Μια ιρανική επίθεση με drone κοντά στο πυρηνικό εργοστάσιο Barakah στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Κυριακή 17/5, ανέδειξε πόσο εκτεθειμένες μπορούν να είναι οι κρίσιμες ενεργειακές υποδομές σε συνθήκες πολέμου, αλλά και πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία ασφάλειας γύρω από τα πυρηνικά εργοστάσια.
Το Barakah, που βρίσκεται στην έρημο δυτικά του Άμπου Ντάμπι και κοντά στα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία, αποτελεί το μεγαλύτερο πυρηνικό εργοστάσιο στη Μέση Ανατολή και έχει κατασκευαστεί από την Korea Electric Power Corp.
Η μονάδα είναι κρίσιμη για το ενεργειακό σύστημα των ΗΑΕ, καθώς καλύπτει περίπου το ένα τέταρτο της ηλεκτρικής τους ενέργειας και συμβάλλει στη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Σύμφωνα με τις αρχές πυρηνικής ασφάλειας των ΗΑΕ, drone χτύπησε ηλεκτρικό εξοπλισμό με μεγάλες γεννήτριες στο συγκρότημα, προκαλώντας πυρκαγιά εκτός του εσωτερικού περιμετρικού χώρου του εργοστασίου.
Δεν καταγράφηκε διαρροή ραδιενέργειας
Η επίθεση οδήγησε στην ενεργοποίηση των εφεδρικών ντιζελογεννητριών, οι οποίες παρείχαν ηλεκτρική ενέργεια σε έναν από τους αντιδραστήρες. Δεν καταγράφηκαν τραυματισμοί ούτε διαρροή ραδιενέργειας, ενώ τα επίπεδα ακτινοβολίας παρέμειναν φυσιολογικά.
Η ηλεκτροδότηση αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την ασφάλεια ενός πυρηνικού σταθμού. Οι αντιδραστήρες χρειάζονται συνεχή παροχή ρεύματος ώστε να λειτουργούν τα συστήματα ψύξης και κυκλοφορίας.
Σε περίπτωση απώλειας της εξωτερικής τροφοδοσίας, οι σταθμοί διαθέτουν εφεδρικά συστήματα, τα οποία όμως αποτελούν την τελευταία γραμμή άμυνας. Η απώλειά τους μπορεί να οδηγήσει σε υπερθέρμανση του πυρήνα του αντιδραστήρα και δυνητικά σε σοβαρή ραδιολογική καταστροφή, όπως συνέβη στο Φουκουσίμα της Ιαπωνίας το 2011.
Η κυβέρνηση των ΗΑΕ δεν έχει κατονομάσει επισήμως τον υπεύθυνο της επίθεσης, αν και σύμβουλοι της ηγεσίας έχουν αφήσει αιχμές για πιθανή εμπλοκή του Ιράν ή ομάδων που δρουν για λογαριασμό του. Η επίθεση χαρακτηρίστηκε ως σοβαρή κλιμάκωση, ενώ αρκετές χώρες της περιοχής, όπως η Αίγυπτος, η Ιορδανία και η Σαουδική Αραβία, την καταδίκασαν.
Η περίπτωση του Barakah εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αυξανόμενων επιθέσεων ή απειλών κατά πυρηνικών εγκαταστάσεων διεθνώς τα τελευταία χρόνια. Από το 2022, όταν οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν τον πυρηνικό σταθμό Ζαπορίζια στην Ουκρανία, έχουν ενταθεί οι ανησυχίες για το πώς ο πόλεμος επηρεάζει εγκαταστάσεις που απαιτούν συνεχή τεχνική υποστήριξη για να αποφευχθούν καταστροφικά ατυχήματα.
Σοβαρά ραδιολογικά περιστατικά
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι επιθέσεις σε πυρηνικές υποδομές μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρά ραδιολογικά περιστατικά με διασυνοριακές συνέπειες, καθώς τα ραδιενεργά σωματίδια μπορούν να μεταφερθούν από τον άνεμο σε γειτονικές χώρες και ευρύτερες περιοχές, όπως ο Περσικός Κόλπος.
Παράλληλα, επιθέσεις έχουν καταγραφεί ή αποδοθεί σε εγκαταστάσεις κοντά στο ιρανικό πυρηνικό εργοστάσιο στο Bushehr, ενώ έχουν στοχοποιηθεί και άλλες πυρηνικές τοποθεσίες στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Το φαινόμενο αυτό δημιουργεί ανησυχία όχι μόνο για την άμεση ασφάλεια, αλλά και για τη μακροπρόθεσμη εμπιστοσύνη στην πυρηνική ενέργεια ως εναλλακτική των ορυκτών καυσίμων.
Ο πυρηνικός τομέας διεθνώς προειδοποιεί ότι τέτοιες επιθέσεις υπονομεύουν τη λεγόμενη «πυρηνική αναγέννηση», καθώς ένα σοβαρό ατύχημα, ακόμη και σε ένα μόνο εργοστάσιο, μπορεί να επηρεάσει τη δημόσια αποδοχή της τεχνολογίας παγκοσμίως, όπως συνέβη μετά το Τσερνόμπιλ και τη Φουκουσίμα.
Το περιστατικό στο Barakah, παρότι δεν προκάλεσε διαρροή ραδιενέργειας, αναδεικνύει πόσο στενά συνδέονται πλέον η ενεργειακή υποδομή, η γεωπολιτική ένταση και η πυρηνική ασφάλεια σε μια εποχή όπου οι συγκρούσεις αγγίζουν όλο και συχνότερα κρίσιμες πολιτικές εγκαταστάσεις.
