Ο Friedrich Merz σπάει μια σειρά από ατυχή ρεκόρ. Είναι ο λιγότερο δημοφιλής Γερμανός καγκελάριος στην ιστορία των δημοσκοπήσεων, ενώ οι Χριστιανοδημοκράτες του, αλλά και το αδελφό τους κόμμα στη Βαυαρία (CDU/CSU), αγγίζουν τα χαμηλότερα επίπεδα δημοτικότητας όλων των εποχών. Σαν να μην έφτανα όλα αυτά, στις 20 Σεπτεμβρίου, στις εκλογές στο ομόσπονδο κράτος του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, το CDU αποκλείστηκε για πρώτη φορά από το κρατικό κοινοβούλιο, συγκεντρώνοντας λιγότερο από 5% των ψήφων.
Για πολλούς στο κόμμα του καγκελάριου, αυτή η τελευταία καταστροφή, που ακολούθησε τη συντριπτική ήττα του CDU από το λαϊκιστικό-δεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ νωρίτερα αυτόν το μήνα, σηματοδότησε το σημείο χωρίς επιστροφή. Οι υπεύθυνοι της προεκλογικής εκστρατείας του CDU στο Βερολίνο, όπου επίσης διεξήχθησαν εκλογές στις 20 Σεπτεμβρίου, αναφέρουν ότι οι ντόπιοι ήθελαν να μιλήσουν μόνο για την απέχθειά τους προς τον κ. Merz – ο οποίος δεν ήταν υποψήφιος στις εκλογές. Η μυρωδιά του θανάτου περιβάλλει την καγκελαρία του. Ωστόσο, παρόλο που όλοι βλέπουν την καταπακτή κάτω από τα πόδια του κ. Merz, κανείς δεν είναι έτοιμος να τραβήξει το μοχλό.
Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι, αν αποχωρήσει, τα σενάρια φαίνονται πολύ χειρότερα. Τα κυβερνώντα κόμματα δεν θέλουν να προκυρήξουν πρόωρες εκλογές, τις οποίες πιθανότατα θα κέρδιζε το AfD. Αν το CDU/CSU απομακρύνει τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD), τον μικρότερο εταίρο της κυβέρνησης συνασπισμού, και κυβερνήσει ως μειοψηφική κυβέρνηση -ένα σενάριο που, σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται στο γραφείο του κ. Merz- θα καταλήξει όμηρος του AfD στο κοινοβούλιο. Και η αλλαγή του ηγέτη θα φαινόταν πιο δελεαστική αν ο πιο πιθανός αντικαταστάτης, ο Hendrik Wüst, πρωθυπουργός του CDU στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, το μεγαλύτερο ομόσπονδο κράτος της Γερμανίας, δεν αντιμετώπιζε εκλογική αναμέτρηση τον ερχόμενο Απρίλιο. Σε κάθε περίπτωση, τα θεσμικά εμπόδια για μια τέτοια «αλλαγή καγκελαρίου» (Kanzlertausch) την καθιστούν επικίνδυνη. «Αν βγάλεις το κεφάλι σου έξω σε αυτό το στάδιο, κάποιος θα στο κόψει», λέει ο Wigan Salazar, μέλος του CDU και επικεφαλής της εταιρείας πολιτικής συμβουλευτικής MSL.
Η κατάσταση, λοιπόν, αφήνει τον κ. Merz, παραδόξως, ελεύθερο να επιδιώξει αυτό που έχει γίνει το χαρακτηριστικό ζήτημα της καγκελαρίας του: την υλοποίηση μιας σειράς οικονομικών και άλλων μεταρρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν από την κυβέρνησή του τον Ιούλιο. Σε μια αιφνιδιαστική ομιλία μετά το κλείσιμο των καλπών στις 20 Σεπτεμβρίου, δεσμεύτηκε να τις προωθήσει με «σθένος, σταθερότητα και υπομονή». Πρόσθεσε ότι αυτές θα μπορούσαν να αποτελέσουν το αντίδοτο στο «αυταρχικό δηλητήριο» που, όπως είπε, διεισδύει στη γερμανική πολιτική (το AfD κατέλαβε την πρώτη θέση στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και το ακροαριστερό Die Linke κέρδισε στο Βερολίνο). Αν και ο καγκελάριος έχει την τάση να υπερβάλλει ως προς την κλίμακα των μετριοπαθών προτάσεών του, η συρρικνούμενη ομάδα των υποστηρικτών του εκτιμά τη δέσμευσή του απέναντί τους.
