Χορός mega-IPO φέρνει το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα στα πρόθυρα ιστορικής αναδιάταξης και ταυτόχρονα δημιουργεί ανησυχίες για την έκρηξη της τεχνολογίας και της AI, καθώς οι φούσκες είναι πλέον εγγενές φαινόμενο και κάνει τον χορό των τρισεκατομμυρίων δολαρίων στην αγορά να μοιάζει με τις μουσικές καρέκλες… όσο κρατάει το τραγούδι.
Η Silicon Valley και οι κύκλοι της Wall Street βιώνουν έναν πρωτοφανή επενδυτικό παροξυσμό, καθώς τρεις από τους ισχυρότερους τεχνολογικούς κολοσσούς του πλανήτη, SpaceX, Anthropic και OpenAI, προετοιμάζουν το έδαφος για τις αρχικές δημόσιες προσφορές τους (IPO).
Δεν πρόκειται απλώς για μια σειρά από νέες εισαγωγές στο χρηματιστήριο, αλλά για μια δομική αλλαγή που αναμένεται να επανακαθορίσει την παγκόσμια οικονομία, την αγορά της τεχνητής νοημοσύνης και την εμπορευματοποίηση του διαστήματος, λένε αναλυτές. Οι ανησυχίες, όμως, ανεξέλεγκτης ανάπτυξης, ηχούν ήδη στη Wall Street, όπως φάνηκε την περασμένη «μαύρη» Παρασκευή και την Τρίτη, στη σκιά και της αβεβαιότητας στο Ιράν.
Το νέο επενδυτικό τοπίο IPO
Η τελευταία διετία σημαδεύτηκε από την απόλυτη κυριαρχία των ιδιωτικών χρηματοδοτήσεων. Εταιρείες με αποτιμήσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων παρέμεναν μακριά από τα δημόσια ταμπλό, αντλώντας κεφάλαια από venture capitals, κρατικά επενδυτικά ταμεία και στρατηγικούς συμμάχους. Ωστόσο, η πίεση των πρώτων επενδυτών για ρευστοποίηση και η ανάγκη για μυθικά κεφάλαια ικανά να χρηματοδοτήσουν την επόμενη φάση της ανθρώπινης εξέλιξης, στρέφουν τα βλέμματα στη Wall Street.
Η συνδυασμένη αποτίμηση αυτών των τριών εταιρειών αγγίζει πλέον μεγέθη που ξεπερνούν το ΑΕΠ ολόκληρων ανεπτυγμένων κρατών. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι επερχόμενες δημόσιες προσφορές θα δημιουργήσουν ένα κύμα ρευστότητας που όμοιό του δεν έχει καταγραφεί από την εποχή της φούσκας του διαδικτύου (dot-com), με τη διαφορά ότι τώρα οι εταιρείες διαθέτουν πραγματική, συστημική ισχύ.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της SpaceX και της xAI, Έλον Μασκ
© EPA/ALI HAIDER
SpaceX IPO: Η κυριαρχία των αστέρων με 1 τρισ. σε φιλόδοξες μελλοντικές προσδοκίες και οι επιφυλάξεις
Η SpaceX του Έλον Μασκ δεν είναι πλέον μια απλή εταιρεία πυραύλων. Είναι το απόλυτο μονοπώλιο του διαστημικού κλάδου. Η αποτίμηση της SpaceX έχει εκτοξευθεί στα 1,78 τρισ. δολ., αλλά το 1 τρισ. δολ. στηρίζεται σε ιδιαίτερα φιλόδοξες μελλοντικές προσδοκίες, τις οποίες καλούνται να αποδεχθούν οι επενδυτές ενόψει μιας ενδεχόμενης ιστορικής δημόσιας εγγραφής.
Σύμφωνα με τους Financial Times, μεγάλο μέρος της αποτίμησης βασίζεται σε σενάρια που περιλαμβάνουν την ανάπτυξη επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων για αποστολές στον Άρη, τη δημιουργία διαστημικών data centers σε τροχιά γύρω από τη Γη και την ανάδειξη της εταιρείας σε κεντρικό παίκτη στην εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, οι επενδυτές αποτιμούν ιδιαίτερα την προοπτική η Starlink να εξελιχθεί στο κυρίαρχο παγκόσμιο δίκτυο δορυφορικών επικοινωνιών, ενώ η τεχνολογία επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων εκτιμάται ότι θα μπορούσε να ανοίξει εντελώς νέες εμπορικές αγορές εκτός γήινης τροχιάς.
