Μια ανοιχτή επιστολή τριών σελίδων με τίτλο «Ευχαριστώ» έφτασε τα οκτώ εκατομμύρια προβολές μέσα σε λίγες μέρες, και το πρώτο προσωπικό μήνυμα που ακολούθησε ξεπέρασε τα 11,5 εκατομμύρια. Ο άνθρωπος που τα υπογράφει, ο 77χρονος Γάλλος δισεκατομμυριούχος Μπερνάρ Αρνό, είχε περάσει δεκαετίες αποφεύγοντας τα φώτα της δημοσιότητας. Τις τελευταίες μέρες, όμως, μετά από απανωτά δημοσιεύματα της γαλλικής εφημερίδας Le Monde, ανέλαβε ο ίδιος να αλλάξει την εικόνα του!
Η αφετηρία ήταν μια έρευνα της Le Monde, που διήρκεσε έξι μήνες, εκπονήθηκε από δύο δημοσιογράφους, δημοσιεύτηκε σε έξι ημερήσια φύλλα και έλαβε συνολική έκταση δώδεκα σελίδων. Στην επιστολή του ο Aρνό σημειώνει ότι δεν είχε τύχει ανάλογης μεταχείρισης από το 1984, όταν ανέλαβε την Boussac και τότε τον αποκαλούσαν «Εξολοθρευτή». Σημειώνει, μάλιστα, ότι αντ’ αυτού προτιμά τον χαρακτηρισμό της «τελευταίας βασιλικής οικογένειας της Γαλλίας», επειδή είναι κομψότερος και ωφελεί τις πωλήσεις του Dior…
Για την ιστορία, η Boussac Saint-Frères ήταν ένας προβληματικός γαλλικός όμιλος κλωστοϋφαντουργίας και λιανικής, που ανάμεσα σε πλήθος μη κερδοφόρων περιουσιακών στοιχείων κατείχε και τον οίκο Christian Dior. Ο Αρνό την εξαγόρασε το 1984 από το γαλλικό κράτος έναντι του συμβολικού τιμήματος του ενός φράγκου, και μέσω αυτής της κίνησης εισήλθε στην αγορά ειδών πολυτελείας.
Πριν από την έρευνα της Le Monde είχαν προηγηθεί ακόμη δύο γεγονότα που οδήγησαν στον Γάλλο κροίσο στην απόφαση να παρέμβει για την προστασία της εικόνας του. Τον Ιούνιο κυκλοφόρησε η μη εγκεκριμένη βιογραφία «Μπερνάρ Αρνό: Ο αδίστακτος κόσμος του», της ιστορικού Οντρέ Μιγιέ, η οποία εξέτασε την ιστορία της κατασκευαστικής εταιρείας που είχε ιδρύσει ο παππούς του στην πόλη Ρουμπέ, κέντρο κλωστοϋφαντουργίας στον γαλλικό βορρά. Λίγες εβδομάδες αργότερα ακολούθησε συνέντευξη 90 λεπτών στο podcast «Legend», την οποία παρακολούθησαν εκατομμύρια άνθρωποι και στην οποία, όπως σημειώνουν οι New York Times, ο Αρνό παραήταν… αραχτός και χαλαρός.
Επίθεση γαλλικής ειρωνείας
Ο Aρνό δεν κατηγόρησε τους δημοσιογράφους για λάθη. Επέλεξε την ειρωνεία. Για παράδειγμα, έγραψε ότι έμαθε πως είναι άψογα ντυμένος και ότι κανένα στέλεχός του δεν είναι υπέρβαρο, ενώ ζήτησε συγγνώμη από τους αναγνώστες για την έλλειψη σωματικής ποικιλομορφίας και υποσχέθηκε να θέσει το θέμα στην… καντίνα της εταιρείας.
