Παρά τις αστοχίες, οι πολιτικές δημοσκοπήσεις είναι ακριβέστερες από ποτέ

Όμως οι εκλογές στην Αμερική και τη Βραζιλία δείχνουν πόσο δυσκολεύει η πρόβλεψη

O Ντόναλντ Τραμπ © EPA/ANNABELLE GORDON

«Πρέπει πάντα να φοβόμαστε πολλά πράγματα», συλλογίζεται ο Αντρέι Ρόμαν. «Ωστόσο, δεν μπορούμε να κάνουμε και πολλά γι’ αυτά». Η απαισιοδοξία του δεν αφορά την ανθρωπότητα γενικά, αλλά μία από τις λιγότερο αναγνωρισμένες δραστηριότητές της: τις εκλογικές δημοσκοπήσεις.

Η εταιρεία δημοσκοπήσεων του κ. Ρόμαν, η AtlasIntel, αποτύπωσε με απόλυτη ακρίβεια τις προτιμήσεις των Αμερικανών ψηφοφόρων πριν από τις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές. Όμως οι περισσότεροι δημοσκόποι υποτίμησαν την υποστήριξη προς τους Δημοκρατικούς. Και η AtlasIntel έκανε δύο φορές λάθος στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές της Βραζιλίας, υποδεικνύοντας αρχικά ότι ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, ο εν ενεργεία αριστερός πρόεδρος, θα κέρδιζε τον πρώτο γύρο της ψηφοφορίας και στη συνέχεια ότι ο Φλάβιο Μπολσονάρου, ο αντίπαλός του, θα προηγούνταν στον δεύτερο γύρο. Πολλοί άλλοι δημοσκόποι έκαναν το ίδιο λάθος.

Γίνονται οι δημοσκοπήσεις χειρότερες; Η ανάλυσή μας υποδεικνύει πως όχι. Βασιζόμενο σε ένα σύνολο δεδομένων που δημιούργησαν ο Γουίλ Τζένινγκς και ο Κρίστοφερ Βλέζιεν, δύο καθηγητές πολιτικών επιστημών, ο Economist ανέλυσε δημοσκοπήσεις από 469 εκλογικές αναμετρήσεις σε 49 χώρες μεταξύ 1946 και 2026. Διαπιστώσαμε ότι, κατά τα τελευταία 80 χρόνια, οι δημοσκοπήσεις έχουν γίνει ελαφρώς ακριβέστερες. Ο μέσος όρος των δημοσκοπήσεων που διεξάγονται μέσα στις δέκα ημέρες πριν από μια εκλογική αναμέτρηση προβλέπει το ποσοστό ψήφων ενός συγκεκριμένου κόμματος ή υποψηφίου με μέσο σφάλμα μόλις δύο ποσοστιαίων μονάδων.

Δημοσκοπήσεις στα ύψη

Το αποτέλεσμα αυτό είναι ακόμη πιο αξιοσημείωτο αν ληφθούν υπόψη οι μεθοδολογικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημοσκόποι. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι δημοσκοπήσεις δεν θα έπρεπε να λειτουργούν, κι όμως λειτουργούν. Στην πραγματικότητα, λειτουργούν καλύτερα από τις εναλλακτικές μεθόδους.

Η αρχή στην οποία βασίζονται οι έρευνες κοινής γνώμης είναι απλή. Εάν ρωτήσετε ένα αρκετά μεγάλο δείγμα τυχαία επιλεγμένων ατόμων ενός πληθυσμού για την άποψή τους πάνω σε ένα συγκεκριμένο θέμα, μπορείτε να πείτε με έναν εύλογο βαθμό ακρίβειας ότι ολόκληρος ο πληθυσμός συμμερίζεται τις πεποιθήσεις τους. Ο Τζορτζ Γκάλοπ, ένας από τους πρωτοπόρους των δημοσκοπήσεων, το παρομοίαζε με τη δοκιμή μιας σούπας. Εφόσον η σούπα έχει ανακατευτεί καλά, χρειάζεστε μόνο μία κουταλιά για να γνωρίζετε τη γεύση της.