Ωστόσο, η ραγδαία άνοδος της αποτίμησης από περίπου 400 δισ. δολάρια πριν από λιγότερο από έναν χρόνο έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό, καθώς η SpaceX παραμένει ζημιογόνα και αποτιμάται σε περίπου 92 φορές τα ετήσια έσοδά της, επίπεδο σημαντικά υψηλότερο από τις μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες.
Επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων εκφράζουν επιφυλάξεις, εκτιμώντας ότι ακόμη και χωρίς ιδιαίτερα «αισιόδοξα» σενάρια, η αξία της εταιρείας θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 1 τρισ. δολάρια, γεγονός που υποδηλώνει ότι σημαντικό μέρος της τρέχουσας αποτίμησης ενσωματώνει μελλοντικές προσδοκίες υψηλού ρίσκου.
Αναλυτές της Morningstar σημειώνουν ότι η αποτίμηση μπορεί να δικαιολογηθεί μόνο εφόσον επιτευχθούν οι φιλόδοξοι τεχνολογικοί στόχοι της εταιρείας, εκτιμώντας ωστόσο ότι με βάση τις σημερινές οικονομικές επιδόσεις η αξία της διαμορφώνεται κοντά στα 780 δισ. δολάρια.
Στο πεδίο η SpaceX διεκδικεί μια τρελή αποτίμηση μέσω της μεγαλύτερης IPO στην ιστορία των αγορών, ξεπερνώντας το ντεμπούτο της Saudi Aramco με 29,4 δισ. δολ. το 2019. Η SpaceX δίνει 555,6 εκατ. μετοχές στα $135 η κάθε μία, αντλώντας $75 δισ. Tο βιβλίο προσφορών υπερκαλύφθηκε δύο φορές με ζήτηση κοντά στα $150 δισ., ενώ τουλάχιστον το 30% της προσφοράς δεσμεύτηκε για ιδιώτες επενδυτές, σύμφωνα με το Bloomberg, που έχουν προσφέρει 100 δισ..
©J.P. Morgan Global Research
Δεκάδες ETF έχουν πλασαριστεί για στοιχήματα πάνω στην πορεία της μετοχής από την πρώτη κιόλας ημέρα διαπραγμάτευσης. Σύμφωνα με στοιχεία της Bloomberg Intelligence, έχουν ήδη κατατεθεί 25 αιτήσεις για ETF που συνδέονται με τη SpaceX. Από αυτά, τα 12 είναι μοχλευμένα προϊόντα που προσφέρουν είτε διπλάσια έκθεση στα κέρδη της μετοχής («2x long») είτε διπλάσια έκθεση στην πτώση της («2x short»).
Υπάρχουν ακόμη και προτάσεις για ETF τριπλής μόχλευσης, αν και αναλυτές εκτιμούν ότι δύσκολα θα λάβουν έγκριση από τις ρυθμιστικές αρχές. Σύμφωνα με έκθεση της JPMorgan, το 27% των ETF που λανσαρίστηκαν τον τελευταίο χρόνο ήταν μοχλευμένα, ενώ τα υπό διαχείριση κεφάλαιά τους ξεπερνούν τα 190 δισ. δολάρια.
Η εξέλιξη αποτυπώνει τη ραγδαία μεταμόρφωση της αγοράς ETF, η οποία ξεκίνησε ως ένα χαμηλού κόστους εργαλείο παρακολούθησης χρηματιστηριακών δεικτών και εξελίσσεται πλέον σε πεδίο επενδύσεων υψηλού κινδύνου.
Η επικείμενη δημόσια εγγραφή την Παρασκευή αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο τεστ για την αντοχή της αγοράς σε υπερφιλόδοξες τεχνολογικές αφηγήσεις, σε μια συγκυρία όπου η τεχνητή νοημοσύνη και η διαστημική οικονομία προσελκύουν αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον παγκοσμίως.
Το επενδυτικό ενδιαφέρον εστιάζεται σε δύο βασικούς πυλώνες:
- Starlink: Το δορυφορικό δίκτυο ίντερνετ που ήδη παρουσιάζει κερδοφορία και εξυπηρετεί εκατομμύρια χρήστες, αποτελώντας τη βασική πηγή σταθερών εσόδων.