Ωστόσο, η προώθηση των μεταρρυθμίσεων στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο θα απαιτήσει μια επιδεξιότητα που μέχρι τώρα έχει διαφύγει από τον καγκελάριο. Η κυβέρνηση συνασπισμού διαθέτει πλειοψηφία μόλις 12 εδρών, ενώ ήδη έχουν σημειωθεί διαμάχες σχετικά με τμήματα της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος, το πιο φιλόδοξο κομμάτι του συνολικού πακέτου. Τον Ιούλιο, η κυβέρνηση συμφώνησε να καταργήσει έναν δημοφιλή – και αρκετά δαπανηρό – κανόνα που είχε θεσπιστεί το 2014 και επιτρέπει σε ορισμένους εργαζόμενους να συνταξιοδοτηθούν πρόωρα με πλήρη σύνταξη. Η Bärbel Bas, υπουργός Εργασίας και συμπρόεδρος του SPD, χαρακτήρισε το πακέτο των συντάξεων «Gesamtkunstwerk», δηλαδή «ολοκληρωμένο έργο τέχνης», υπονοώντας την υποστήριξή της σε κάθε στοιχείο του.
Ωστόσο, η Manuela Schwesig, πρωθυπουργός του SPD στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, εξέφρασε την αντίθεση της στην πρόταση στο επίκεντρο της προεκλογικής της εκστρατείας, στην οποία το AfD την ακολούθησε σε μικρή απόσταση. Η κα Schwesig αποτελεί πλέον μια ισχυρή δύναμη εντός του κόμματός της, ενώ σε έγγραφο που υιοθετήθηκε αυτή την εβδομάδα από τους βουλευτές του SPD οι εκλογές χαρακτηρίστηκαν ως «εντολή για τη διαμόρφωση των μεταρρυθμίσεων με δίκαιο τρόπο». Διαισθανόμενοι τον κίνδυνο, οι βουλευτές του CDU έχουν δεσμευτεί να προστατεύσουν τη συμφωνία. Καμία από τις ηγεσίες των δύο κομμάτων δεν ασκεί σφιχτό έλεγχο στις κοινοβουλευτικές τους τάξεις. Η διασφάλιση της κατάργησης του συνταξιοδοτικού κανόνα, όπως έχει υποσχεθεί, θα αποτελέσει μεγάλη πρόκληση. Το ίδιο ισχύει και για τις ψηφοφορίες σχετικά με τη μεταρρύθμιση της φροντίδας των ηλικιωμένων και τον προϋπολογισμό για το 2027. Κάθε μία από αυτές προσφέρει ευκαιρίες στους ανυπόμονους βουλευτές να προκαλέσουν προβλήματα.
Αν ρωτήσετε στο εσωτερικό του CDU, θα διαπιστώσετε μια ανησυχία που είναι βαθύτερη από τα προβλήματα του κ. Merz. Καθώς οι λαϊκιστές της αριστεράς και, κυρίως, της δεξιάς κερδίζουν έδαφος, έχει το κόμμα που από καιρό θεωρούσε τον εαυτό του ως ενοποιητική δύναμη και κυβερνητική εξουσία κάποια απάντηση στη διάσπαση της γερμανικής πολιτικής σκηνής; «Χρειαζόμαστε κάτι για το οποίο να αγωνιζόμαστε, αντί να πολεμάμε απλώς ενάντια σε όλα», λέει ένα ανήσυχο στέλεχος του κόμματος. Όλοι συμφωνούν ότι δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στην κανονικότητα.
Όμως δεν φαίνεται να υπάρχουν εναλλακτικές, πέρα από την ελπίδα ότι η πάροδος του χρόνου θα φέρει τη λύτρωση. Μέχρι τον Απρίλιο, δεν θα γίνουν άλλες εκλογές Εν τω μεταξύ, η οικονομία δείχνει σημάδια ανάκαμψης, και ο κ. Merz θα έχει πολλές ευκαιρίες να επιδείξει τις ικανότητές του στη διεθνή σκηνή, οι οποίες, μπορεί να προσφέρουν μερικές ακόμη αναβολές της «εκτέλεσής» του. Και μετά τι;
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com
