Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη καμπή του πολέμου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, οι δύο πλευρές φαίνεται πως αποφάσισαν να μεταθέσουν για αργότερα ένα από τα πιο εκρηκτικά ζητήματα της διαπραγμάτευσης: το μέλλον των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης.
Η εξέλιξη αυτή αποκαλύπτει το μέγεθος της δυσκολίας στις συνομιλίες που διεξάγονται παρασκηνιακά με στόχο τον τερματισμό της 11 εβδομάδων σύγκρουσης, η οποία έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, στο παγκόσμιο εμπόριο και στις τιμές πετρελαίου, σύμφωνα με το Bloomberg.
«Επιχείρηση απομάκρυνσης ουρανίου»
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε από την Ινδία ότι το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου είναι «εξαιρετικά περίπλοκο» και συμφωνήθηκε με την αμερικανική πλευρά να μεταφερθεί στα επόμενα στάδια των διαπραγματεύσεων. Παράλληλα όμως δεν παρέλειψε να τονίσει ότι «δεν έχει καμία εμπιστοσύνη στην Ουάσιγκτον».
Ο Αμπάς Αραγτσί ©EPA, JOSE SENA GOULAO
Από την άλλη πλευρά, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο οι Ηνωμένες Πολιτείες να αναλάβουν ακόμη και στρατιωτική επιχείρηση απομάκρυνσης του ουρανίου «την κατάλληλη στιγμή», χωρίς όμως να δώσει χρονοδιάγραμμα.
Το θέμα θεωρείται κομβικό για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία, καθώς μεγάλα τμήματα του ιρανικού αποθέματος ουρανίου παραμένουν σε άγνωστες τοποθεσίες μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές του Ιουνίου.
To θέμα με τα Στενά του Ορμούζ
Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτά και άλλα κρίσιμα ζητήματα, όπως το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, η επιτήρηση των πυρηνικών εγκαταστάσεων και κυρίως η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Τα Στενά του Ορμούζ εξελίσσονται πλέον σε βασικό γεωπολιτικό και οικονομικό μέτωπο της κρίσης. Πριν από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου περνούσε καθημερινά από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο. Η μερική διακοπή της κυκλοφορίας έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές πιέσεις στις αγορές ενέργειας.
Η τιμή του Brent ξεπέρασε τα 108 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο περίπου 50% από την αρχή της σύγκρουσης. Η αύξηση αυτή έχει πυροδοτήσει νέο κύμα ανησυχίας για παγκόσμιο πληθωρισμό, προκαλώντας πτώση σε χρηματιστήρια και αγορές ομολόγων. Οι επενδυτές φοβούνται ότι το ενεργειακό σοκ μπορεί να οδηγήσει σε νέα περίοδο στασιμοπληθωρισμού, ανάλογη με εκείνη της δεκαετίας του 1970.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει εδώ και εβδομάδες την πλήρη επαναλειτουργία του Ορμούζ, όμως η Τεχεράνη επιμένει ότι θέλει να διατηρήσει εποπτικό ρόλο στη διέλευση πλοίων ως μέρος οποιασδήποτε συμφωνίας.
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει δικούς τους περιορισμούς στην περιοχή και σύμφωνα με αμερικανικές πηγές έχουν ήδη εμποδίσει 72 εμπορικά πλοία να κινηθούν μέσω των Στενών.
Ο παράγοντας Κίνα
Παράλληλα, η Κίνα αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα των εξελίξεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο Πεκίνο, δήλωσε ότι ο ίδιος και ο Σι Τζινπίνγκ μοιράζονται κοινό στόχο να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικό όπλο και να επαναλειτουργήσει το Ορμούζ. Αν και απέφυγε να ζητήσει δημόσια κινεζική πίεση προς την Τεχεράνη, άφησε να εννοηθεί ότι το Πεκίνο μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό διαμεσολαβητικό ρόλο.
Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου και βασικό οικονομικό εταίρο της Τεχεράνης, ενώ παράλληλα διαθέτει τεράστιες επενδύσεις στις χώρες του Κόλπου. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, το Πεκίνο διατηρεί προσεκτική στάση, επιμένοντας ότι η πυρηνική κρίση πρέπει να επιλυθεί μέσω διαλόγου και όχι στρατιωτικής κλιμάκωσης.
ΗΑΕ και πετρέλαιο
Την ίδια ώρα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προσπαθούν να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα Στενά του Ορμούζ, ανακοινώνοντας ότι θα διπλασιάσουν μέχρι το επόμενο έτος τη δυνατότητα εξαγωγής πετρελαίου μέσω εναλλακτικών διαδρομών.
Η απόφαση αυτή έρχεται λίγο μετά την αποχώρηση-σοκ των Εμιράτων από το καρτέλ του OPEC, μια κίνηση που αποκάλυψε τις έντονες γεωπολιτικές τριβές στον αραβικό κόσμο σχετικά με τη διαχείριση της κρίσης με το Ιράν.
Παρά τις ενδείξεις μικρής αύξησης της ναυτιλιακής κίνησης στην περιοχή, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη. Διεθνείς traders παρακολουθούν στενά ακόμη και τις κινήσεις εταιρειών όπως η Vitol, που φέρεται να προσφέρει φορτία ιρακινού πετρελαίου σε πελάτες της, ως ένδειξη ότι ορισμένες αποστολές ίσως καταφέρνουν πλέον να διασχίσουν τον Περσικό Κόλπο.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η αναβολή των συνομιλιών για το ουράνιο δεν αποτελεί ένδειξη αποκλιμάκωσης αλλά μάλλον προσπάθεια αποφυγής πλήρους κατάρρευσης των διαπραγματεύσεων.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει το μεγαλύτερο αγκάθι στις συνομιλίες και όσο το ζήτημα παραμένει άλυτο, οι αγορές θα συνεχίσουν να λειτουργούν υπό καθεστώς υψηλής νευρικότητας, με άμεσες επιπτώσεις στην ενέργεια, στον πληθωρισμό και στη διεθνή οικονομία.
