ΟΙ ΣΕΡΦΕΡ το αποκαλούν «πλυντήριο». Όταν ένα γιγάντιο κύμα σε πετάει από τη σανίδα σου και σε βυθίζει κάτω από το νερό, χάνεις κάθε αίσθηση του πού βρίσκεσαι. Αυτό ακριβώς συνέβη στον Ντόναλντ Τραμπ και στο κόμμα του στις 3 Νοεμβρίου, όταν δέχθηκαν ένα συντριπτικό πλήγμα από δεκάδες εκατομμύρια Αμερικανούς ψηφοφόρους. Δεν έχουν ακόμη αντιληφθεί πόσο πολύ έχει αλλάξει η χώρα τους.
Είναι ήδη σαφές ότι δεν επρόκειτο για μια συνηθισμένη μετατόπιση της εκλογικής προτίμησης εναντίον ενός εν ενεργεία προέδρου στις ενδιάμεσες εκλογές, αλλά για τη μεγαλύτερη εκλογική ανατροπή από την εποχή που ακολούθησε το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ, πριν από περισσότερα από 50 χρόνια. Οι Δημοκρατικοί απέκτησαν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, αποσπώντας έδρες βαθιά μέσα σε περιοχές που κάποτε θεωρούνταν ασφαλή ρεπουμπλικανικά προπύργια, από τη Νότια Καρολίνα μέχρι το Τέξας.
Οι επόμενες ημέρες θα αναδείξουν δύο ακόμη διδάγματα. Το πρώτο είναι ότι αυτό δεν αποτελεί μόνο θρίαμβο για τους Δημοκρατικούς, αλλά και για την αμερικανική δημοκρατία. Κανείς δεν μπορεί να θεωρεί τους ψηφοφόρους δεδομένους. Εάν είναι οργισμένοι, θα στραφούν εναντίον κομμάτων τα οποία υποστήριζαν επί μακρόν. Το δεύτερο δίδαγμα, που απορρέει από το πρώτο, είναι ότι και τα δύο κόμματα πρέπει πλέον να βρουν έναν νέο τρόπο άσκησης της πολιτικής — έναν τρόπο που θα αφιερώνει λιγότερο χρόνο στο να εξοργίζει τους ψηφοφόρους τους και περισσότερο στο να επιτυγχάνει αποτελέσματα για λογαριασμό τους.
Το κύμα σάρωσε ολόκληρη την Αμερική. Ενώ το αποτέλεσμα ορισμένων αναμετρήσεων δεν έχει ακόμη κριθεί, οι Δημοκρατικοί διαθέτουν 54 έδρες στη Γερουσία (συμπεριλαμβανομένων δύο ανεξάρτητων γερουσιαστών) και περίπου 260 στη Βουλή των Αντιπροσώπων, έναντι 47 και 214 προηγουμένως. Αναμένεται να κερδίσουν τη λαϊκή ψήφο για τη Βουλή των Αντιπροσώπων με διαφορά 13 ποσοστιαίων μονάδων. Έχουν επίσης κατακτήσει τουλάχιστον πέντε επιπλέον κυβερνεία πολιτειών. Το Κάνσας έχει τον πρώτο Δημοκρατικό γερουσιαστή του από την εποχή του Νιου Ντιλ. Στο Τέξας, οι Δημοκρατικοί κέρδισαν την πρώτη τους έδρα στη Γερουσία εδώ και σχεδόν 40 χρόνια και εκτόπισαν έναν κυβερνήτη που είχε υπηρετήσει τρεις θητείες.
Αποδεικνύεται ότι οι ψηφοφόροι δεν συμπαθούν ιδιαίτερα έναν πρόεδρο που εκλέγεται υποσχόμενος να μειώσει τις τιμές και να κρατήσει τη χώρα μακριά από πολέμους, αλλά στη συνέχεια εξαπολύει μια σταυροφορία επιβολής δασμών και επιτίθεται στο Ιράν — προκαλώντας έτσι αύξηση των τιμών. Και το απεχθάνονται όταν η αδιάκοπη αυτοπροβολή αυτού του προέδρου και ο πλουτισμός της οικογένειας και των φίλων του αποτελούν εμπαιγμό απέναντι στις δικές τους δυσκολίες. Στην Αμερική του κ. Τραμπ, σύμφωνα με την Gallup, εννέα στους δέκα ενηλίκους παραπονιούνται ότι η διαφθορά στην κυβέρνησή τους είναι εκτεταμένη — περίπου όσοι και στη Νιγηρία.
