους υποσταθμούς και ψηφιοποίηση του δικτύου.
Η ΤΝ αλλάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ενέργεια. Η ψηφιακή οικονομία δεν είναι πια μόνο θέμα λογισμικού και δεδομένων αλλά και υποδομών ισχύος και ενεργειακών δικτύων. Η ΤΝ χρειάζεται δεδομένα, αλγορίθμους, υπολογιστές, ηλεκτρική ενέργεια και δίκτυα. Ειδικά το ηλεκτρικό δίκτυο γίνεται η πιο κρίσιμη υποδομή για την ψηφιακή οικονομία. Οι επενδύσεις σε μεταφορά, διασυνδέσεις, αποθήκευση θα καθορίσουν αν η Ελλάδα θα μπορέσει να εξελιχθεί σε κόμβο data centers και τεχνητής νοημοσύνης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η Ελλάδα διαθέτει γεωγραφικό & καλωδιακό πλεονέκτημα (υποθαλάσσια καλώδια προς Ασία/Αφρική/Ευρώπη), αλλά πρέπει να ξεπεράσει ταχύτερα τα ενεργειακά / γεωπολιτικά εμπόδια για να μην χάσει μερίδιο από Τουρκία, Ισραήλ και Ιταλία. Η επιτυχία θα κριθεί από την ταχύτητα υλοποίησης του δικτύου, της αποθήκευσης ΗΕ και των διασυνδέσεων. Αλλιώς, η «μάχη» για την ενέργεια της ΤΝ και της ψηφιακής οικονομίας μπορεί να χαθεί πριν καν ξεκινήσει πραγματικά.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μόνο μια τεχνολογική επανάσταση. Είναι και μια ενεργειακή επανάσταση. Η ψηφιακή οικονομία του μέλλοντος δεν θα στηρίζεται μόνο σε δεδομένα και αλγορίθμους, αλλά και σε ισχυρά ενεργειακά δίκτυα.