Στην πράξη, μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να διασφαλιστεί ότι ένα δείγμα είναι πραγματικά τυχαίο. Είναι γνωστό ότι το Literary Digest, ένα αμερικανικό περιοδικό, συμπέρανε το 1936, βάσει 2,4 εκατομμυρίων ταχυδρομικών καρτών που έστειλαν οι αναγνώστες του —ένα μέγεθος δείγματος αδιανόητο σήμερα— ότι ο Ρεπουμπλικανός Αλφ Λάντον θα εκλεγόταν πρόεδρος. Αντί γι’ αυτό, ο Φράνκλιν Ρούζβελτ επανεξελέγη με συντριπτική νίκη. Το δείγμα μπορεί να ήταν τεράστιο, αλλά δεν ήταν τυχαίο.

Ακολούθησε η πρώτη από τις πολλές αναμορφώσεις του κλάδου των δημοσκοπήσεων, καθώς υιοθέτησε «επιστημονικές» μεθόδους. Τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, οι περισσότεροι δημοσκόποι βασίζονταν σε προσωπικές συνεντεύξεις σε τυχαία επιλεγμένες διευθύνσεις. Τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, πολλοί στράφηκαν στις τηλεφωνικές συνεντεύξεις, καλώντας τυχαία επιλεγμένους αριθμούς. Όμως η προθυμία των απλών ψηφοφόρων να μιλήσουν στους δημοσκόπους έχει μειωθεί.

«Όταν άρχισα να ασχολούμαι με αυτό, η ιδέα ήταν ότι μπορούσες να κάνεις μια τηλεφωνική έρευνα και να πετύχεις ποσοστό ανταπόκρισης 50%», θυμάται ο Νταγκ Ρίβερς της YouGov, μιας εταιρείας δημοσκοπήσεων που συνεργάζεται με τον Economist. Σήμερα εκτιμά ότι το ποσοστό ανταπόκρισης είναι 1-2%.

Ως αποτέλεσμα, η πλειονότητα των δημοσκόπων έχει εγκαταλείψει τη χρήση αυστηρά τυχαίων δειγμάτων. Αντί γι’ αυτό, η πιο συνηθισμένη μορφή δημοσκόπησης σήμερα περιλαμβάνει ομάδες ατόμων που επιλέγουν μόνα τους να συμμετέχουν σε διαδικτυακές έρευνες και πληρώνονται για κάθε ερωτηματολόγιο που συμπληρώνουν.

Αντί να βασίζονται στην τυχαιότητα, οι δημοσκόποι χρησιμοποιούν ποσοστώσεις για διαφορετικές κατηγορίες ερωτώμενων και εκ των υστέρων «σταθμίσεις», οι οποίες προσαρμόζουν ένα δείγμα ώστε να γίνει αντιπροσωπευτικό του συνολικού πληθυσμού. Σε πρόσφατη δημοσκόπηση Αμερικανών από τη Léger, μια καναδική εταιρεία, το 60% των ερωτώμενων ήταν ηλικίας 55 ετών και άνω, για παράδειγμα. Μετά την εφαρμογή των σταθμίσεων, αντιπροσώπευαν μόλις το 41% της έρευνας — κάτι που απέχει πολύ από το ιδανικό της τυχαίας δειγματοληψίας.

Σε αντίθεση με ορισμένες θεωρίες συνωμοσίας, οι δημοσκόποι έχουν ισχυρό συμφέρον να προβλέπουν σωστά τα εκλογικά αποτελέσματα. Αντί να αποτελούν πηγές κέρδους, οι εκλογικές δημοσκοπήσεις είναι ουσιαστικά διαφημίσεις που αποσκοπούν στο να πείσουν πελάτες να αναθέσουν έρευνες για άλλα θέματα. Εάν οι δημοσκόποι αποτύχουν σε μια εκλογική αναμέτρηση, πλήττεται η φήμη τους.

«Λέγαμε πάντα ότι οι πολιτικές δημοσκοπήσεις αντιπροσωπεύουν το 90% της δημοσιότητας και λιγότερο από το 1% των εσόδων», λέει ο Μπεν Πέιτζ, πρώην επικεφαλής της Ipsos, μιας άλλης εταιρείας δημοσκοπήσεων.

