ΟΛΟΙ ΟΙ ΛΑΪΚΙΣΤΕΣ υπόσχονται πολλά στους εργαζομένους, αλλά ο Ντόναλντ Τραμπ προέβλεψε μια χρυσή εποχή. Λίγο πριν από τις εκλογές του 2024, είπε στους ψηφοφόρους ότι απείχαν μόλις λίγες ημέρες από «τις καλύτερες θέσεις εργασίας, τους μεγαλύτερους μισθούς και το λαμπρότερο οικονομικό μέλλον που έχει δει ποτέ ο κόσμος». Ο ανορθόδοξος συνδυασμός δασμών, φορολογικών περικοπών και απελάσεων που προωθούσε, υποστήριζε, θα μείωνε το κόστος ζωής, θα αναζωογονούσε τη βιομηχανική καρδιά της Αμερικής και θα αποκαθιστούσε την ευημερία της μεσαίας τάξης.
Τήρησε ο πρόεδρος τις υποσχέσεις του; Στις 22 Οκτωβρίου, ο Λευκός Οίκος υποστήριξε ότι οι πολιτικές του οδηγούσαν σε αύξηση των μισθών και τροφοδοτούσαν μια «ΕΚΡΗΚΤΙΚΗ ΑΝΘΗΣΗ των χειρωνακτικών επαγγελμάτων». Η αμερικανική οικονομία πράγματι αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς, με την παραγωγή να οδεύει προς αύξηση με ετησιοποιημένο ρυθμό περίπου 3% κατά το τρίτο τρίμηνο. Όμως πολλοί από εκείνους που ο κ. Τραμπ ισχυριζόταν ότι θα βοηθούσε έχουν βγει χαμένοι, ενώ οι πλουσιότεροι Αμερικανοί έχουν ωφεληθεί.
Οι πολιτικές με το μεγαλύτερο πολιτικό κόστος είναι εκείνες που έχουν αυξήσει τα καθημερινά έξοδα. Οι εκτεταμένοι δασμοί του προέδρου έχουν αυξήσει το κόστος των καταναλωτικών αγαθών κατά περίπου 2%, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης. Το BudgetLab του Πανεπιστημίου Γέιλ εκτιμά ότι φέτος θα κοστίσουν στο μέσο νοικοκυριό 1.100 δολάρια. Ο πόλεμος στο Ιράν έχει επίσης εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου και αναμένεται να προσθέσει άλλα 1.000 δολάρια στις δαπάνες του μέσου νοικοκυριού έως το τέλος του έτους.
Προς την αντίθετη κατεύθυνση, ο εμβληματικός νόμος του κ. Τραμπ για τη φορολογία και τις δημόσιες δαπάνες, ο OneBigBeautifulBill Act, έχει αυξήσει τις επιστροφές φόρου κατά περίπου 340 δολάρια κατά μέσο όρο. Ο νόμος δημιούργησε επίσης τους «λογαριασμούς Τραμπ», μια προσπάθεια να διευρυνθεί η συμμετοχή των πολιτών στο χρηματιστήριο, με τα νεογέννητα που πληρούν τις προϋποθέσεις να δικαιούνται 1.000 δολάρια για επένδυση σε μετοχές. Όμως τα μεγαλύτερα οφέλη του νόμου κατευθύνθηκαν στους πλουσιότερους Αμερικανούς, μέσω της μείωσης των φόρων, την ίδια στιγμή που περιόρισε την πρόσβαση στα κουπόνια τροφίμων —με περισσότερους από 5 εκατομμύρια Αμερικανούς να έχουν χάσει μέχρι στιγμής τις παροχές τους— και στο Medicaid, το πρόγραμμα υγειονομικής περίθαλψης για τους φτωχούς.