Στο κεφάλαιο των πολιτικών επαφών δήλωσε «ένοχος», ονοματίζοντας τους πέντε φίλους Γάλλους προέδρους Μιτεράν, Σιράκ, Σαρκοζί, Ολάντ και Μακρόν, ενώ, όπως πρόσθεσε, χάριν πληρότητας έχει μιλήσει σε πέντε Αμερικανούς προέδρους, τρεις Βρετανούς πρωθυπουργούς, δύο Γερμανούς καγκελαρίους και έναν Ιάπωνα αυτοκράτορα, χωρίς να γραφτεί γραμμή γι’ αυτά. Μιας και ο όμιλός του πραγματοποιεί το 75% των εσόδων του εκτός Ευρώπης…
Στη «στρατηγική που βάζει πρώτο το εμπόριο» απάντησε με έναν κατάλογο αυτονοήτων, ότι η L’Oréal πουλά καλλυντικά, η Danone ασχολείται με τρόφιμα, η Renault φτιάχνει αυτοκίνητα. Ως προς την Κίνα, παρατήρησε ότι απ’ όλους τους μεγάλους εξαγωγείς μόνο ένας καλείται να λογοδοτήσει για τη φύση του καθεστώτος, εκείνος που μεταφέρει εκεί τη γαλλική πολυτέλεια – ενώ η Airbus, με 2.200 αεροσκάφη παραδομένα σε κινεζικές αεροπορικές εταιρείες, δεν προκάλεσε την ίδια αναστάτωση.
«Εδώ μιλάμε με στοιχεία»
Το πιο αναλυτικό τμήμα της επιστολής του αφορά τη χορηγική δραστηριότητα. Ο Aρνό έχει δώσει 200 εκατομμύρια ευρώ για την ανακατασκευή της Παναγίας των Παρισίων και 50 εκατομμύρια για ένα ερευνητικό ινστιτούτο μαθηματικών στην Πολυτεχνική Σχολή. Σημειώνει ότι χάρισε στο Παρίσι το Fondation Louis Vuitton, με 1,5 εκατομμύριο επισκέπτες ετησίως, τονίζοντας ότι το χρηματοδότησε βάσει του πλαισίου που ψήφισε το γαλλικό Κοινοβούλιο το 2003, μετά από πρόταση του υπουργού Πολιτισμού. Αν ο μηχανισμός ενοχλεί τόσο βαθιά, γράφει, απομένει να πειστεί ο νομοθέτης να τον καταργήσει…
Σημαντικό τμήμα του κειμένου αναλώνεται στην έννοια του χρόνου. Η πολυτέλεια λειτουργεί με γενιές, όχι σε τρίμηνα, τονίζει. Ένα κονιάκ κοιμάται από 10 έως 50 χρόνια πριν πουληθεί, ένας αμπελώνας κληροδοτείται για ογδόντα χρόνια, η τέχνη του κατασκευαστή μπαούλων ή του υαλουργού χρειάζεται είκοσι χρόνια για να ωριμάσει και τρία για να χαθεί. Η ευθύνη, γράφει, ανήκει στη μαστοριά των 220.000 εργαζομένων του ομίλου, στους 40.000 που εργάζονται στη Γαλλία και στις οικογένειες που ζουν απ’ αυτόν. Για τις εκατοντάδες παραγωγικές μονάδες στο εθνικό έδαφος και τις χιλιάδες μαθητευόμενους που εκπαιδεύονται κάθε χρόνο στις χειρωνακτικές τέχνες, σχολιάζει, η εφημερίδα δεν έκρινε σκόπιμο να γράψει ούτε μία πρόταση.
Η επιστολή κλείνει με ερώτημα προς την εφημερίδα. Το 1984, όταν ανέλαβε την Boussac, θα στοιχημάτιζε έστω ένα φράγκο ότι σαράντα χρόνια αργότερα η Γαλλία θα φιλοξενούσε τον παγκόσμιο ηγέτη της πολυτέλειας, με παρουσία σε 100 χώρες και συνεισφορά άνω των 40 δισεκατομμυρίων ευρώ στο δημόσιο ταμείο; Παρ’ όλα, δείχνει τη μεγάλη και «πολυτελή» καρδιά του υποσχόμενος ότι θα συνεχίσει να λύνει τα σταυρόλεξα της Le Monde, τα οποία, τουλάχιστον αυτά, είναι εξαιρετικά.
