Η Βορειοατλαντική Συμμαχία διανύει, ίσως, τη μεγαλύτερη υπαρξιακή δοκιμασία της από τότε που ιδρύθηκε στις 4 Απριλίου του 1949. Σήμερα σύσσωμες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιτίθενται στο νέο πολεμικό μέτωπο ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν και επιδιώκουν μεγαλύτερη αυτονομία από τις στρατιωτικές δομές του ΝΑΤΟ. Από την πλευρά της, η Βορειοατλαντική Συμμαχία φαίνεται να αντιδρά στην επιδίωξη των Ευρωπαίων να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτονομία στα αμυντικά τους συστήματα και να περιορίσουν την εξάρτησή τους στις εισαγωγές όπλων από τις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν τη μεγαλύτερη παραγωγή στον κόσμο.
Μολονότι, όμως, το κόστος αντικατάστασης αμερικανικού στρατιωτικού και προσωπικού στην Ευρώπη είναι υπέρογκο στα εκτιμώμενα ένα τρισ. δολάρια, η ανάγκη αυτή γίνεται επιτακτικότερη σήμερα λόγω των διαρκών απειλών της κυβέρνησης Τραμπ ότι θα αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, των απαιτήσεων για την προσάρτηση της Γροιλανδίας, την εγγύτητα Ουάσιγκτον -Μόσχας όσο μαίνεται ο πόλεμος στην Ουκρανία και του πρόσφατου πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Η αντιπαλότητα αυτή είναι και οικονομική, με τις ΗΠΑ έχουν κηρύξει εμπορικό πόλεμο στην Ευρώπη.
Ουδέποτε από την έναρξη της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ το κλίμα δεν ήταν τόσο τεταμένο στις διατλαντικές σχέσεις, με τον ίδιο να συγκρούεται ακόμη και με την Ιταλίδα πρωθυπουργό, Τζιόρτζια Μελόνι, που ήταν η στενότερη σύμμαχος του στην Ευρώπη. Αρχές της εβδομάδας, ο Αμερικανός πρόεδρος επιτέθηκε στη Μελόνι, κατηγορώντας την με έλλειψη θάρρους επειδή η Ιταλία μαζί με την υπόλοιπη Ευρώπη αρνούνται να συμμετάσχουν εστον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν και ειδικότερα σε κοινή ναυτική δύναμη για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Είχε προηγηθεί κριτική της Μελόνι για τα αρνητικά σχόλια του Τραμπ εις βάρος του Πάπα Λέοντα ΙΔ’, ο οποίος σε πρόσφατο κήρυγμα είπε ότι ουδείς θα πρέπει να ισχυρίζεται ότι είναι υπέρ της ζωής και να μεταχειρίζεται απάνθρωπα τους .μετανάστες ή να επικαλείται τον Θεό για να δικαιολογήσει τον πόλεμο. Αν και ο Ποντίφικας, ο πρώτος Αμερικανικής καταγωγής, δεν αναφέρθηκε ειδικά στον Τραμπ, εκείνος δεν δίστασε να τον αποκαλέσει «απαράδεκτο» και «αδύναμο».
Η πολιτική ισχύος των ΗΠΑ απέναντι στην Ευρώπη κλονίζει τις διατλαντικές σχέσεις – Οι ριζικές διαφορές με τον πόλεμο του Ιράκ
Το ρήγμα στις διατλαντικές σχέσεις βαθαίνει σήμερα διότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να συμπαρασύρουν την Ευρώπη στο πολεμικό μέτωπο του Ιράν ενώ πέρσι τον Μάρτιο ο Λευκός Οίκος διέκοψε την παροχή αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία για να εκβιάσει το Κίεβο σε μια ασύμφορη συνθηκολόγηση με τη Μόσχα. Οι σημερινές συνθήκες στη Μέση Ανατολή διαφέρουν ριζικά από τον πόλεμο του Ιράκ που δίχασε την Ευρώπη –με την Ισπανία, τη Δανία, την Πολωνία και τη Βρετανία να συμμετέχουν στην πολεμική εκστρατεία του Τζόρτζ Μπους του νεότερου κατά του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν. Σήμερα, η άρνηση των Ευρωπαίων να συμμετάσχουν σε κοινή ναυτική δύναμη για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ εξοργίζει τον Αμερικανό πρόεδρο. Όχι πολύ πριν, συγκεκριμένα στις 7 Απριλίου, ο Ντόναλντ Τραμπ, έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social ότι «ΤΟ ΝΑΤΟ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΚΕΙ ΟΤΑΝ ΤΟΥΣ ΧΡΕΙΑΣΤΗΚΑΜΕ, ΚΑΙ ΔΕΝ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΕΚΕΙ ΕΑΝ ΤΟΥΣ ΧΡΕΙΑΣΤΟΥΜΕ ΞΑΝΑ. ΘΥΜΗΘΕΙΤΕ ΤΗ ΓΡΟΙΛΑΝΔΙΑ, ΑΥΤΟ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ, ΚΑΚΩΣ ΔΙΟΙΚΟΥΜΕΝΟ, ΚΟΜΜΑΤΙ ΠΑΓΟΥ».