- Starship: Το θηριώδες πυραυλικό σύστημα που υπόσχεται να μειώσει το κόστος πρόσβασης στο διάστημα σε βαθμό που θα καταστήσει εφικτή την εξόρυξη asteroid υλικών και τον αποικισμό του Άρη.
Η SpaceX αντιμετωπίζεται από την αγορά όχι ως μια μετοχή υψηλού ρίσκου, αλλά ως μια υποδομή απαραίτητη για το μέλλον της παγκόσμιας συνδεσιμότητας και ασφάλειας. Η IPO της θα επιτρέψει σε θεσμικούς επενδυτές, λένε αναλυτές, όπως συνταξιοδοτικά ταμεία, να αποκτήσουν πρόσβαση σε έναν κλάδο που μέχρι σήμερα ήταν προσβάσιμος μόνο για την οικονομική ελίτ, αλλά οι αμφιβολίες για την υψηλή αποτίμηση παραμένουν.
Ο Τζεφ Μπέζος και ο Έλον Μασκ ©EPA/ powergame.gr
Η επικείμενη χρηματιστηριακή εισαγωγή της SpaceX δεν θεωρείται απλώς ένα ακόμη μεγάλο IPO της τεχνολογικής βιομηχανίας. Για πολλούς αναλυτές αποτελεί το επόμενο βήμα στο σχέδιο του Έλον Μασκ να ενοποιήσει τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες σε έναν τεχνολογικό κολοσσό με επίκεντρο την τεχνητή νοημοσύνη.
Ήδη ο Μασκ έχει συνδέσει στενά την πλατφόρμα Χ με την εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης xAI, ενώ η ύπαρξη μιας εισηγμένης SpaceX θα μπορούσε να προσφέρει το απαραίτητο «νόμισμα» για μελλοντικές εξαγορές ή συγχωνεύσεις, ακόμη και με εταιρείες όπως η Tesla.
Ανάλογη στρατηγική φαίνεται να ακολουθεί και ο Τζεφ Μπέζος. Σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς, οι νέες πρωτοβουλίες του ιδρυτή της Amazon γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη παραπέμπουν στη δημιουργία ενός ευρύτερου επιχειρηματικού ομίλου, όπου διαφορετικές δραστηριότητες θα συνδέονται μέσω κοινών υποδομών AI.
Η ιδέα δεν είναι καινούργια, αναφέρουν αναλυτές στο Semafor. Η Amazon έχει εξελιχθεί από ηλεκτρονικό κατάστημα σε όμιλο που δραστηριοποιείται στο cloud computing, τα logistics, την υγεία και το διάστημα, ενώ η Alphabet έχει επεκταθεί από την αναζήτηση στο διαδίκτυο μέχρι τα αυτόνομα οχήματα και την έρευνα για τη μακροζωία.
Ο Τζεφ Μπέζος είναι έτοιμος να μιλήσει ανοιχτά για την Prometheus, την μυστικοπαθή νεοσύστατη επιχείρηση τεχνητής νοημοσύνης που ηγείται μαζί με τον πρώην στέλεχος της Google X, Βικ Μπατζάι.
Ο δισεκατομμυριούχος στον τομέα της τεχνολογίας δήλωσε σε συνέντευξή του ότι συγκέντρωσε 12 δισ. δολ. για την κατασκευή ενός εργαστηρίου τεχνητής νοημοσύνης «φυσικού κόσμου», αξίας 41 δισ. δολ. Επένδυσαν πολλοί: Μπέζος, JPMorgan, BlackRock, Goldman Sachs και οι εταιρείες επιχειρηματικών κεφαλαίων DST Global και Arch Venture Partners.
Η διαφορά είναι ότι πλέον η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως ο συνδετικός κρίκος που προσφέρει συνέργειες μεταξύ διαφορετικών επιχειρήσεων. Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν η AI θα δικαιώσει το μοντέλο των σύγχρονων επιχειρηματικών αυτοκρατοριών ή αν θα ενισχύσει την ανάγκη για μεγαλύτερη εξειδίκευση. Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι μεγαλύτεροι επιχειρηματίες της τεχνολογίας επενδύουν ήδη σε αυτή τη νέα πραγματικότητα.