Η διαδοχή και οι ίντριγκες
Το ερώτημα της διαδοχής παραμένει, κατά τη Le Monde, «δηλητήριο» για την εταιρεία. Τα γαλλικά μέσα κάνουν λόγο για εντάσεις ανάμεσα στα τρία παιδιά από τον γάμο του με την 66χρονη πιανίστρια Ελέν-Μερσιέ Αρνό, τον 34χρονο Αλεξάντρ, τον 31χρονο Φρεντερίκ και τον 27χρονο Ζαν, και στα δύο μεγαλύτερα, την 51χρονη Ντελφίν και τον 49χρονο Αντουάν, από τον πρώτο του γάμο με την 76χρονη Aν Ντεβαβρίν. Ο Aρνό απάντησε ότι, όπως φαίνεται, στην οικογένεια κανείς δεν συζητά αλλά όλοι συνωμοτούν, κανείς δεν διαβουλεύεται αλλά όλοι ανταγωνίζονται αλλήλους, και χαρακτήρισε την όλη περιγραφή «πολύ μυθιστορηματική». Οτιδήποτε συμβαίνει σε μια συνηθισμένη οικογένεια, στη δική τους βαφτίζεται ίντριγκα, προσθέτει σκωπτικά.
Απευθυνόμενος ονομαστικά στις δημοσιογράφους της Le Monde, θύμισε ότι η προηγούμενη σειρά τους αφορούσε την οικογένεια Wertheimer, ιδιοκτήτες της Chanel, χρησιμοποιώντας χαρακτηρισμούς όπως «διακριτικοί» και «μαικήνες», ενώ για τον ίδιο υιοθετούνται όροι όπως «αυλή», «τρόμος» και «ανταγωνισμοί». Η διαφορά, γράφει, είναι ότι οι Wertheimer δεν τους δέχτηκαν, ενώ οι Αρνό τους δέχτηκαν. Επί έξι μήνες, μέλη της οικογένειας και στελέχη του ομίλου συναντήθηκαν μαζί τους, μεταξύ άλλων τα πέντε παιδιά του, η σύζυγός του και ο ίδιος. Υποψιάζεται, καταλήγει, ότι δεν τους αρέσει η διαφάνεια.
Το μέγεθος και η περιουσία
Ο όμιλος στεγάζει 75 από τις πιο γνωστές μάρκες μόδας, ποτών και αρωμάτων στον κόσμο, πραγματοποιεί τζίρο άνω των 80 δισεκατομμυρίων ευρώ και απασχολεί, κατά τους Sunday Times, περισσότερους από 200.000 ανθρώπους παγκοσμίως. Δημιουργήθηκε το 1987 με τη συγχώνευση του οίκου Louis Vuitton με τη Moët Hennessy. Η προσωπική περιουσία του Aρνό εκτιμάται από το Forbes ότι ξεπερνά τα 140 δισ. δολάρια, κατατάσσοντάς τον ως ένατο πλουσιότερο άνθρωπο στον κόσμο. Έχει υποχωρήσει κατά ένα τρίτο από το υψηλό των 211 δισεκατομμυρίων δολαρίων τον Απρίλιο του 2023, λόγω της κάμψης στην αγορά ειδών πολυτελείας.
Ο 74χρονος κροίσος Βινσέν Μπολορέ περιέγραψε τον Aρνό ως πρόσωπο με μεγάλο βάθος, σε μια στιγμή που η Γαλλία βυθίζεται σε σοβαρές πολιτικές δυσκολίες. Ο 55χρονος Έλον Μασκ, που πρόσφατα τον διαδέχθηκε στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης πλούτου, αναδημοσίευσε την επιστολή. Επιδοκίμσαν επίσης ο Μπιλ Άκμαν, ο Nαντίμ Ζαχαουί και ο κριτικός Λουί Πισανό. Κατά τους New York Times, ο Αρνό είναι ήρωας δύο χώρων που κανονικά δεν συνομιλούν, του «κόσμου Τραμπ» και του κύκλου της μόδας στα κοινωνικά δίκτυα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι πρόκειται για την αρχή πολιτικής επίθεσης των Γάλλων δισεκατομμυριούχων ενόψει των προεδρικών εκλογών του Απριλίου. Θυμίζουν ότι ο Aρνό είχε χαρακτηρίσει «θανατηφόρα επίθεση στην οικονομία» την πρόταση για φόρο 2% στην περιουσία των βαθύπλουτων. Παράλληλα, έχει αναδιοργανώσει την ιδιοκτησία του ομίλου ώστε να παραμείνει στα χέρια της οικογένειας, όποιος κι αν αναλάβει την κορυφή, έχοντας παραδειγματιστεί από μάχες διαδοχής που κλόνισαν άλλες δυναστείες, όπως της ιταλικής οικογένειας Ανιέλι, ιδρυτών της Fiat.
