Τραπεζικός όμιλος με ενεργητικό άνω του 1,5 τρισ. ευρώ από το deal UniCredit με Commerzbank – Πώς ο Αντρέα Όρσελ έκαμψε τις γερμανικές αντιστάσεις

Το Βερολίνο αποδέχθηκε την εξαγορά της Commerzbank από την Unicredit– Οι δεσμεύσεις που ανέλαβε ο Αντρέα Όρσελ

Αντρέα Ορσέλ © EPA/FACUNDO ARRIZABALAGA

Το σημαντικότερο εμπόδιο για την απόκτηση του ελέγχου της Commerzbank ξεπέρασε η UniCredit, εξασφαλίζοντας τη συγκατάθεση της γερμανικής κυβέρνησης έπειτα από μακρά αντιπαράθεση. Η συμφωνία δίνει στον διευθύνοντα σύμβουλο του ιταλικού ομίλου, Αντρέα Όρσελ, τη δυνατότητα να προχωρήσει στον σχεδιασμό για την αναδιάρθρωση της γερμανικής τράπεζας, με αλλαγές στη διοίκηση, περιορισμό του διεθνούς δικτύου και περικοπές έως 7.000 θέσεων εργασίας.

Σύμφωνα με το Bloomberg, το Βερολίνο έδωσε την Πέμπτη την έγκρισή του, αφού απέσπασε δεσμεύσεις για την προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων, τη συνέχιση της χρηματοδότησης των γερμανικών επιχειρήσεων και τη διατήρηση τόσο της έδρας της Commerzbank στη Φρανκφούρτη όσο και της χρηματιστηριακής της παρουσίας.

Η μεταστροφή της γερμανικής κυβέρνησης, η οποία παραμένει ο δεύτερος μεγαλύτερος μέτοχος της Commerzbank με ποσοστό περίπου 13%, σηματοδοτεί καθοριστική εξέλιξη σε μια από τις σημαντικότερες διασυνοριακές τραπεζικές διεκδικήσεις στην Ευρώπη.

Συμμετοχή λίγο κάτω από το 50% και ενεργητικό άνω του 1,5 τρισ. ευρώ

Η UniCredit αναμένει ακόμη μία περιορισμένης σημασίας εποπτική έγκριση έως το τέλος Νοεμβρίου, προκειμένου να ολοκληρώσει την απόκτηση συμμετοχής λίγο χαμηλότερης του 50%. Το ποσοστό αυτό αναμένεται να επιτρέψει στον Ορτσέλ να προωθεί στρατηγικές αποφάσεις στις γενικές συνελεύσεις, χωρίς να απαιτείται σε αυτή τη φάση η απόκτηση της απόλυτης πλειοψηφίας του μετοχικού κεφαλαίου.

Με την αποτίμηση της Commerzbank να βρίσκεται κοντά στα 40 δισ. ευρώ, το Bloomberg χαρακτηρίζει τη συναλλαγή ως τη μεγαλύτερη τραπεζική συμφωνία στην περιοχή από το 2007.

Η συνένωση των δραστηριοτήτων των δύο τραπεζών θα δημιουργούσε έναν όμιλο με ενεργητικό άνω του 1,5 τρισ. ευρώ και ισχυρή παρουσία στη Γερμανία, την Ιταλία, την Πολωνία και άλλες ευρωπαϊκές αγορές. Η Commerzbank θα συνεισέφερε περίπου 600 δισ. ευρώ σε στοιχεία ενεργητικού, βάσει των οικονομικών δεδομένων του τρίτου τριμήνου του 2026.

Παράλληλα, η αθροιστική χρηματιστηριακή αξία UniCredit και Commerzbank ξεπερνά σήμερα τα 160 δισ. ευρώ. Με βάση αυτά τα επίπεδα, ένα ενιαίο σχήμα θα αποτελούσε την τράπεζα με τη μεγαλύτερη κεφαλαιοποίηση στην ηπειρωτική Ευρώπη, υπερβαίνοντας την Banco Santander.

Πώς ο Όρσελ έκαμψε τις αντιστάσεις

Η διεκδίκηση της Commerzbank ξεκίνησε όταν η γερμανική κυβέρνηση διέθεσε μέρος της συμμετοχής της, πριν από λίγο περισσότερο από δύο χρόνια. Ο Ορτσέλ αξιοποίησε τη διαδικασία για να αποκτήσει αρχικό μερίδιο και στη συνέχεια ενίσχυσε τη θέση της UniCredit, χρησιμοποιώντας και παράγωγα.