Ωστόσο, η κρίση των δημοσκόπων εξακολουθεί να είναι καθοριστική. Το 2016, για παράδειγμα, οι New York Times έδωσαν σε τέσσερις δημοσκόπους τα ίδια ανεπεξέργαστα δεδομένα από ψηφοφόρους της Φλόριντα για τις προεδρικές εκλογές εκείνης της χρονιάς. Μετά τη στάθμιση, οι τέσσερις ομάδες κατέληξαν σε τέσσερα διαφορετικά συμπεράσματα σχετικά με την έκβαση των εκλογών. Η μία έδειχνε τον κ. Τραμπ να προηγείται κατά μία ποσοστιαία μονάδα και μια άλλη να υπολείπεται κατά τέσσερις.

Οι εταιρείες δημοσκοπήσεων πρέπει να επιδίδονται σε έναν διαρκή αγώνα αντιμετώπισης μεθοδολογικών προβλημάτων, διορθώνοντας τα λάθη των προηγούμενων εκλογών και προβλέποντας μελλοντικά σφάλματα. Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση κυριαρχείται από το ζήτημα της «μεροληψίας λόγω μη ανταπόκρισης»: την ιδέα ότι όσοι δεν θέλουν να συμμετέχουν σε δημοσκοπήσεις τείνουν προς μια συγκεκριμένη πολιτική κατεύθυνση.

Καθώς η πολιτική σε πολλές δυτικές χώρες έχει αρχίσει να αφορά λιγότερο την οικονομία και περισσότερο τα πολιτισμικά ζητήματα, οι μορφωμένοι ψηφοφόροι —που είναι πιθανότερο να απαντούν στις δημοσκοπήσεις— έχουν στραφεί προς τα κεντροαριστερά κόμματα. Μια ομάδα πολιτικών επιστημόνων, στην οποία συμμετείχαν οι κ. Τζένινγκς και Βλέζιεν, διαπίστωσε ότι οι δημοσκοπήσεις τείνουν να υπερεκτιμούν τα αριστερά κόμματα κατά μέσο όρο κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες παγκοσμίως.

Στην Αμερική, αυτή η επίδραση έχει ενισχυθεί από τον σκεπτικισμό των Ρεπουμπλικανών απέναντι σε θεσμούς, όπως τα πανεπιστήμια και τα μέσα ενημέρωσης, που συχνά παραγγέλλουν ή διεξάγουν δημοσκοπήσεις. Στις τρεις τελευταίες αμερικανικές προεδρικές εκλογές, οι δημοσκοπήσεις υποτίμησαν σημαντικά την υποστήριξη προς τον Ντόναλντ Τραμπ.

Σε δημοσκόπησή της τον Οκτώβριο για την εκλογική αναμέτρηση της Γερουσίας στο Κάνσας, η Washington Post ανέφερε ότι το 32% των Δημοκρατικών ανταποκρίθηκε στην έρευνά της, σε σύγκριση με μόλις το 12% των Ρεπουμπλικανών. Η μεγάλη διαφορά υποδηλώνει όχι μόνο ότι οι Ρεπουμπλικανοί υποεκπροσωπούνταν, αλλά και ότι οι λίγοι που απάντησαν ενδέχεται να μην ήταν αντιπροσωπευτικοί.

Παράλληλα με τη μεροληψία λόγω μη ανταπόκρισης, οι διαδικτυακοί δημοσκόποι πρέπει να αντιμετωπίσουν και τους ερωτώμενους «χαμηλής ποιότητας», οι οποίοι ενδιαφέρονται περισσότερο να εξασφαλίσουν την αμοιβή για τη συμπλήρωση της έρευνας παρά να εκφράσουν τις απόψεις τους. Ο κ. Πέιτζ συγκρίνει τον αγώνα για τον εντοπισμό και τον αποκλεισμό τέτοιων συμμετεχόντων με τον πόλεμο των μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, όπου κάθε πλευρά καινοτομεί εξίσου γρήγορα με την άλλη.