Επομένως, η ψήφος αποτέλεσε ετυμηγορία για τον πρόεδρο. Αλλά οι πολιτικοί και των δύο κομμάτων θα πρέπει επίσης να προβληματιστούν σχετικά με την απόρριψη από τους ψηφοφόρους των άσχημων πρακτικών του σύγχρονου κομματικού ανταγωνισμού. Οι Ρεπουμπλικανοί αναχάραξαν εκλογικές περιφέρειες προς όφελός τους, αλλά δεν κατάφεραν να αυξήσουν τις έδρες τους. Ο Έλον Μασκ, ένας πολυδισεκατομμυριούχος, διοχέτευσε περισσότερα από 150 εκατομμύρια δολάρια σε μια εκλογική αναμέτρηση στο Τέξας, αλλά ο υποψήφιός του συνετρίβη. Ρεπουμπλικανοί υποψήφιοι καλλιέργησαν φόβους για τους μουσουλμάνους και τα διεμφυλικά άτομα και ηττήθηκαν. Ένας υποψήφιος στο Οχάιο υποστήριξε μια διαφήμιση στην οποία μια μητέρα καταδίκαζε την αντίπαλό του: την ίδια της την κόρη, η οποία είχε υποστεί κακοποίηση. Αυτό επισφράγισε την ήττα του.
Το μήνυμα που προκύπτει από όλα αυτά είναι σαφές και ελπιδοφόρο. Συχνά φαινόταν ότι η πόλωση ήταν ισχυρότερη από την εκλογική αντίδραση που διασφαλίζει τη δημοκρατική λογοδοσία. Όχι αυτή τη φορά. Οι ψηφοφόροι απαίτησαν από τους πολιτικούς να θέσουν την ευημερία του έθνους πάνω από την ευτελή επιδίωξη της εξουσίας. Λίγο πριν από τις εκλογές, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το 80% των Αμερικανών ζητούσε «ουσιαστική αλλαγή» ή «πλήρη και ολοκληρωτική ανατροπή» στον τρόπο με τον οποίο κυβερνάται η Αμερική.
Οι ψηφοφόροι έκαναν τη δουλειά τους. Τώρα οι πολιτικοί πρέπει να κάνουν τη δική τους. Το άμεσο καθήκον ανήκει στους Ρεπουμπλικανούς. Όταν ο κ. Τραμπ ανέλαβε τον έλεγχο του κόμματος, εγκατέλειψε τις αξίες του. Οι περισσότεροι πολιτικοί της παλαιάς φρουράς των Ρεπουμπλικανών είτε αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν από τα αξιώματά τους είτε αντάλλαξαν τις αρχές τους με την πολιτική τους επιβίωση. Με το αίτημά τους για αλλαγή, οι ψηφοφόροι έδωσαν στους Ρεπουμπλικανούς μια δεύτερη ευκαιρία. Ορισμένοι ενδέχεται να παραμείνουν στο πλευρό του προέδρου, διακινδυνεύοντας νέες συντριβές σε μελλοντικές εκλογές. Οι πιο θαρραλέοι θα δώσουν νέα πνοή στο κόμμα τους, ακόμη κι αν αυτό προκαλέσει την εκδικητικότητα του κ. Τραμπ. Προκαλεί περισσότερο φόβο παρά αγάπη. Ίσως ανακαλύψουν ότι, μόλις αρχίσει να εξασθενεί η εξουσία του γηραιού βασιλιά, χάνεται με εκπληκτική ταχύτητα.
Πολλά θα μπορούσαν να πάνε στραβά — ακόμη και με τους Δημοκρατικούς, που είναι μεθυσμένοι από την επιτυχία τους. Το κόμμα τους είναι μόνο λίγο πιο δημοφιλές από τον κ. Τραμπ. Η προεκλογική εκστρατεία τους πέτυχε συνδυάζοντας την υπόσχεση για μείωση του κόστους ζωής με την υπόσχεση για πάταξη της διαφθοράς και της ανικανότητας. Και τα δύο είναι ζωτικής σημασίας, αλλά η επίτευξη της σωστής ισορροπίας θα είναι δύσκολη.