Οι κινήσεις αυτές προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις από τη διοίκηση της Commerzbank, εκπροσώπους των εργαζομένων και τη γερμανική πολιτική ηγεσία. Το Βερολίνο και η γερμανική τράπεζα επέκριναν τον τρόπο με τον οποίο ο ιταλικός όμιλος οικοδομούσε τη συμμετοχή του, θεωρώντας την προσέγγιση αιφνιδιαστική και μη φιλική.

Ωστόσο, η προσφορά που υπέβαλε ο Ορτσέλ νωρίτερα μέσα στο έτος, παρότι θεωρήθηκε χαμηλή, αποδείχθηκε αρκετή για να οδηγήσει τη συμμετοχή του ομίλου λίγο κάτω από το 50%. Η εξέλιξη αυτή περιόρισε σταδιακά τα περιθώρια αντίδρασης τόσο της κυβέρνησης όσο και της διοίκησης της Commerzbank.

Η Ροσέλα Λοκατέλι, καθηγήτρια Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής στο Πανεπιστήμιο της Ινσούμπρια, εκτιμά ότι ο Ορτσέλ ακολούθησε μια τολμηρή στρατηγική σε μία από τις δυσκολότερες και ιστορικά πιο κλειστές τραπεζικές αγορές της Ευρώπης. Όπως επισημαίνει, η επιτυχία του έχει ευρύτερη σημασία, καθώς μπορεί να αποτελέσει προηγούμενο για άλλες τράπεζες.

Οι δεσμεύσεις προς τη Γερμανία

Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, δήλωσε ότι η κυβέρνηση υποστηρίζει πλέον μια γρήγορη διαδικασία και μια συντεταγμένη μεταβίβαση του ελέγχου. Παράλληλα, χαρακτήρισε τη στρατηγική της UniCredit καλή βάση για το μέλλον της Commerzbank.

Σε αντάλλαγμα για την κυβερνητική στήριξη, η ιταλική τράπεζα δεσμεύθηκε να προστατεύσει τα δικαιώματα των εργαζομένων και να διατηρήσει τη χρηματοδότηση των γερμανικών επιχειρήσεων. Συμφώνησε επίσης να παραμείνει η Commerzbank εισηγμένη στο χρηματιστήριο και να διατηρήσει την έδρα της στη Φρανκφούρτη.

Οι δεσμεύσεις αυτές συνοδεύουν ένα σχέδιο που προβλέπει σημαντική αναδιάρθρωση. Η προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων, όπως περιγράφεται στο δημοσίευμα, δεν ισοδυναμεί με ανακοινωμένη διατήρηση όλων των υφιστάμενων θέσεων εργασίας, καθώς ο σχεδιασμός του Ορτσέλ περιλαμβάνει έως 7.000 περικοπές.

Ο ίδιος χαρακτήρισε τη συμφωνία με τον Κλίνγκμπαϊλ θετική εξέλιξη, υποστηρίζοντας ότι η στήριξη μιας γρήγορης μεταβίβασης του ελέγχου προσφέρει σαφήνεια και επιταχύνει την επόμενη φάση της αναδιάρθρωσης.

Αλλαγές στη διοίκηση και περιορισμός του διεθνούς δικτύου

Η επόμενη κίνηση του Ορτσέλ αναμένεται να αφορά τη διοικητική δομή της Commerzbank. Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τον σχεδιασμό και επικαλείται το Bloomberg, επιδιώκει να ανανεώσει γρήγορα το εποπτικό συμβούλιο και στη συνέχεια να αντικαταστήσει τη διευθύνουσα σύμβουλο, Μπετίνα Όρλοπ.

Το νέο ιδιοκτησιακό καθεστώς δημιουργεί ερωτήματα και για το μέλλον του προέδρου του εποπτικού συμβουλίου, Γενς Βάιντμαν.

Ένα από τα πρώτα βήματα πιθανότατα θα είναι η υποβολή αιτήματος για σύγκληση γενικής συνέλευσης, με στόχο την εκλογή νέων μελών στο εποπτικό συμβούλιο. Εφόσον η προσπάθεια αυτή προχωρήσει, θα μπορούσε να ακολουθήσει η τοποθέτηση νέας διοικητικής ομάδας.

