Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί εκτεταμένο φορολογικό πακέτο απλοποίησης για την ενίσχυση των επενδύσεων και της ανταγωνιστικότητας. Οι Βρυξέλλες στοχεύουν σε εξοικονομήσεις 8 δισ. ευρώ, μειώνοντας τη γραφειοκρατία και ενοποιώντας περίπλοκους κανόνες που επηρεάζουν τις επιχειρήσεις.
Παράλληλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζουν το ενδεχόμενο χαλάρωσης των κανόνων προστασίας της άγριας ζωής, προκειμένου να διευκολυνθεί και να επιταχυνθεί η υλοποίηση για επενδύσεις σε βιομηχανικά έργα, κατασκευές υποδομής, τεχνολογικά και ενεργειακά πρότζεκτ.
Στο σκέλος της φορολογίας των επιχειρήσεων οι Βρυξέλλες έχουν ήδη προχωρήσει σε σειρά νομοθετικών παρεμβάσεων (σε ένα πακέτο-σκούπα), που καλύπτουν από τη γεωργία και το περιβάλλον έως τις υποχρεώσεις χρηματοοικονομικής αναφοράς των εταιρειών, αναφέρει η Les Echos. Στόχος είναι η σταδιακή αποσυμφόρηση ενός κανονιστικού πλαισίου που η ίδια η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι έχει καταστεί υπερβολικά περίπλοκο.
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή ηγεσία, οι μέχρι σήμερα παρεμβάσεις έχουν ήδη οδηγήσει σε εξοικονόμηση άνω των 18 δισ. ευρώ ετησίως, με πρόσθετο στόχο τα 37,5 δισ. ευρώ έως το 2026.
Στον πυρήνα του νέου σχεδίου βρίσκεται η προσπάθεια εναρμόνισης κρίσιμων φορολογικών διαδικασιών, οι οποίες σήμερα διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών-μελών. Όπως σημειώνει η Les Echos, ένα από τα βασικά προβλήματα είναι η πολυπλοκότητα της οδηγίας κατά της φοροαποφυγής (ATAD), η οποία δημιουργεί εκατομμύρια πιθανών συνδυασμών εφαρμογής, με αποτέλεσμα την έλλειψη ομοιομορφίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη δραστική απλοποίηση του πλαισίου, με ενιαίο όριο έκπτωσης τόκων στο 30% του EBITDA και καθολική εφαρμογή ενός ελάχιστου ορίου απαλλαγής 3 εκατ. ευρώ, το οποίο θα αναπροσαρμόζεται με βάση τον πληθωρισμό. Στόχος είναι η μείωση της κανονιστικής αβεβαιότητας που επηρεάζει άμεσα τις επενδύσεις των επιχειρήσεων.
Επενδύσεις, άμυνα και νέα φορολογικά κίνητρα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον τομέα της άμυνας, όπου η Κομισιόν προτείνει προσωρινή φορολογική απαλλαγή για επενδύσεις που θα πραγματοποιηθούν στα πρώτα πέντε έτη εφαρμογής του νέου πλαισίου. Η ρύθμιση αυτή επιτρέπει την πλήρη εξαίρεση των σχετικών τόκων από περιορισμούς αποπληρωμής, ενισχύοντας τις επενδύσεις σε έναν στρατηγικό κλάδο για την ΕΕ.
Παράλληλα, καταργείται η διπλή επιβάρυνση από διαφορετικά φορολογικά καθεστώτα, όπως οι κανόνες για τις ελεγχόμενες αλλοδαπές εταιρείες (CFC) σε συνδυασμό με την παγκόσμια ελάχιστη φορολόγηση 15%. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, προβλέπεται πλήρης απαλλαγή από σύνθετους υπολογισμούς που σπάνια εφαρμόζονται στην πράξη.