Η θέση των δημοσκοπήσεων

«Οι δημοσκοπήσεις αφορούν ολοένα περισσότερο τη στατιστική μοντελοποίηση, όσο και τη δειγματοληψία», λέει ο κ. Τζένινγκς.

Μία από τις πιο επιτυχημένες δημοσκοπικές πρωτοβουλίες των ενδιάμεσων εκλογών ήταν η συνεργασία μεταξύ των New York Times και του Siena College. Φέτος, η ομάδα υιοθέτησε ένα απίστευτα περίπλοκο σύστημα σταθμίσεων, το οποίο περιλάμβανε την εκτίμηση της θέσης κάθε εγγεγραμμένου ψηφοφόρου στη χώρα στον άξονα αριστεράς-δεξιάς, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι δημοσκοπήσεις ήταν ιδεολογικά αντιπροσωπευτικές.

Επιπλέον, αντί να εφαρμόζουν στάθμιση ξεχωριστά για κάθε δημογραφικό χαρακτηριστικό, οι δημοσκόποι δημιούργησαν ένα σύστημα που αξιολογεί τους ερωτώμενους με βάση το πόσο ασυνήθιστοι είναι οι μοναδικοί συνδυασμοί των χαρακτηριστικών τους σε σύγκριση με τον πληθυσμό («ενεργειακή εξισορρόπηση» ή «energy balancing»).

Η προηγούμενη μέθοδος θα είχε υπερεκτιμήσει τα περιθώρια νίκης των Δημοκρατικών που κέρδισαν τις αναμετρήσεις για τη Γερουσία κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες, κατά μέσο όρο. Το νέο σύστημα δεν εμφάνισε σχεδόν καμία μεροληψία.

Τι έκαναν, λοιπόν, λάθος οι δημοσκόποι στην Αμερική και τη Βραζιλία;

«Η κινητοποίηση ήταν τεράστιος παράγοντας του αποτελέσματος τόσο στον πρώτο όσο και στον δεύτερο γύρο, όπως ποτέ άλλοτε», λέει ο κ. Ρόμαν για τις εκλογές στη Βραζιλία.
«Οι ψηφοφόροι του Λούλα δεν προσήλθαν στις κάλπες στον πρώτο γύρο, αλλά στον δεύτερο προσήλθαν πραγματικά μαζικά».

Μετά τη νίκη του κ. Μπολσονάρου στον πρώτο γύρο, οι κεντροαριστεροί ψηφοφόροι συνειδητοποίησαν ότι θα μπορούσε πράγματι να γίνει πρόεδρος. Οι υποστηρικτές του Λούλα κινητοποιήθηκαν, ιδιαίτερα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η συνολική συμμετοχή αυξήθηκε από 119 εκατομμύρια σε 124 εκατομμύρια ψηφοφόρους, με μεγαλύτερες αυξήσεις στους δήμους όπου επικράτησε ο Λούλα, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις. Τελικά κέρδισε με το 52% των ψήφων — τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα από το ποσοστό που του έδιναν οι προεκλογικές δημοσκοπήσεις.

Οι δημοσκοπήσεις φαίνεται επίσης ότι εκτίμησαν λανθασμένα τη συμμετοχή στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές. Ο Economist ανέλυσε επτά δημοσκοπήσεις που δημοσιεύθηκαν τον Οκτώβριο και περιλάμβαναν λεπτομερή ανάλυση της σύνθεσης του δείγματός τους.

Οι ερωτώμενοι που δήλωσαν ότι είχαν ψηφίσει την Κάμαλα Χάρις το 2024 υπερείχαν κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες εκείνων που είχαν επιλέξει τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο αριθμός αυτός υποδηλώνει ήδη κάποια προσαρμογή ως προς τη συμμετοχή από την πλευρά των δημοσκόπων: στην πραγματικότητα, εκείνη είχε χάσει τις εκλογές με διαφορά 1,5 ποσοστιαίας μονάδας.
Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις εξόδου από τις κάλπες (exit polls) υποδηλώνουν ότι το πραγματικό εκλογικό σώμα τον φετινό Νοέμβριο ήταν ακόμη πιο φιλοδημοκρατικό, καθώς είχε προτιμήσει την κ. Χάρις με διαφορά πέντε ποσοστιαίων μονάδων.

