Σενάρια για δραστικό περιορισμό της πρόσβασης από το εξωτερικό στα πλέον εξελιγμένα μοντέλα ΑΙ επεξεργάζεται το Πεκίνο, έχοντας ήδη πραγματοποιήσει κλειστές συναντήσεις με τους εγχώριους τεχνολογικούς κολοσσούς τον τελευταίο μήνα. Οι συζητήσεις αυτές αφορούν μάλιστα και συστήματα τα οποία δεν έχουν κυκλοφορήσει ακόμη επίσημα στην αγορά.
Η κίνηση ευθυγραμμίζεται πλήρως με τη στρατηγική της κινεζικής κυβέρνησης να διατηρήσει την εγχώρια τεχνογνωσία εντός συνόρων. Καθίσταται σαφές ότι η Κίνα, σε απόλυτη αντιστοιχία με τις ΗΠΑ, αντιμετωπίζει πλέον την τεχνητή νοημοσύνη αιχμής ως κρίσιμο εθνικό περιουσιακό στοιχείο που χρήζει αυστηρού ρυθμιστικού ελέγχου.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, στις συζητήσεις συμμετείχαν οι τεχνολογικοί κολοσσοί Alibaba και ByteDance, καθώς και η νεοφυής εταιρεία Z.ai. Από την περυσινή κυκλοφορία του μοντέλου R1 της DeepSeek, τα κινεζικά συστήματα AI καταγράφουν ραγδαία παγκόσμια διείσδυση, αξιοποιώντας το χαμηλό λειτουργικό τους κόστος και τις αναβαθμισμένες δυνατότητές τους. Ενδεχόμενη επιβολή περιορισμών θα προκαλέσει ισχυρές αναταράξεις στη διεθνή αγορά, αυξάνοντας κατακόρυφα το κόστος για πλήθος επιχειρήσεων.
Αυστηροποίηση ποινών και έλεγχος χρηματοδότησης
Ο προορισμός εξετάζεται, ανεξαρτήτως αν πρόκειται για κλειστού κώδικα ή ανοικτές εκδόσεις. Κυβερνητικά στελέχη πρότειναν την ποινικοποίηση κάθε διαρροής ή κλοπής ιδιόκτητης τεχνολογίας AI, εντάσσοντάς την στον αυστηρό νόμο περί εθνικής ασφάλειας της Κίνας. Παράλληλα, τέθηκε επί τάπητος η εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου στο ποιος μπορεί να χρηματοδοτεί τις εγχώριες startups AI.
Το εύρος των ρυθμίσεων τελεί ακόμη υπό διαπραγμάτευση. Υπάρχει το ενδεχόμενο να αφορούν αποκλειστικά τα μελλοντικά μοντέλα, ενώ παραμένει ασαφές το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής τους. Το υπουργείο Εμπορίου, το οποίο ελέγχει τις εξαγωγές, και η Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων —η κρατική υπηρεσία σχεδιασμού— δεν προέβησαν σε επίσημο σχόλιο, τηρώντας την ίδια σιγή με τις Alibaba, ByteDance και Z.ai.
Και οι τρεις εταιρείες αναπτύσσουν μοντέλα κλειστού κώδικα αλλά και «open-weight» εκδόσεις (επιτρέπουν λήψη, εκτέλεση και προσαρμογή). Τα Qwen της Alibaba και Doubao της ByteDance κυριαρχούν στην κινεζική αγορά, ενώ η Z.ai προκαλεί ισχυρό ανταγωνισμό στη Silicon Valley: το μοντέλο της, GLM-5.2, αγγίζει τις επιδόσεις των κορυφαίων αμερικανικών συστημάτων με ένα ελάχιστο κλάσμα του κόστους.
Η αμερικανική απάντηση και ο παράγοντας “Mythos”
Αντίστοιχες ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια εγείρει και η αμερικανική κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, φοβούμενη την πιθανή εκμετάλλευση αμερικανικών συστημάτων AI από τις υπηρεσίες πληροφοριών της Κίνας και της Ρωσίας. Τον Ιούνιο, η Ουάσιγκτον απαγόρευσε την πρόσβαση ξένων υπηκόων στα προηγμένα μοντέλα Fable και Mythos της Anthropic. Η εταιρεία αναγκάστηκε να απενεργοποιήσει τα μοντέλα παγκοσμίως, εξαιτίας της τεχνικής αδυναμίας άμεσης επαλήθευσης υπηκοότητας σε πραγματικό χρόνο.
Παρότι οι έλεγχοι εξαγωγών για το ευρείας χρήσης Fable ήρθησαν ύστερα από την εφαρμογή νέων δικλίδων ασφαλείας, το εργαλείο κυβερνοασφάλειας Mythos παραμένει διαθέσιμο αυστηρά σε «έμπιστους» αμερικανικούς οργανισμούς. Το Πεκίνο ανησυχεί έντονα για την πιθανότητα αξιοποίησης του Mythos από την Ουάσιγκτον για την εκμετάλλευση ευπαθειών σε κινεζικά λογισμικά. Την άμεση ανάγκη ανάπτυξης ενός «κινεζικού Mythos» υπογράμμισε πρόσφατα και ο Zhou Hongyi, ιδρυτής της εταιρείας κυβερνοασφάλειας «Qihoo 360».
Μπλόκο σε εξαγορές και το νέο κανονιστικό πλαίσιο
Η Κίνα θωρακίζει ενεργά την τεχνολογική της κυριαρχία. Τον Απρίλιο, η κρατική υπηρεσία σχεδιασμού ακύρωσε την εξαγορά της κινεζικής startup Manus από τη Meta, ένα deal ύψους 2 δισ. δολαρίων. Επιπλέον, τον Ιούνιο τέθηκαν σε ισχύ αυστηρότεροι κανόνες ελέγχου για διεθνείς συμφωνίες που εμπλέκουν Κινέζους επενδυτές, δεδομένα και την εθνική ασφάλεια.
Ήδη διεξάγονται έρευνες σε εταιρείες, όπως η Manus, που μετέφεραν δραστηριότητες στο εξωτερικό, προκειμένου να διαπιστωθούν πιθανές παραβιάσεις του νόμου περί ελέγχου εξαγωγών.
Μια σαφής ένδειξη της μελλοντικής ρυθμιστικής αρχιτεκτονικής δόθηκε τον Μάιο σε στρογγυλή τράπεζα Κινέζων νομικών. Βάσει εγγράφου του Ανώτατου Λαϊκού Δικαστηρίου, προτείνεται ένα πολυεπίπεδο σύστημα: απλή διαδικασία καταχώρισης για βασικά open-source εργαλεία, έλεγχοι ασφαλείας για πιο προηγμένες τεχνολογίες και πλήρης απαγόρευση διάθεσης στο εξωτερικό (αποκλειστικά εγχώρια χρήση) για τα πλέον ευαίσθητα μοντέλα αιχμής.