Εάν οι Δημοκρατικοί αγνοήσουν τη σήψη, απλώς θα εντείνουν τον κυνισμό και την απελπισία των ψηφοφόρων απέναντι στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση στην Ουάσινγκτον. Αν όμως οι κλητεύσεις και οι διαδικασίες παραπομπής σε δίκη για καθαίρεση απορροφήσουν όλες τους τις προσπάθειες και αποτύχουν να βελτιώσουν τη ζωή των ανθρώπων, οι ψηφοφόροι θα αισθανθούν ότι εξαπατήθηκαν για ακόμη μία φορά. Μια διαρκής σύγκρουση με την κυβέρνηση θα καταστήσει επίσης δυσκολότερη την ψήφιση νομοθεσίας που θα μπορούσε, για παράδειγμα, να αποκαταστήσει τη χρηματοδότηση της υγειονομικής περίθαλψης.
Πάνω από όλα αυτά θα δεσπόζει η μορφή του κ. Τραμπ, ο οποίος έχει εμμονή με την υστεροφημία του. Ορισμένοι διατηρούν την ελπίδα ότι θα περάσει το υπόλοιπο της προεδρίας του περιφερόμενος στον Λευκό Οίκο, επιχρυσώνοντας μπάλες του γκολφ και εκφέροντας απόψεις για τον γρανίτη. Αυτό υποτιμά τις δυνατότητες του προέδρου, τόσο για καλό όσο και για κακό.
Στο εσωτερικό της χώρας, ο κ. Τραμπ ενδέχεται να επικεντρωθεί στην απονομή χάριτος στους φίλους του και στην τιμωρία των εχθρών του. Με μόλις δύο χρόνια να απομένουν, ο ίδιος, οι ευνοούμενοί του και οι ιδεολόγοι συνεργάτες του μπορεί να προσπαθήσουν να αποκομίσουν όσα περισσότερα μπορούν από τον χρόνο που τους απομένει στην εξουσία, είτε μέσω επικερδών εξορυκτικών επιχειρήσεων με κρατική υποστήριξη είτε μέσω περισσότερων απελάσεων.
Ο πρόεδρος εξακολουθεί επίσης να διαθέτει τεράστια εξουσία στην εξωτερική πολιτική. Μπορεί ακόμη να προχωρήσει σε νέες επιθέσεις εναντίον του Ιράν, να προσπαθήσει να εξαναγκάσει την Ουκρανία να αποδεχθεί μια κακή συμφωνία με τη Ρωσία ή να εισβάλει στην Κούβα. Καθώς τα πιο ικανά στελέχη του Λευκού Οίκου αναζητούν την έξοδο, μια αποδυναμωμένη εκτελεστική εξουσία ενδέχεται να βρεθεί ακόμη περισσότερο υποταγμένη στις ιδιοτροπίες του προέδρου. Θα είναι ανεπαρκώς προετοιμασμένη για μια κρίση.
Βγαίνοντας στην επιφάνεια για μια ανάσα
Υπάρχει, ωστόσο, μια αμυδρή πιθανότητα οι πολιτικοί να αντιμετωπίσουν σοβαρά τις ευθύνες τους. Οι Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο μπορεί να εξετάσουν το ενδεχόμενο συνεργασίας με τους Δημοκρατικούς, και το αντίστροφο (φανταστείτε το). Θα μπορούσαν να διερευνήσουν κατάφωρες περιπτώσεις διαφθοράς ή ακόμη και να κινήσουν διαδικασίες καθαίρεσης εναντίον των πιο απερίσκεπτων μελών του υπουργικού συμβουλίου της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του Πιτ Χέγκσεθ, υπουργού Πολέμου. Θα μπορούσαν να θεσπίσουν κανόνες για την τεχνητή νοημοσύνη που θα προστατεύουν από καταστροφικές συνέπειες χωρίς να παραλύουν την καινοτομία.
Ο κ. Τραμπ δεν είναι άνθρωπος που του αρέσει να μένει στο περιθώριο. Ίσως κρίνει ότι θα μπορούσε να βελτιώσει την υστεροφημία του συνεργαζόμενος με το Κογκρέσο, αντί να το ποδοπατά. Παραδεχόμαστε ότι αυτό δεν είναι το πιθανότερο σενάριο. Όμως, όπως έδειξαν οι ψηφοφόροι, οι πολιτικοί που τους αγνοούν κινδυνεύουν να καταλήξουν σε πολύ βαθιά νερά.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com