Εάν προσαρμόσετε εκ των υστέρων τις δημοσκοπήσεις ώστε να ληφθεί υπόψη αυτό το γεγονός, από προβάδισμα 9,5 ποσοστιαίων μονάδων για τους Δημοκρατικούς καταλήγουν να δείχνουν προβάδισμα 11,5 μονάδων, εξηγώντας περίπου το μισό δημοσκοπικό σφάλμα (οι Δημοκρατικοί κέρδισαν με διαφορά 14 μονάδων).

Για τους Δημοκρατικούς, αυτό το πλεονέκτημα ενθουσιασμού οφειλόταν εν μέρει στους μαύρους ψηφοφόρους, ιδιαίτερα στον Νότο, οι οποίοι συνέβαλαν στην εκλογή Δημοκρατικών γερουσιαστών στη βαθιά Ρεπουμπλικανική Νότια Καρολίνα και στο Μισισίπι.

Οι New York Times εκτιμούν ότι αποτελούσαν το 24% και το 33% των ψηφοφόρων στις δύο αυτές πολιτείες αντίστοιχα, ποσοστά αυξημένα κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2024.

Αλλού, οι ισπανόφωνοι ψηφοφόροι προσήλθαν στις κάλπες σε μεγαλύτερους αριθμούς από ό,τι σε προηγούμενες ενδιάμεσες εκλογές. Εν τω μεταξύ, πολλοί Ρεπουμπλικανοί έμειναν στο σπίτι.
Στις κομητείες και τις εκλογικές περιφέρειες όπου η κ. Χάρις είχε κερδίσει με ποσοστό άνω του 80% των ψήφων το 2024, η συμμετοχή στις ενδιάμεσες εκλογές ήταν περίπου το 81% εκείνης των προεδρικών εκλογών. Σε εκείνες όπου ο κ. Τραμπ είχε κερδίσει με ποσοστό άνω του 80%, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν χαμηλότερο κατά 12 ποσοστιαίες μονάδες.

Οι εκλογές αποκαλύπτουν μια ιδιαίτερη αδυναμία των δημοσκοπήσεων κοινής γνώμης. «Η γενική μου άποψη είναι ότι οι έρευνες είναι εντελώς άθλιες στις μέρες μας ως προς τον εντοπισμό όσων δεν ψηφίζουν», λέει ο κ. Ρίβερς. Από τη φύση τους, όσοι απαντούν στις δημοσκοπήσεις είναι πιθανότερο να ενδιαφέρονται έντονα για την πολιτική και να ψηφίσουν σε σύγκριση με όσους δεν απαντούν. Ταυτόχρονα, οι ερωτώμενοι είναι αισιόδοξοι (ή ανειλικρινείς) όταν απαντούν σε ερωτήσεις σχετικά με την πιθανότητα να ψηφίσουν.

Σε αντίθεση με τις δημογραφικές ερωτήσεις, των οποίων οι απαντήσεις παραμένουν αρκετά σταθερές με την πάροδο του χρόνου και στις οποίες οι ερωτώμενοι τείνουν να απαντούν με ακρίβεια, η συμμετοχή στις εκλογές είναι μεταβλητή. «Η συνηθισμένη προσέγγιση θα ήταν να ρωτήσεις τους ανθρώπους, σε μια κλίμακα από το ένα έως το δέκα, πόσο πιθανό είναι να ψηφίσουν», λέει ο κ. Πέιτζ. «Αλλά αν παρατηρήσεις μεγάλη αύξηση στον αριθμό των ανθρώπων που απαντούν οκτώ, εννέα ή δέκα, τους πιστεύεις ή όχι;»

Παρά αυτή την αδυναμία, οι δημοσκοπικές αστοχίες δείχνουν επίσης ότι οι δημοσκόποι προσπαθούν να βελτιώσουν τις εκτιμήσεις τους. Στη Βραζιλία, οι εταιρείες δημοσκοπήσεων επαναστάθμισαν τις έρευνές τους μετά τον πρώτο γύρο, ώστε να αντανακλούν το εκλογικό σώμα που είχε ψηφίσει τον κ. Μπολσονάρου. Αυτό ήταν μεθοδολογικά ορθό, παρότι τις οδήγησε να υπερεκτιμήσουν την υποστήριξή του στον δεύτερο γύρο.