OpenAI IPO: Το βαρύ πυροβολικό της τεχνητής νοημοσύνης
Αν η SpaceX ελέγχει τους αιθέρες, η OpenAI ελέγχει το ψηφιακό μέλλον της ανθρωπότητας. Η δημιουργός του ChatGPT, υπέβαλε εμπιστευτική αίτηση για αρχική δημόσια προσφορά, ακολουθώντας το παράδειγμα των ανταγωνιστών της στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης, που σπεύδουν να κάνουν εισαγωγή στο Χρηματιστήριο για να αντλήσουν κεφάλαια και να χρηματοδοτήσουν τα επενδυτικά σχέδιά τους.
Η εταιρεία, με επικεφαλής τον Σαμ Άλτμαν, υπέβαλε τα απαραίτητα έγγραφα για την αρχική δημόσια προσφορά στην αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, όπως ανακοίνωσε η ίδια τη Δευτέρα. Η OpenAI συνεργάζεται με τη Goldman Sachs Group Inc. και τη Morgan Stanley για μια εισαγωγή στο χρηματιστήριο που είναι πιθανό το φθινόπωρο, δήλωσαν στο Bloomberg άτομα με γνώση του θέματος.
Η OpenAI έγινε η τρίτη μεγάλη εταιρεία ανάπτυξης τεχνητής νοημοσύνης που υπέβαλε εμπιστευτική αίτηση για δημόσια εγγραφή, ενώνοντας τις δυνάμεις της με τους ανταγωνιστές της σε μια σειρά IPO αξίας περίπου 3,6 τρισ. δολ.
Η SpaceX, η οποία είναι επίσημα γνωστή ως Space Exploration Technologies Corp., προετοιμάζεται για μια IPO με αποτίμηση, όπως φιλοδοξεί, περίπου 1,8 τρισ. δολ. Η Anthropic συγκέντρωσε κεφάλαια με αποτίμηση 965 δισεκατομμυρίων δολαρίων τον περασμένο μήνα. Και η OpenAI είχε αξία 852 δισεκατομμυρίων δολαρίων με βάση τον πιο πρόσφατο γύρο χρηματοδότησής της τον Μάρτιο.
Για την OpenAI οι συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και οι λεπτομέρειες του σχεδίου για την IPO ενδέχεται να αλλάξουν. «Δεν έχουμε αποφασίσει ακόμη για το χρονοδιάγραμμα· μπορεί να χρειαστεί χρόνος, επειδή υπάρχουν πράγματα που θέλουμε να κάνουμε και πιθανόν να γίνονται ευκολότερα όσο δεν είμαστε εισηγμένη», ανέφερε η OpenAI. «Ωστόσο, πρόκειται για ένα περίπλοκο σύνολο συμβιβασμών και ενδέχεται να κάνουμε εισαγωγή στο χρηματιστήριο νωρίτερα, αν αυτή είναι τελικά η καλύτερη επιλογή».
Η OpenAI σχεδιάζει επίσης να προχωρήσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες σε δευτερογενή πώληση μετοχών, προκειμένου να προσφέρει ρευστότητα στους εργαζομένους της πριν από την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο, σύμφωνα με άτομο που γνωρίζει το θέμα. Εκπρόσωπος της εταιρείας αρνήθηκε να σχολιάσει.
Η δημιουργός του ChatGPT, υπό την ηγεσία του Σαμ Άλτμαν, μετασχηματίστηκε ριζικά από ένα μη κερδοσκοπικό ερευνητικό εργαστήριο σε μια επιθετική μηχανή παραγωγής κερδών.
Η πορεία προς το χρηματιστήριο πέρασε μέσα από δραματικές εταιρικές αναδιαρθρώσεις. Η ανάγκη για την αγορά εκατοντάδων χιλιάδων microchips της Nvidia και η κατασκευή data centers αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων κατέστησαν σαφές ότι τα ιδιωτικά κεφάλαια δεν επαρκούν. Η OpenAI χρειάζεται τη βαθιά δεξαμενή των δημόσιων αγορών.
Η αποτίμηση της εταιρείας, που κινείται σε επίπεδα ρεκόρ, βασίζεται στην προσδοκία της επίτευξης της Τεχνητής Γενικής Νοημοσύνης (AGI). Οι επενδυτές στοιχηματίζουν ότι όποιος ελέγξει πρώτος αυτή την τεχνολογία, θα ελέγξει το σύνολο του παγκόσμιου λογισμικού, της παραγωγικότητας και της επιστημονικής έρευνας.