Η Όρλοπ, η οποία ανέλαβε λίγες εβδομάδες μετά την αποκάλυψη της αρχικής συμμετοχής της UniCredit, επιχείρησε να ενισχύσει την αυτόνομη πορεία της Commerzbank μέσω υψηλότερης κερδοφορίας και αυξημένων διανομών προς τους μετόχους. Κατά τη θητεία της, η μετοχή της τράπεζας έχει υπερδιπλασιαστεί, καθιστώντας ακριβότερη την απόκτηση επιπλέον συμμετοχής για τον ιταλικό όμιλο.

Η ίδια έχει διαφωνήσει με επιμέρους στρατηγικές προτάσεις του Ορτσέλ, ο οποίος σχεδιάζει, πέρα από τις περικοπές προσωπικού, σημαντική συρρίκνωση του διεθνούς δικτύου της τράπεζας.

Το ενδεχόμενο συγχώνευσης με την HVB

Ο Όρσελ έχει δηλώσει ότι προς το παρόν δεν σχεδιάζει να αυξήσει τη συμμετοχή της UniCredit πάνω από το 50%. Ένας από τους λόγους είναι ότι η υπέρβαση αυτού του ορίου θα ενεργοποιούσε υποχρέωση υποβολής προσφοράς για την πολωνική θυγατρική της Commerzbank, την mBank.

Σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, ωστόσο, έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο συγχώνευσης της Commerzbank με την HVB, τη γερμανική θυγατρική της UniCredit με έδρα το Μόναχο. Μια τέτοια συναλλαγή θα μπορούσε να αυξήσει το ποσοστό του ιταλικού ομίλου στο νέο σχήμα πάνω από το 50%, χωρίς την αγορά πρόσθετων μετοχών της Commerzbank.

Η Όρλοπ έχει αμφισβητήσει κατά πόσον ένα τέτοιο σχέδιο μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς τη στήριξη τουλάχιστον του 75% των επενδυτών. Συνεπώς, η συμφωνία με τη γερμανική κυβέρνηση διευκολύνει τη μεταβίβαση του ελέγχου, αλλά δεν επιλύει αυτομάτως όλα τα ζητήματα που αφορούν μια μελλοντική εταιρική συγχώνευση.

Οι εποπτικές απαιτήσεις και το κρατικό 13%

Το νέο καθεστώς ελέγχου ενδέχεται να οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να απαιτήσει από τη UniCredit την ενοποίηση της Commerzbank ως θυγατρικής. Μια τέτοια εξέλιξη θα αύξανε τις κεφαλαιακές απαιτήσεις του ιταλικού ομίλου.

Παράλληλα, σε επόμενο στάδιο μπορεί να τεθεί το ζήτημα της συμμετοχής του γερμανικού Δημοσίου. Σύμφωνα με προηγούμενο ρεπορτάζ του Bloomberg, ορισμένοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι είναι ανοικτοί στην πώληση του περίπου 13%, εφόσον υπάρξει συμφωνία με τη UniCredit για τη στρατηγική της τράπεζας.

Η κρατική παρουσία αποτελεί κληρονομιά της διάσωσης της Commerzbank κατά τη χρηματοπιστωτική κρίση. Η εξαγορά της Dresdner Bank από την Allianz ολοκληρώθηκε στις αρχές του 2009, λίγες ημέρες μετά τη δεύτερη κρατική διάσωση της Commerzbank.

Για μια τράπεζα με ιστορία άνω των 150 ετών, η οποία επέζησε δύο παγκοσμίων πολέμων, διασπάστηκε μεταπολεμικά σε περιφερειακές μονάδες και επανενώθηκε αργότερα, η απόκτηση του ελέγχου από τη UniCredit σηματοδοτεί το τέλος της ανεξάρτητης πορείας της.

Για τον ευρωπαϊκό τραπεζικό κλάδο, η συμφωνία αποτελεί δοκιμασία για τις δυνατότητες διασυνοριακής συγκέντρωσης. Όπως εκτιμά ο καθηγητής Επιχειρηματικής Στρατηγικής του Bocconi, Κάρλο Αλμπέρτο Καρνεβάλε Μαφέ, η πρώτη τέτοια συμφωνία είναι η δυσκολότερη — και η ολοκλήρωσή της μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για άλλες.