Εν τω μεταξύ, οι Αμερικανοί δημοσκόποι προσπαθούσαν να διορθώσουν τα λάθη τους στις εκλογές του 2024, όταν είχαν υποτιμήσει τους Ρεπουμπλικανούς. Η πρόβλεψη του Economist για τις φετινές εκλογές του Κογκρέσου είχε στόχο να προβλέψει τα δημοσκοπικά σφάλματα με βάση ιστορικά δεδομένα. Το μοντέλο μας έκρινε λανθασμένα ότι οι δημοσκόποι υπερεκτιμούσαν τους Δημοκρατικούς, καθώς οι προβλεπόμενες σαρωτικές νίκες τείνουν να αποδεικνύονται λιγότερο εντυπωσιακές από τις προσδοκίες. Έκρινε επίσης ότι το χαμηλό ποσοστό αναποφάσιστων ψηφοφόρων στις φετινές δημοσκοπήσεις ήταν καλό σημάδι για τους Ρεπουμπλικανούς, επειδή οι αναποφάσιστοι τείνουν να ψηφίζουν εναντίον του κόμματος του προέδρου στις ενδιάμεσες εκλογές. Αυτοί οι παράγοντες σήμαιναν ότι η κεντρική πρόβλεψη του μοντέλου μας ενίσχυσε τα λάθη των δημοσκόπων, αντί να τα διορθώσει.

Οι ομοιότητες μεταξύ των δημοσκοπικών αστοχιών στην Αμερική και τη Βραζιλία θα μπορούσαν να οδηγήσουν ορισμένους παρατηρητές να προβλέψουν την ίδια απόκλιση στις δημοσκοπήσεις άλλων εκλογικών αναμετρήσεων. Οι αισιόδοξοι κεντρώοι θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να συμπεράνουν ότι οι πολωτικοί δεξιοί υποψήφιοι θα κινητοποιούν πάντοτε τους κεντροαριστερούς ψηφοφόρους ώστε να διαψεύδουν τις δημοσκοπήσεις.

Πράγματι, αυτή είναι η ελπίδα των Γάλλων κεντρώων, οι οποίοι παρακολουθούν με ανησυχία τις προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους. Η Μαρίν Λεπέν, ηγέτιδα του λαϊκιστικού δεξιού Εθνικού Συναγερμού, προηγείται στις δημοσκοπήσεις για τον πρώτο γύρο με περίπου 35% των ψήφων, κατά μέσο όρο. Προηγείται επίσης στις περισσότερες υποθετικές δημοσκοπήσεις για τον δεύτερο γύρο. Στις δύο προηγούμενες προεδρικές εκλογές, ο Εμανουέλ Μακρόν, ο κεντρώος πρόεδρος της Γαλλίας, νίκησε καθαρά την κ. Λεπέν, με ποσοστό ψήφων ελαφρώς υψηλότερο από εκείνο που είχαν προβλέψει οι δημοσκοπήσεις.

Ωστόσο, τα ιστορικά στοιχεία που υποστηρίζουν την επανάληψη δημοσκοπικών σφαλμάτων είναι περιορισμένα, πόσο μάλλον όταν πρόκειται για διαφορετικές χώρες ή για προεδρικές εκλογές με διαφορετικούς υποψηφίους. Πράγματι, ο υποψήφιος που βρίσκεται στη δεύτερη θέση στις περισσότερες δημοσκοπήσεις είναι ένας μαχητικός αριστερός πολιτικός, ο Ζαν-Λικ Μελανσόν, με υποστήριξη περίπου 17%. Είναι μία από τις πιο πολωτικές και αντιδημοφιλείς προσωπικότητες στη Γαλλία, ενώ οι ψηφοφόροι έχουν γίνει πιο θετικοί απέναντι στην κ. Λεπέν από το 2022.
Επομένως, μια αναμέτρηση μεταξύ των δύο είναι απίθανο να προκαλέσει μαζική κινητοποίηση ψηφοφόρων αποφασισμένων να εμποδίσουν την κ. Λεπέν.