Anthropic IPO: Ο αντίλογος της ασφάλειας και της ηθικής
Στον αντίποδα της OpenAI βρίσκεται η Anthropic. Ιδρύθηκε από πρώην στελέχη της OpenAI που αποχώρησαν λόγω διαφωνιών για την ασφάλεια των μοντέλων, η Anthropic κατάφερε να προσελκύσει κολοσσούς όπως η Amazon και η Google ως βασικούς χρηματοδότες.
Το δικό της μοντέλο, το Claude, θεωρείται από πολλούς επιχειρηματικούς πελάτες ως η πιο αξιόπιστη και ασφαλής επιλογή για εταιρική χρήση. Η Anthropic πλασάρεται στην αγορά ως η «υπεύθυνη» εναλλακτική λύση στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης.
Η είσοδος της Anthropic στο χρηματιστήριο προσφέρει στους επενδυτές μια στρατηγική επιλογή διαφοροποίησης (hedging). Σε μια αγορά όπου οι ρυθμιστικές αρχές σε ΗΠΑ και Ευρώπη σφίγγουν τον κλοιό γύρω από τα πνευματικά δικαιώματα και την ασφάλεια των δεδομένων, η Anthropic ποντάρει στο ότι η συμμόρφωση και η ηθική θα αποδειχθούν πιο κερδοφόρες μακροπρόθεσμα από την καθαρή ταχύτητα ανάπτυξης.
Έχοντας εξασφαλίσει τη στήριξη των Morgan Stanley και Goldman Sachs ως κύριων αναδόχων, η εταιρεία που δημιούργησε το μοντέλο Claude AI επιδιώκει να κεφαλαιοποιήσει την τεχνολογική της υπεροχή. Η πρόσφατη αποτίμησή της προσέγγισε το 1 τρισ. δολ., τοποθετώντας την στα πρόθυρα του κλειστού κλαμπ των εταιρειών του ενός τρισεκατομμυρίου.
Η κίνηση αυτή ανάγκασε τη μεγάλη της ανταγωνίστρια, την OpenAI, να επιταχύνει τις δικές της διαδικασίες. Οι δύο αυτές εταιρείες αναμένεται να αναζητήσουν έως και 60 δισ. δολ. έκαστη από τις δημόσιες αγορές. Αυτή η μαζική στροφή από τα ιδιωτικά επιχειρηματικά κεφάλαια (venture capital) στη χρηματιστηριακή αγορά σηματοδοτεί την «ενηλικίωση του κλάδου της τεχνητής νοημοσύνης», λένε αναλυτές, ο οποίος πλέον πρέπει να αποδείξει την κερδοφορία του κάτω από το αυστηρό βλέμμα των μετόχων.
Οι προκλήσεις και το ρίσκο της φούσκας
Παρά τον ενθουσιασμό, ο δρόμος προς το χρηματιστήριο δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Οι σκεπτικιστές της Wall Street προειδοποιούν για τον κίνδυνο μιας νέας χρηματιστηριακής φούσκας. Οι αποτιμήσεις των OpenAI και Anthropic βασίζονται σε μελλοντικές προσδοκίες και όχι στα τρέχοντα έσοδά τους, τα οποία, αν και αναπτύσσονται ραγδαία, εξακολουθούν να υπολείπονται των λειτουργικών τους εξόδων.
Το κόστος εκπαίδευσης των νέων μοντέλων AI αυξάνεται εκθετικά. Κάθε νέα γενιά απαιτεί περισσότερη ενέργεια, περισσότερα δεδομένα και ακριβότερο hardware. Αν η ζήτηση από την πλευρά των καταναλωτών και των επιχειρήσεων δεν σταθεροποιηθεί σε επίπεδα που να δικαιολογούν αυτές τις δαπάνες, οι πρώτοι δημόσιοι μέτοχοι ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με βίαιες διορθώσεις τιμών.
Επιπλέον, η SpaceX αντιμετωπίζει τις δικές της προκλήσεις, κυρίως γεωπολιτικές και ρυθμιστικές. Η εξάρτηση της αμερικανικής κυβέρνησης από τους πυραύλους του Μασκ δημιουργεί ανησυχίες για τη συγκέντρωση υπερβολικής ισχύος στα χέρια ενός και μόνο ατόμου, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει παρεμβάσεις από τις αντιμονοπωλιακές αρχές.
Σε πρόσφατη ανάλυσή της, η Wall Street Journal ανέδειξε τις έντονες ανησυχίες της επιστημονικής και επιχειρηματικής κοινότητας για τον ρυθμό με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται σε φυσικά, αυτόνομα συστήματα και ρομποτικές πλατφόρμες.
