Η νέα εκλογική νίκη του Ναρέντρα Μόντι και του κυβερνώντος κόμματος BJP στις πολιτειακές εκλογές δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία επιτυχία στην ήδη μακρά πολιτική κυριαρχία του Ινδού πρωθυπουργού.
Για πολλούς αναλυτές, πρόκειται για μια καμπή που ενδέχεται να μετατρέψει τον Μόντι στον ισχυρότερο ηγέτη της Ινδίας εδώ και δεκαετίες, ανοίγοντας τον δρόμο για πολιτική κυριαρχία που μπορεί να επεκταθεί ακόμη και πέρα από το 2030.
Η εντυπωσιακή επικράτηση του BJP στις πρόσφατες πολιτειακές εκλογές, με κορυφαία στιγμή τη νίκη στη Δυτική Βεγγάλη — παραδοσιακό προπύργιο της αντιπολίτευσης — αιφνιδίασε ακόμη και πολιτικούς συμμάχους του Μόντι.
Η σημασία της συγκεκριμένης πολιτείας είναι τεράστια: με πληθυσμό που ξεπερνά τα 100 εκατομμύρια κατοίκους, η Δυτική Βεγγάλη θεωρούνταν επί χρόνια ένα από τα πιο δύσκολα πολιτικά πεδία για το BJP.
Η νίκη αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου η ινδική οικονομία αντιμετωπίζει πιέσεις. Ο πληθωρισμός, οι ανισότητες, η ανεργία των νέων και οι επιπτώσεις από τις διεθνείς γεωπολιτικές κρίσεις είχαν δημιουργήσει εκτιμήσεις ότι η πολιτική δυναμική του Μόντι ίσως άρχιζε να φθίνει. Αντίθετα, το αποτέλεσμα έδειξε ότι ο Ινδός πρωθυπουργός διατηρεί σχεδόν αδιαμφισβήτητη πολιτική επιρροή σε εθνικό επίπεδο.
Προσωπικό δημοψήφισμα υπέρ του Μόντι
Το BJP κατάφερε να μετατρέψει τις εκλογές σε προσωπικό δημοψήφισμα υπέρ του Μόντι. Η προεκλογική στρατηγική βασίστηκε σχεδόν ολοκληρωτικά στο προφίλ του ίδιου του πρωθυπουργού, στην εικόνα του ως ισχυρού ηγέτη και στην αφήγηση ότι μόνο εκείνος μπορεί να μετατρέψει την Ινδία σε παγκόσμια υπερδύναμη μέσα στις επόμενες δεκαετίες.
Σημαντικό ρόλο έπαιξε και η ενίσχυση του εθνικιστικού αφηγήματος που προωθεί το BJP. Η κυβέρνηση Μόντι συνεχίζει να επενδύει πολιτικά στην ιδέα μιας πιο assertive και γεωπολιτικά αυτόνομης Ινδίας, η οποία δεν επιδιώκει απλώς οικονομική ανάπτυξη αλλά και παγκόσμια επιρροή.
Ταυτόχρονα, η προσωπική εικόνα του Μόντι παραμένει εξαιρετικά ισχυρή μεταξύ μεγάλων τμημάτων της μεσαίας τάξης, των νεότερων ψηφοφόρων αλλά και πολλών φτωχότερων κοινωνικών ομάδων που έχουν επωφεληθεί από κρατικά προγράμματα επιδοτήσεων, ηλεκτροδότησης, υποδομών και ψηφιακών υπηρεσιών.
Η πολιτική του κυριαρχία ενισχύεται και από τη συνεχιζόμενη αδυναμία της αντιπολίτευσης να διαμορφώσει ενιαίο μέτωπο. Παρά τις προσπάθειες συνεργασίας διαφορετικών κομμάτων απέναντι στο BJP, η αντιπολίτευση εξακολουθεί να εμφανίζεται κατακερματισμένη, χωρίς κοινή ηγεσία και χωρίς πειστικό εναλλακτικό αφήγημα για την οικονομία και τη θέση της Ινδίας στον κόσμο.
Νίκη με διεθνείς προεκτάσεις
Η νέα πολιτική πραγματικότητα έχει όμως και διεθνείς προεκτάσεις. Η Ινδία του Μόντι εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς παίκτες της εποχής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν το Νέο Δελχί βασικό αντίβαρο στην άνοδο της Κίνας, ενώ ταυτόχρονα η Ινδία διατηρεί στενές σχέσεις με τη Ρωσία, ιδιαίτερα στον τομέα της άμυνας και της ενέργειας.
Αυτό το «πολυδιάστατο» μοντέλο εξωτερικής πολιτικής έχει επιτρέψει στον Μόντι να ενισχύσει τη διεθνή επιρροή της χώρας χωρίς να εγκλωβιστεί πλήρως ούτε στο δυτικό ούτε στο κινεζικό στρατόπεδο. Η Ινδία αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο, συνεργάζεται στρατιωτικά με τη Μόσχα, επεκτείνει ταυτόχρονα τις στρατηγικές της σχέσεις με την Ουάσινγκτον και φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε κέντρο παγκόσμιας παραγωγής υψηλής τεχνολογίας.
Η κυβέρνηση Μόντι προωθεί ήδη τεράστια επενδυτικά σχέδια σε ημιαγωγούς, τεχνητή νοημοσύνη, αμυντική βιομηχανία και βιομηχανική παραγωγή, επιχειρώντας να μετατρέψει την Ινδία σε εναλλακτική παραγωγική βάση απέναντι στην Κίνα.
Παράλληλα, οι επικριτές του Μόντι προειδοποιούν ότι η συγκέντρωση εξουσίας γύρω από το πρόσωπό του γίνεται ολοένα και πιο έντονη. Διεθνείς οργανώσεις και πολιτικοί αντίπαλοι κατηγορούν την κυβέρνησή του για αυξανόμενη πίεση στα μέσα ενημέρωσης, περιορισμό θεσμικών αντιβάρων και πολιτική πόλωση με θρησκευτικά χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής, οι πολιτικές αυτές δεν φαίνεται να αποδυναμώνουν εκλογικά τον Ινδό πρωθυπουργό. Αντίθετα, ο Μόντι εμφανίζεται να εδραιώνει ακόμη περισσότερο το προφίλ του ως ηγέτη που συνδυάζει οικονομικό εθνικισμό, ισχυρό κράτος, γεωπολιτική αυτοπεποίθηση και πολιτική σταθερότητα.
Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η Ινδία μοιάζει να αποκτά έναν ηγέτη με τη δυνατότητα να επηρεάσει όχι μόνο την εσωτερική πορεία της χώρας αλλά και τη συνολική ισορροπία ισχύος στην Ασία και παγκοσμίως.
