Ο πρόεδρος της Τσεχίας Πέτρ Πάβελ, πρώην ανώτατος στρατιωτικός διοικητής του ΝΑΤΟ, προειδοποιεί ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να κινηθούν προληπτικά για να καλύψουν τυχόν κενά που θα αφήσει μια πιθανή μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, αντί να περιμένουν τις αποφάσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Σε συνέντευξή του στους Financial Times, ο Πάβελ τόνισε ότι η Ευρώπη θα έπρεπε ήδη να έχει καταθέσει ένα κοινό σχέδιο ενίσχυσης των δικών της στρατιωτικών δυνατοτήτων εντός του ΝΑΤΟ, το οποίο θα ανταποκρίνεται στις αμερικανικές προσδοκίες για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ευθύνη στην άμυνα της ηπείρου.
Όπως υπογράμμισε, η έλλειψη συντονισμένης ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας αφήνει την ήπειρο εκτεθειμένη σε αιφνιδιασμούς, καθώς οι πρόσφατες ανακοινώσεις για πιθανές αναπροσαρμογές ή μειώσεις αμερικανικών δυνάμεων έχουν προκαλέσει ανησυχία σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για πιθανά κενά αποτροπής έναντι της Ρωσίας.
Πολύτιμη εμπειρία στο ΝΑΤΟ
Ο Πάβελ, ο οποίος έχει υπηρετήσει και ως επικεφαλής της στρατιωτικής επιτροπής του ΝΑΤΟ, σημείωσε ότι μια ευρωπαϊκή πρόταση για την ενίσχυση της άμυνας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένδειξη αξιοπιστίας προς την Ουάσιγκτον και να αποτρέψει μονομερείς αποφάσεις από την αμερικανική πλευρά.
«Αν έρθουμε με ένα σχέδιο, αυτό θα είναι πάντα καλύτερο από το να περιμένουμε τον Ντόναλντ Τραμπ να ανακοινώσει προθεσμίες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ανησυχία για αμυντικά κενά
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, παρακολουθούν με ανησυχία τις πρόσφατες συζητήσεις στις ΗΠΑ για αναπροσαρμογή της στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη.
Η πιθανότητα μείωσης των δυνάμεων έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση για την εξάρτηση της ηπείρου από τις αμερικανικές δυνατότητες, ιδιαίτερα σε κρίσιμους τομείς όπως η στρατιωτική επιτήρηση, οι δορυφορικές υποδομές και τα συστήματα επικοινωνιών.
Ο Πάβελ τόνισε ότι οι τομείς αυτοί αποτελούν στρατηγική αδυναμία για την Ευρώπη, η οποία εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις Ηνωμένες Πολιτείες για δυνατότητες αναγνώρισης, στόχευσης και επιχειρησιακού συντονισμού.
Παράλληλα, επεσήμανε ότι η Ευρώπη θα πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ίδια της την ασφάλεια, χωρίς αυτό να σημαίνει αποδυνάμωση της διατλαντικής συμμαχίας.
ΝΑΤΟ, Τραμπ και στρατηγική αβεβαιότητα
Ο Τσέχος πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στο ευρύτερο πλαίσιο αβεβαιότητας γύρω από τη στάση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, υπογραμμίζοντας ότι η ενεργοποίηση του Άρθρου 5 δεν είναι αυτόματη διαδικασία, αλλά πολιτική απόφαση που λαμβάνεται κάθε φορά υπό συγκεκριμένες συνθήκες.
Η τοποθέτησή του αντανακλά έναν αυξανόμενο προβληματισμό στην Ευρώπη για το κατά πόσο η αμερικανική δέσμευση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια παραμένει σταθερή ή υπόκειται σε πολιτικές μεταβολές.
Ο Πάβελ τόνισε ότι η συζήτηση για την ασφάλεια της Ευρώπης πρέπει να περιλαμβάνει τέσσερις βασικούς άξονες: πιθανές αμερικανικές αποχωρήσεις στρατευμάτων, μεταφορά μεγαλύτερης ευθύνης στους Ευρωπαίους, τη στρατηγική των ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν και την κοινή στάση για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και πολιτικές εντάσεις
Η παρέμβασή του εντάσσεται στο ευρύτερο ευρωπαϊκό debate για στρατηγική αυτονομία, με αρκετές χώρες να επιδιώκουν μεγαλύτερη αυτάρκεια στην άμυνα, ιδιαίτερα σε κρίσιμες τεχνολογίες και υποδομές.
Ωστόσο, η μετάβαση αυτή παραμένει πολιτικά ευαίσθητη, καθώς υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το εύρος και την ταχύτητα της απεξάρτησης από τις ΗΠΑ.
Ο Πάβελ, από την πλευρά του, προειδοποιεί ότι η απουσία έγκαιρου σχεδιασμού ενδέχεται να οδηγήσει σε στρατηγικά κενά που θα είναι δύσκολο να καλυφθούν εκ των υστέρων, ιδίως σε περίπτωση απότομων αποφάσεων από την Ουάσιγκτον.