Για να υπολογίσει το καθαρό αποτέλεσμα αυτών των κερδών και απωλειών, ο Economist συνδύασε εκτιμήσεις για τον αντίκτυπο των δασμών, των υψηλότερων τιμών της βενζίνης και του νόμου του κ. Τραμπ για τη φορολογία και τις δημόσιες δαπάνες στις διάφορες εισοδηματικές ομάδες το 2026. Εκτιμούμε ότι οι πολιτικές του κ. Τραμπ θα κοστίσουν στο φτωχότερο 10% των αμερικανικών νοικοκυριών, με μέσο εισόδημα μετά τους φόρους και τις μεταβιβαστικές πληρωμές περίπου 37.000 δολάρια, σχεδόν το 3% του εισοδήματός τους. Το πλουσιότερο 10%, με μέσο εισόδημα μετά τους φόρους σχεδόν 500.000 δολάρια, θα κερδίσει σχεδόν 3% (βλ. διάγραμμα 1). Τα νοικοκυριά της μεσαίας εισοδηματικής κατηγορίας, με μέσο εισόδημα περίπου 100.000 δολάρια, χάνουν περισσότερα από 400 δολάρια. Αυτό δεν συνυπολογίζει την επίδραση της απόφασης που έλαβαν πέρυσι οι Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο, με την υποστήριξη του κ. Τραμπ, να αφήσουν να λήξουν οι ενισχυμένες επιδοτήσεις του Obamacare. Σύμφωνα με το KFF, έναν ερευνητικό οργανισμό για την πολιτική υγείας, αυτό έχει αυξήσει τα μέσα ασφάλιστρα των ατομικών ασφαλιστηρίων συμβολαίων που αγοράζονται μέσω των ασφαλιστικών αγορών κατά σχεδόν 800 δολάρια ετησίως.
Το κόστος στέγασης αποτελεί ένα ακόμη πρόβλημα για τον πρόεδρο. Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων, τα οποία έχουν αυξηθεί εν μέρει λόγω των πληθωριστικών επιπτώσεων του πολέμου του στο Ιράν, έχουν ξεπεράσει το 7%, ωθώντας τους σημερινούς ιδιοκτήτες να παραμένουν στα σπίτια τους. Η αύξηση της προσφοράς νέων κατοικιών έχει γίνει ακριβότερη. Πέρυσι, οι κατασκευαστές εκτίμησαν ότι οι δασμοί στα οικοδομικά υλικά θα πρόσθεταν σχεδόν 11.000 δολάρια στο κόστος μιας τυπικής νέας κατοικίας. Η αυστηρή πολιτική του για τη μετανάστευση τροφοδοτεί επίσης ελλείψεις εργατικού δυναμικού. Τον Σεπτέμβριο, έρευνα της Εθνικής Ένωσης Κατασκευαστών Κατοικιών ανέφερε ότι το εργατικό κόστος είχε αυξηθεί κατά 4,2% σε σύγκριση με ένα χρόνο νωρίτερα. Και πάλι, οι ψηφοφόροι με χαμηλότερα εισοδήματα και εκείνοι της μεσαίας τάξης είναι αυτοί που πιέζονται περισσότερο. Τον Μάιο, οι πωλήσεις οικονομικά προσιτών πρώτων κατοικιών μειώθηκαν κατά 5,4% σε σύγκριση με ένα χρόνο νωρίτερα, ενώ οι πωλήσεις πολυτελών κατοικιών αυξήθηκαν κατά 6,2%, σύμφωνα με τη Zillow, μια διαδικτυακή εταιρεία ακινήτων.