Ο Λευκός Οίκος απειλεί τους ευρωπαίους εταίρους στο ΝΑΤΟ με αποχώρηση παρά ότι το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ δεν έχει εδώ εφαρμογή διότι κανένα κράτος-μέλος δεν δέχεται επίθεση σε εδάφη του για να δικαιολογηθεί μια συντονισμένη εκστρατεία από τους υπόλοιπους συμμάχους. Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ τόνισε πως «δεν είναι δικός μας πόλεμος». Μαζί με τη Γαλλία ηγούνται μιας πρωτοβουλίας για τη δημιουργία πολυεθνικής ναυτικής δύναμης που θα εγγυάται την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ αλλά μόνο μετά τον τερματισμό του πολέμου.
Σήμερα η παγκόσμια οικονομία περνά νέο ενεργειακό σοκ από το άλμα των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, ενώ η πολιτική ανάγκη για τη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων τροφοδοτούν φόβους στη Ευρώπη για το ξέσπασμα δημοσιονομικής κρίσης. «Ακόμη και οι εθνικιστές παίρνουν τις αποστάσεις τους» από τον Τραμπ, γράφει ο Φλορεντίν Κόλομπ, αρθρογράφος της γαλλικής εφημερίδας Le Figaro. Ανέκαθεν οι Ευρωπαίοι ηγέτες καταδίκαζαν το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα που αναπτύσσονταν μεθοδικά από το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης, συντασσόμενοι με τις θέσεις των Αμερικανών με κυρώσεις που ήταν επώδυνες για τη θρησκευτική δικτατορία και την οικονομία του Ιράν. Σήμερα, ωστόσο, οι πρωτεύουσες της Γηραιάς Ηπείρου υπογραμμίζουν στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ότι δεν είχαν κανέναν λόγο σε αυτόν τον πόλεμο για να συμμετέχουν σ’ αυτόν.
Τα τραυματικά διδάγματα από τον πόλεμο του Ιράκ για την Ισπανία και τη Βρετανία
Την ίδια στιγμή, τα διδάγματα του όχι τόσο μακρινού παρελθόντος είναι πικρά. Η ανάμειξη ορισμένων κρατών της Ευρώπης στον πόλεμο του Ιράκ, ο οποίος κηρύχθηκε από τις ΗΠΑ με λανθασμένα επιχειρήματα και πλαστά στοιχεία κατά του δικτάτορα Χουσεΐν, εξέθεσε ορισμένα από αυτά σε μεγάλο τρομοκρατικό κίνδυνο. Αξίζει να θυμίσουμε ότι τρεις ημέρες μετά το τετραπλό βομβιστικό χτύπημα στη Μαδρίτη τον Μάρτιο του 2004, ένας φερόμενος ως εκπρόσωπος της αλ-Κάιντα στην Ευρώπη ανέλαβε μέσω βιντεοκασέτας την ευθύνη της πολύνεκρης «ως αντίποινα για τη συμμετοχή των ισπανικών στρατευμάτων στον πόλεμο του Ιράκ» ενώ η ίδια η τρομοκρατική οργάνωση δήλωσε «περήφανη» για τις τρομοκρατικές ενέργειες τον Αύγουστο του 2007. Το πολιτικό αποτέλεσμα των επιθέσεων αυτών ήταν η άμεση απόσυρση των ισπανικών στρατευμάτων από το Ιράκ.
Στη Βρετανία, η κοινοβουλευτική επιτροπή Intelligence and Security Committee παραδέχτηκε τον Ιούνιο του 2006 ότι το Ιράκ λειτούργησε ως «ισχυρό μέσο στρατολόγησης και ριζοσπαστικοίησης», με το βιντεοσκοπημένο μήνυμα ενός εκ των τρομοκρατών στις επιθέσεις αυτοκτονίας τον Ιούλιο του 2005 να αναφέρει ότι «όσο δεν σταματάτε τους βομβαρδισμούς, τις φυλακίσεις και τα βασανιστήρια των ανθρώπων μας, δεν θα σταματήσουμε αυτόν τον αγώνα». Σήμερα έντονο προβληματισμό προκαλεί στις αρχές της Ευρώπης η εμφάνιση της άγνωστης μέχρι πρότινος οργάνωσης Ashab al-Yamin, η οποία μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα ανέλαβε την ευθύνη ή συνδέθηκε με πολλαπλά χτυπήματα χωρίς, όμως, θύματα. Η δράση τους, που εκτείνεται από εμπρησμούς ασθενοφόρων στο Λονδίνο έως αποτυχημένες βομβιστικές επιθέσεις στο Παρίσι, φαίνεται να ακολουθεί το μοτίβο ενός οργανωμένου υβριδικού πολέμου. Οι Financial Times επισημαίνουν ότι οι ευρωπαϊκές αρχές εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο οι ενέργειες αυτές να κατευθύνονται από το Ιράν.
Αναλυτές, τέλος, αμφιβάλουν σήμερα εάν υπήρχε κίνδυνος άμεσης πυρηνικής επίθεσης από το Ιράν για να δικαιολογήσει ένα τόσο σφοδρό πόλεμο. Αντί αυτού ανέκυψε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οπότε η Ευρώπη αναγκαστικά χαράσσει τη δική της πορεία ώστε να μπορεί να είναι πιο αυτόνομη η αμυντική βιομηχανία της.
