Ένας μαθηματικός ήρθε να αμφισβητήσει έναν από τους μακροβιότερους μύθους στην ιστορία, αφότου μελέτησε τις οπτικές ψευδαισθήσεις και τον Παρθενώνα.
Όπως μεταδίδει ο Guardian, οι μελετητές θαυμάζουν το κτίσμα στον λόφο της Ακρόπολης εδώ και περισσότερα από 2.000 χρόνια και έχουν επαινέσει ιδιαίτερα τους αρχιτέκτονές του για την ευφυή χρήση της γεωμετρίας. Λέγεται ότι οι διακριτικές καμπύλες του διορθώνουν οπτικές ψευδαισθήσεις που διαφορετικά θα κατέστρεφαν τις καθαρές γραμμές του Παρθενώνα.
Ωστόσο, έπειτα από λεπτομερή έρευνα και μια σειρά μαθηματικών μοντελοποιήσεων, ο καθηγητής Alain Goriely του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης κατέληξε σε ένα μάλλον παράξενο συμπέρασμα. Οι οπτικές ψευδαισθήσεις που υποτίθεται ότι διορθώνουν οι καμπύλες, είτε είναι σχεδόν μη αντιληπτές, είτε δεν υπάρχουν καν. Με λίγα λόγια, οι ίδιες οι ψευδαισθήσεις είναι μια… ψευδαίσθηση.
Στη μελέτη του, ο Goriely ανάγει την προέλευση του μύθου στον Ρωμαίο αρχιτέκτονα και μηχανικό του 1ου αιώνα Βιτρούβιο, ο οποίος έγραψε για τον Παρθενώνα 400 χρόνια μετά την κατασκευή του. Η περιγραφή που έδωσε ο Βιτρούβιος πέρασε στα αρχιτεκτονικά βιβλία και καθιερώθηκε ως «γεγονός». Ακόμη και τα σημερινά chatbot τεχνητής νοημοσύνης εξακολουθούν να αναπαράγουν αυτή την ιστορία. «Πιστεύω πράγματι ότι μπορεί να είναι ο αρχαιότερος μύθος που έχουμε, μετά τη θρησκεία» σχολίασε ο Goriely.
Ένας από τους συνηθισμένους ισχυρισμούς που αμφισβητεί ο μαθηματικός αφορά τη βάση του Παρθενώνα ή στυλοβάτη. Οι μετρήσεις δείχνουν ότι οι πλευρές της βάσης δεν είναι οριζόντιες, αλλά σχηματίζουν ένα ελαφρύ τόξο, το οποίο ανυψώνεται κατά 6 εκατοστά στο κέντρο. Σύμφωνα με τον Βιτρούβιο, αυτό διορθώνει μια οπτική ψευδαίσθηση που θα έκανε τη βάση να φαίνεται ότι βυθίζεται στο μέσον.
Το φαινόμενο της «κοιλότητας» έχει αποδοθεί σε δύο υποτιθέμενα οπτικά τεχνάσματα, αναφέρει ο Guardian. Το πρώτο υποστηρίζει ότι οι μεγάλες οριζόντιες γραμμές απλώς φαίνεται να καμπυλώνουν προς τα κάτω στο κέντρο, όμως ο Goriely δεν βρήκε στοιχεία που να το επιβεβαιώνουν.
Το δεύτερο υποστηρίζει ότι οι μαρμάρινες κολώνες του Παρθενώνα δημιουργούν αυτή την ψευδαίσθηση. Η άποψη αυτή βασίζεται στην ψευδαίσθηση Hering, σύμφωνα με την οποία παράλληλες γραμμές σε μια δισδιάστατη επιφάνεια μπορεί να φαίνονται καμπυλωμένες όταν άλλες γραμμές τις τέμνουν. Ωστόσο, η ψευδαίσθηση Hering είναι εντονότερη όταν οι γραμμές που τέμνονται σχηματίζουν οξείες γωνίες. Οι κίονες του Παρθενώνα είναι υπερβολικά κατακόρυφοι για να προκαλέσουν αυτή την ψευδαίσθηση, ενώ δεν υπάρχει καν απόδειξη ότι το φαινόμενο λειτουργεί σε τρεις διαστάσεις, δήλωσε ο Goriely.