Όσον αφορά τις θέσεις εργασίας, οι τομείς της υγειονομικής περίθαλψης και της κοινωνικής πρόνοιας αντιπροσώπευαν σχεδόν το σύνολο της αύξησης της απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα από τον Ιανουάριο του 2025, προκειμένου να καλυφθεί η ζήτηση που προκύπτει από τη γήρανση του αμερικανικού πληθυσμού. Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί ένα ακόμη θετικό στοιχείο, με τις επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων να έχουν δημιουργήσει περίπου 180.000 νέες θέσεις εργασίας σε κλάδους που σχετίζονται με την κατασκευή τους. Σε άλλους τομείς, ωστόσο, η ιδιωτική απασχόληση έχει παραμείνει σχεδόν αμετάβλητη. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των μισθών σε ολόκληρο τον ιδιωτικό τομέα έχει επιβραδυνθεί από το 4% στο 3%. Η άνοδος του πληθωρισμού σημαίνει ότι οι ωριαίες αποδοχές των εργαζομένων είναι κατά 0,7% χαμηλότερες σε πραγματικούς όρους σε σχέση με ένα χρόνο πριν. Το μερίδιο της εργασίας στην παραγωγή των επιχειρήσεων εκτός του αγροτικού τομέα έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδό του από τότε που άρχισαν να τηρούνται σχετικά στοιχεία, το 1947 (οι τεχνικές αλλαγές στον τρόπο ταξινόμησης των εισοδημάτων των ιδιοκτητών επιχειρήσεων εξηγούν μόνο ένα μέρος της μείωσης).
Η αναγέννηση των θέσεων εργασίας στη μεταποίηση έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθεί. Παρότι η μεταποιητική παραγωγή έχει αυξηθεί, η απασχόληση στη μεταποίηση έχει μειωθεί κατά περίπου 20.000 θέσεις από τον Ιανουάριο του 2025, ενώ οι μισθοί των εργαζομένων στα εργοστάσια δεν κατάφεραν να συμβαδίσουν με τον πληθωρισμό κατά το περασμένο έτος. Στη Βόρεια Καρολίνα, όπου ο κ. Τραμπ κέρδισε το 2024 και όπου τώρα φαίνεται πιθανό να εκλεγεί Δημοκρατικός στη Γερουσία, σχεδόν 9.000 θέσεις εργασίας σε εργοστάσια έχουν χαθεί κατά το περασμένο έτος.
Οι Αμερικανοί που έχουν επενδύσει στο χρηματιστήριο έχουν περισσότερους λόγους να πανηγυρίζουν, καθώς η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης έχει ανεβάσει την αξία του δείκτη S&P 500. Όμως ο αντίκτυπος είναι, για άλλη μια φορά, άνισος. Από την αύξηση κατά 17 τρισεκατομμύρια δολάρια του πλούτου των Αμερικανών σε μετοχές και αμοιβαία κεφάλαια από το τέλος του 2024, σχεδόν το 90% κατευθύνθηκε στο πλουσιότερο 10% των νοικοκυριών, έναντι μόλις 0,6% για το φτωχότερο μισό, σύμφωνα με στοιχεία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (βλ. διάγραμμα 2).
Τα φαινόμενα αυτά δεν έχουν περάσει απαρατήρητα. Σχεδόν τα δύο τρίτα των Αμερικανών πιστεύουν ότι οι οικονομικές πολιτικές του κ. Τραμπ έχουν επιδεινώσει τις συνθήκες, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Pew Research Centre. Το ίδιο πιστεύει και το 35% των Ρεπουμπλικανών και των ανεξάρτητων ψηφοφόρων που κλίνουν προς τους Ρεπουμπλικανούς, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από εκείνο του Ιανουαρίου. Οι ψηφοφόροι που πλήττονται ιδιαίτερα από την αύξηση του κόστους των καυσίμων και τους δασμούς, όπως οι αγρότες, στρέφονται προς τους Δημοκρατικούς. Ο κ. Τραμπ υπόσχεται τώρα 5.000 δολάρια σε κάθε ενήλικο πολίτη, εάν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου στις 3 Νοεμβρίου. Αυτό ελάχιστα θα καθησυχάσει τους ψηφοφόρους που εξακολουθούν να αισθάνονται ότι έχουν μείνει πίσω.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com