Επιπλέον, οι Γάλλοι δημοσκόποι ενδέχεται να έχουν διδαχθεί από τα προηγούμενα λάθη τους ή ακόμη και να έχουν προβεί σε υπερβολικές διορθώσεις. Παρότι ένα δημοσκοπικό σφάλμα είναι ασφαλώς πιθανό, το να βασίζεται κανείς σε αυτό δεν είναι ποτέ καλή ιδέα. (Το μοντέλο πρόβλεψης του Economist για τις γαλλικές εκλογές θα δημοσιευθεί το επόμενο έτος.)

Αντίστοιχα, οι σοσιαλδημοκράτες ελπίζουν ότι ο Πέδρο Σάντσεθ —ένας αριστερός πολιτικός που έχει την ικανότητα να ξεφεύγει από δύσκολες καταστάσεις και είναι πρωθυπουργός της Ισπανίας— μπορεί να επαναλάβει το επίτευγμά του του 2023, όταν διέψευσε τις δημοσκοπήσεις, και να παραμείνει στην εξουσία. Εκείνη τη χρονιά, οι δημοσκοπήσεις υποτίμησαν το Σοσιαλιστικό Κόμμα του (PSOE) κατά περίπου τρεις ποσοστιαίες μονάδες. Αυτό ήταν μόλις αρκετό για να συγκροτήσει έναν συνασπισμό αριστερών και περιφερειακών κομμάτων και να παραμείνει στην εξουσία.

Ο δείκτης παρακολούθησης δημοσκοπήσεων του Economist για τις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου δείχνει υποστήριξη 27% για το PSOE, λίγο πίσω από το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα, που βρίσκεται στο 31%. Ωστόσο, από το 2023 οι κυβερνητικοί εταίροι του κ. Σάντσεθ έχουν υποστεί σημαντική πτώση και το λαϊκιστικό δεξιό Vox έχει ενισχυθεί. Τα δεξιά κόμματα συγκεντρώνουν συνολικά 50% στις δημοσκοπήσεις, επομένως θα πρέπει να εξασφαλίσουν πλειοψηφία με βάση το εκλογικό σύστημα της Ισπανίας. Η αριστερά ακολουθεί με 35%, ενώ τα περιφερειακά κόμματα βρίσκονται στο 9%. Υπάρχει ακόμη χρόνος για να μεταβληθεί η κοινή γνώμη, αλλά εάν οι δημοσκοπήσεις επαληθευτούν, μόνο ένα ασυνήθιστα μεγάλο σφάλμα θα μπορούσε να σώσει τον κ. Σάντσεθ.

Οι δημοσκοπήσεις ως σημεία αναφοράς

Το επόμενο έτος, όσοι παρακολουθούν με αγωνία τις δημοσκοπήσεις θα ελπίζουν αναμφίβολα σε μια δημοσκοπική αστοχία που θα ευνοήσει τους υποψηφίους της προτίμησής τους και στην Πολωνία και στην Ιταλία. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι τα δημοσκοπικά σφάλματα αυξάνονται ούτε ότι η ελαφρά προηγούμενη απόκλισή τους προς τα αριστερά έχει μετατραπεί σε μεροληψία προς τα δεξιά.

Ένα μέσο απόλυτο δημοσκοπικό σφάλμα δύο μονάδων δεν αποκλείει την πιθανότητα μιας μεγάλης αστοχίας, αλλά, δεδομένων των ολοένα βαθύτερων πιθανών παγίδων, αποτελεί αξιοσημείωτη ακρίβεια. Από τα πρώτα στάδια της εκστρατείας για τις ενδιάμεσες εκλογές, οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ξεκάθαρα μια μεγάλη νίκη των Δημοκρατικών και ιδιαίτερα μια μεταστροφή των Λατίνων ψηφοφόρων. Το γεγονός ότι οι μέσοι όροι των δημοσκοπήσεων προέβλεψαν το μεγαλύτερο «μπλε κύμα» μιας γενιάς, αντί για δύο γενιές, φαίνεται συγχωρητέο.