Η Anthropic και η OpenAI δεν αναπτύσσουν πλέον απλά λογισμικά κειμένου, αλλά τον «εγκέφαλο» για τα ανθρωποειδή ρομπότ και τα αυτόνομα συστήματα του μέλλοντος, την ίδια ώρα που η SpaceX και οι αδελφές εταιρείες του Έλον Μασκ (όπως η Tesla με το πρόγραμμα Optimus) επιδιώκουν τη μαζική παραγωγή τους. Το σενάριο όπου αυτά τα συστήματα αποκτούν βαθμό αυτονομίας που καθιστά αδύνατο τον ανθρώπινο έλεγχο δεν ανήκει πια στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας.
Η WSJ επισημαίνει ότι η βιασύνη των εταιρειών να βγουν στο χρηματιστήριο και να ικανοποιήσουν τους μετόχους για γρήγορα αποτελέσματα ενδέχεται να οδηγήσει σε «εκπτώσεις» στους κανόνες ασφαλείας. Αν ένα αυτόνομο σύστημα παρουσιάσει απρόβλεπτη συμπεριφορά σε κρίσιμες υποδομές, στις μεταφορές ή στην καθημερινή ζωή, οι συνέπειες θα είναι μη αναστρέψιμες.
Η έλλειψη ενός ενιαίου, αυστηρού παγκόσμιου ρυθμιστικού πλαισίου αφήνει το πεδίο ελεύθερο σε ιδιωτικές εταιρείες να πειραματίζονται με τεχνολογίες που μπορούν, κυριολεκτικά, να ξεφύγουν από τα χέρια των δημιουργών τους.
H Τεχνητή Νοημοσύνη στο κλείσιμο μεγάλων συναλλαγών της Wall Street © Χ.com
Η γεωπολιτική διάσταση
Αυτές οι mega-IPOs δεν αφορούν μόνο το χρήμα, αλλά και την παγκόσμια ισχύ. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ βλέπει τις τρεις αυτές εταιρείες ως εθνικούς πρωταθλητές στον τεχνολογικό ψυχρό πόλεμο με την Κίνα. Η διατήρηση της πρωτοκαθεδρίας στην τεχνητή νοημοσύνη και το διάστημα αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Η εισαγωγή τους στις αμερικανικές χρηματιστηριακές αγορές θα κλειδώσει τεράστια κεφάλαια από όλο τον κόσμο στο αμερικανικό οικοσύστημα, στερώντας πόρους από ξένους ανταγωνιστές. Παράλληλα, θα επιτρέψει τη θέσπιση δυτικών προτύπων και κανόνων λειτουργίας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ο πυρετός των τρισεκατομμυρίων για τις IPO των SpaceX, Anthropic και OpenAI σηματοδοτεί το τέλος της εποχής της εύκολης ιδιωτικής χρηματοδότησης και την αρχή της ώριμης, δημόσιας λογοδοσίας για την τεχνολογία του μέλλοντος.
Όταν οι μετοχές αυτών των εταιρειών αρχίσουν να διαπραγματεύονται καθημερινά, οι απλοί πολίτες και οι μεγάλοι θεσμικοί επενδυτές θα έχουν την ευκαιρία να γίνουν κοινωνοί της μεγαλύτερης τεχνολογικής επανάστασης από την εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης. Το διακύβευμα είναι τεράστιο, τα ρίσκα υπαρκτά, αλλά η δυναμική είναι πλέον μη αναστρέψιμη. Το μέλλον της ανθρωπότητας, είτε αυτό βρίσκεται στα αστέρια είτε μέσα σε έναν αλγόριθμο, βγαίνει στο σφυρί της Wall Street.
Ωστόσο, αρκετοί έμπειροι διαχειριστές κεφαλαίων προειδοποιούν ότι η τρέχουσα ευφορία στις αγορές εμφανίζει χαρακτηριστικά που παραπέμπουν έντονα στη «φούσκα των dot-com» στα τέλη της δεκαετίας του 1990, όταν εταιρείες με ελάχιστα ή καθόλου έσοδα αποτιμώνταν σε δυσθεώρητα επίπεδα απλώς και μόνο λόγω της τεχνολογικής τους ταυτότητας.