Επενδύσεις σε R&D και ψηφιακή οικονομία
Ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία του πακέτου, σύμφωνα με τη Les Echos, είναι η καθιέρωση ευρωπαϊκού προτύπου φορολογικής έκπτωσης για επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη. Δαπάνες για R&D, εξοπλισμό και πάγια στοιχεία θα εκπίπτουν πλήρως και άμεσα, με την Επιτροπή να εκτιμά ότι το μέτρο μπορεί να αυξήσει το ΑΕΠ της ΕΕ κατά περίπου 0,2% μακροπρόθεσμα.
Παράλληλα, η αναθεώρηση της οδηγίας διοικητικής συνεργασίας (DAC) μειώνει τις υποχρεώσεις αναφορών για επιχειρήσεις και πλατφόρμες ψηφιακής οικονομίας. Για παράδειγμα, αυξάνεται το όριο αναφοράς για πλατφόρμες όπως το Vinted και το eBay στα 3.000 ευρώ ετησίως, μειώνοντας εκατομμύρια διοικητικές δηλώσεις και περιορίζοντας το λειτουργικό κόστος.
Εργαζόμενοι σε βιομηχανία © Pixabay
Θεσμικά εμπόδια και προοπτικές για τις επενδύσεις
Παρά τη φιλοδοξία του σχεδίου, η υλοποίηση παραμένει πολιτικά σύνθετη, καθώς απαιτεί ομοφωνία των 27 κρατών-μελών σε φορολογικά ζητήματα. Ορισμένα κράτη εκφράζουν ανησυχίες για πιθανή απώλεια φορολογικών εσόδων, παρά τη διαβεβαίωση της Επιτροπής ότι το πακέτο είναι δημοσιονομικά ουδέτερο, λαμβάνοντας υπόψη την αναμενόμενη ώθηση στις επενδύσεις και την ανάπτυξη.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με ανάλυση του Ινστιτούτου Montaigne, πάνω από το 30% των συστάσεων της έκθεσης Ντράγκι έχει ήδη μετατραπεί σε ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, τα πιο σύνθετα μέτρα που αφορούν δομικές μεταρρυθμίσεις και επενδυτικές πολιτικές παραμένουν ακόμη σε εκκρεμότητα.
Η εικόνα που προκύπτει είναι μιας Ευρώπης που κινείται προς μεγαλύτερη απλοποίηση και ενίσχυση των επενδύσεων, αλλά με ρυθμό που εξακολουθεί να υπολείπεται των ανταγωνιστών της, κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας.
Ευρωπαϊκή περιβαλοντική πολιτική και βιομηχανικές επενδύσεις
Παράλληλα, εντείνονται οι συζητήσεις και οι διαφωνίες σε κράτη-μέλη και Κομισιόν για τη περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ και τη στρατηγική ενίσχυσης βιομηχανικών επενδύσεων. Εξετάζεται το ενδεχόμενο χαλάρωσης των κανόνων προστασίας της άγριας ζωής, προκειμένου να διευκολυνθεί και να επιταχυνθεί η υλοποίηση για επενδύσεις σε βιομηχανικά έργα, κατασκευές υποδομής, τεχνολογικά και ενεργειακά πρότζεκτ.
Η συζήτηση αυτή αναδεικνύει την αυξανόμενη ένταση μεταξύ της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ και της στρατηγικής της για επανεκβιομηχάνιση και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα, αναφέρουν αναλυτές στο Politico.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη διαμορφώνουν τις θέσεις τους επί πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο, με στόχο την επιτάχυνση των περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων για έργα όπως ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δίκτυα ηλεκτρισμού, data centers και εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται αναθεώρηση της έννοιας της «σκόπιμης» θανάτωσης ειδών, όπως αυτή ορίζεται στις Οδηγίες για τα Πουλιά και τους Οικοτόπους, που αποτελούν τον πυρήνα της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής.
Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει ότι περιστασιακή θανάτωση ή όχληση προστατευόμενων ειδών κατά την κατασκευή, λειτουργία ή αποξήλωση έργων δεν θα θεωρείται «σκόπιμη», εφόσον εφαρμόζονται κατάλληλα και αναλογικά μέτρα μετριασμού.
Η Κύπρος, που ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε., προτείνει ακόμη πιο εκτεταμένη αναθεώρηση. Σύμφωνα με έγγραφο που επικαλείται το Politico, εισηγείται να επιτρέπεται στα κράτη-μέλη η ρητή έγκριση τέτοιων επιπτώσεων, υπό την προϋπόθεση χρήσης βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών.
Κομισιόν © EU Commission – Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Επενδύσεις, περιβάλλον, βιομηχανία και πολιτική πίεση
Οι συζητήσεις στο Συμβούλιο της Ε.Ε. εντάσσονται στην ευρύτερη προσπάθεια μείωσης της γραφειοκρατίας, με στόχο την ενίσχυση της ταχύτητας υλοποίησης έργων στρατηγικής σημασίας.
Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι μια τέτοια μεταρρύθμιση ενδέχεται να αποδυναμώσει το επίπεδο προστασίας της βιοποικιλότητας στην Ευρώπη, σε μια περίοδο που η απώλειά της επιταχύνεται.
Παράλληλα, μια δεύτερη κρίσιμη διαμάχη εξελίσσεται γύρω από τη ρύπανση των ευρωπαϊκών υδάτων από φαρμακευτικά κατάλοιπα και μικροπλαστικά, μεταδίδει το Politico.
Η φαρμακοβιομηχανία ασκεί πιέσεις στις Βρυξέλλες για αναστολή μιας νέας περιβαλλοντικής υποχρέωσης, η οποία προβλέπει ότι μεγάλες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων θα πρέπει να προσθέσουν ένα τέταρτο στάδιο καθαρισμού για την απομάκρυνση μικρορύπων.
Από το 2029, οι φαρμακευτικές και οι εταιρείες καλλυντικών θα καλούνται να καλύπτουν τουλάχιστον το 80% του σχετικού κόστους, στο πλαίσιο της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει».
Η βιομηχανία υποστηρίζει ότι το μέτρο είναι δυσανάλογο και μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους παραγωγής, ειδικά για τα γενόσημα φάρμακα, τα οποία αποτελούν τη βάση της ευρωπαϊκής φαρμακευτικής αγοράς.
Φάρμακα υψηλού κόστους © Freepik
Επενδύσεις: Οικονομικό κόστος και κοινωνικές επιπτώσεις
Οι φαρμακοβιομηχανίες προειδοποιούν για πιθανές ελλείψεις φαρμάκων, όπως αντιβιοτικά, θεραπείες διαβήτη και καρδιαγγειακών νοσημάτων, εάν δεν μπορέσουν να μετακυλίσουν το κόστος.
Ορισμένα κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, έχουν ήδη εκφράσει επιφυλάξεις απέναντι σε ενδεχόμενες αυξήσεις τιμών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το συνολικό κόστος για τα συστήματα επεξεργασίας λυμάτων έως το 2045 θα κυμανθεί μεταξύ 1,48 και 1,8 δισ. ευρώ ετησίως.
Σε ένα υποθετικό σενάριο πλήρους μετακύλισης του κόστους, η επιβάρυνση για κάθε πολίτη της ΕΕ θα αντιστοιχούσε σε περίπου 2,60 έως 3,20 ευρώ ετησίως.
Οι δύο παράλληλες διαμάχες — για την προστασία της άγριας ζωής και τη χρηματοδότηση της περιβαλλοντικής πολιτικής — αναδεικνύουν το δύσκολο ισοζύγιο που καλείται να επιτύχει η Ε.Ε. μεταξύ βιομηχανικής ανάπτυξης, περιβαλλοντικής προστασίας και κοινωνικού κόστους.