Το σημαντικότερο είναι ότι οι δημοσκοπήσεις φαίνονται καλύτερες από τις εναλλακτικές λύσεις. Σε πολλές από τις πιο διαβόητες δημοσκοπικές αστοχίες, όπως η ψήφος της Βρετανίας υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή η εκλογή του κ. Τραμπ το 2016, οι δημοσκοπήσεις πλησίασαν περισσότερο στο τελικό αποτέλεσμα από ό,τι οι περισσότεροι σχολιαστές. Μια έρευνα μεταξύ 33 Βρετανών δημοσιογράφων πριν από το δημοψήφισμα για το Brexit διαπίστωσε, για παράδειγμα, ότι 32 από αυτούς περίμεναν πως η χώρα θα ψήφιζε υπέρ της παραμονής στην ΕΕ.

Ορισμένες πολυδιαφημισμένες εναλλακτικές λύσεις, όπως η παρακολούθηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, δεν κατάφεραν ποτέ να καθιερωθούν. Άλλες, όπως οι αγορές προβλέψεων ή οι έρευνες που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη, εξαρτώνται και οι ίδιες από τις δημοσκοπήσεις. Ο διάσημος «μεγαλοεπενδυτής» των αγορών προβλέψεων, ο οποίος κέρδισε 80 εκατομμύρια δολάρια στοιχηματίζοντας στην επανεκλογή του κ. Τραμπ το 2024, φέρεται, για παράδειγμα, να είχε αναθέσει ιδιωτικές δημοσκοπήσεις στη YouGov.

Όσο καλό κι αν είναι το ιστορικό επιδόσεων των δημοσκοπήσεων, οι δημιουργοί τους θα πρέπει να είναι ξεκάθαροι σχετικά με τις ατέλειές τους. Για τους δημοσκόπους, αυτό σημαίνει κυρίως διαφάνεια. Οι μεθοδολογικές σημειώσεις της Washington Post και των New York Times σχετικά με τις έρευνες που είχαν παραγγείλει βοήθησαν, για παράδειγμα, να τοποθετηθούν οι δημοσκοπήσεις τους στο κατάλληλο πλαίσιο κατά τις εκλογές αυτές.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη δειγματοληψία και τη στάθμιση μπορούν να βελτιώσουν τον έλεγχο, διευκολύνοντας τον εντοπισμό και τον αποκλεισμό ψεύτικων δημοσκοπήσεων και ανεύθυνων δημοσκόπων. Η δημοσίευση των αποτελεσμάτων των ερευνών ακόμη και όταν προκαλούν έκπληξη μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή του φαινομένου της «αγέλης», κατά το οποίο οι δημοσκοπήσεις στρεβλώνονται από την απροθυμία των δημοσκόπων να διαφοροποιηθούν από τους υπόλοιπους.

Οι καταναλωτές των δημοσκοπήσεων, από την πλευρά τους, πρέπει να κατανοούν τους περιορισμούς τους. Θα πρέπει να αντιμετωπίζουν κάθε μεμονωμένη δημοσκόπηση με μια δόση σκεπτικισμού. Όπου είναι δυνατόν, θα πρέπει να ανατρέχουν στους μέσους όρους πολλαπλών ερευνών, όπως εκείνους που παράγει ο Economist. Σε όλες τις εκλογές, θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι για το ενδεχόμενο οι δημοσκοπήσεις να αποκλίνουν κατά μερικές ποσοστιαίες μονάδες προς οποιαδήποτε κατεύθυνση για κάθε κόμμα ή υποψήφιο. Οι δημοσκοπήσεις είναι καλύτερες από ποτέ, αλλά δεν είναι αλάνθαστες.

© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com