Τότε, η κατάληξη ήρθε με απότομη κατάρρευση της αγοράς. Σήμερα, σύμφωνα με αναλυτές, οι λέξεις-κλειδιά που τροφοδοτούν αντίστοιχες προσδοκίες είναι η «τεχνητή νοημοσύνη» και η «διαστημική οικονομία», οι οποίες λειτουργούν ως καταλύτες υπερβολικών αποτιμήσεων σε μια σειρά από εισηγμένες και ιδιωτικές εταιρείες.
Οι φόβοι για υπερβολές
Σε αυτό το περιβάλλον, μια πιθανή καθυστέρηση ή αποτυχία στις δοκιμές του προγράμματος Starship της SpaceX, ή μια αδυναμία των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης να μετατρέψουν τη μαζική χρήση των εφαρμογών τους σε βιώσιμα και κερδοφόρα επιχειρηματικά μοντέλα, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημείο καμπής για τις αγορές.
Οι διαχειριστές χαρτοφυλακίων επισημαίνουν ότι η αυξημένη συμμετοχή παθητικών κεφαλαίων και μεγάλων θεσμικών επενδυτών ενισχύει τον κίνδυνο ταχύτατων ανακατατάξεων. Σε περίπτωση έντονης διόρθωσης στους λεγόμενους τεχνολογικούς «κολοσσούς ανάπτυξης», οι πιέσεις θα μπορούσαν να μεταδοθούν σε ολόκληρο τον δείκτη Nasdaq και τον S&P 500, οδηγώντας σε εκτεταμένες ρευστοποιήσεις και απώλεια κεφαλαιοποιήσεων δισεκατομμυρίων.
Η επικεφαλής στρατηγικής αμερικανικών μετοχών και ποσοτικής ανάλυσης της Bank of America, Σαβίτα Σουμπραμανιάν, δημοσίευσε σημείωμα με τίτλο «Πάρα πολλές κόκκινες σημαίες – Ώρα για κατοχύρωση κερδών». Όπως ανέφερε, το 70% των δεικτών που ιστορικά προειδοποιούν για κορύφωση του δείκτη S&P 500 έχουν ήδη ενεργοποιηθεί, ποσοστό που συμβαδίζει με τα επίπεδα που είχαν καταγραφεί πριν από προηγούμενες κορυφές της αγοράς.
Μεταξύ των προειδοποιητικών ενδείξεων περιλαμβάνονται οι ιδιαίτερα αισιόδοξες προβλέψεις για τη μακροπρόθεσμη αύξηση των εταιρικών κερδών, οι εξαιρετικά χαλαρές πιστωτικές συνθήκες και οι μεγάλες αποκλίσεις στις αποδόσεις διαφορετικών κατηγοριών μετοχών.
Η ίδια τόνισε ότι οι αποκλίσεις είναι εντονότερες στον τεχνολογικό κλάδο, όπου η διαφορά απόδοσης μεταξύ των καλύτερων και των χειρότερων μετοχών έχει εκτοξευθεί στις 120 ποσοστιαίες μονάδες, πλησιάζοντας τα επίπεδα της «φούσκας» των εταιρειών διαδικτύου το 2000.
Ωστόσο, δεν συμμερίζονται όλοι την απαισιοδοξία. Μετά την ισχυρή πτώση της Παρασκευής, όταν ο Nasdaq 100 υποχώρησε κατά 4,8% και ο δείκτης ημιαγωγών SOX κατά 10,3%, αρκετοί αναλυτές υποστήριξαν ότι πρόκειται για μια υγιή διόρθωση. Ο επικεφαλής αναλυτής μετοχών της Morgan Stanley, Μάικ Γουίλσον, εκτίμησε ότι η διόρθωση ήταν αναπόφευκτη και θα μπορούσε να ενισχύσει τη βιωσιμότητα της ανοδικής αγοράς έως το τέλος του έτους.
Αναλυτές σημειώνουν ότι οι πιθανές επιπτώσεις δεν θα περιορίζονταν στις χρηματιστηριακές αγορές, αλλά θα μπορούσαν να επηρεάσουν ευρύτερα την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα, λόγω της υψηλής συγκέντρωσης κεφαλαίων σε λίγες τεχνολογικές μετοχές.
Ήδη, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, θεσμικοί φορείς και κεντρικές τράπεζες, μεταξύ των οποίων και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, προειδοποιώντας για τους κινδύνους που δημιουργεί η υπερσυγκέντρωση επενδύσεων σε ένα στενό φάσμα τεχνολογικών αφηγημάτων υψηλής μεταβλητότητας.
