Σε συμπληγάδες ο Μερτς, δύο νέες κάλπες στη σκιά της ανόδου της AfD

Υπό πίεση ο καγκελάριος Μερτς στη Γερμανία. Η άνοδος της AfD, η εσωκομματική αμφισβήτηση και το κρίσιμο διπλό νέο εκλογικό μέτωπο

O Φρίντριχ Μερτς στο Βερολίνο ©ΑΠΕ

Ο Φρίντριχ Μερτς βρίσκεται αντιμέτωπος με τη σοβαρότερη πολιτική δοκιμασία από την ανάληψη της καγκελαρίας. Η ενίσχυση της AfD, η εσωκομματική αμφισβήτηση και οι δύο κρίσιμες περιφερειακές εκλογές του Σαββατοκύριακου αυξάνουν την πίεση για αλλαγή πορείας στη CDU.

Ο Φρίντριχ Μερτς βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πολιτική πραγματικότητα που απέχει αισθητά από εκείνη που είχε περιγράψει όταν επιδίωκε να επιστρέψει τους ψηφοφόρους της γερμανικής Δεξιάς στους Χριστιανοδημοκράτες. Το 2018 είχε δηλώσει ότι θα μπορούσε να περιορίσει στο μισό την εκλογική δύναμη της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD). Ωστόσο, η πορεία της ακροδεξιάς παράταξης έχει κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Η πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση στη Σαξονία-Άνχαλτ αποτέλεσε χαρακτηριστικό πλήγμα για την CDU του καγκελαρίου. Η AfD επικράτησε καθαρά, προκαλώντας αναταράξεις στο γερμανικό πολιτικό σύστημα και τροφοδοτώντας τη συζήτηση για το κατά πόσο ο Μερτς μπορεί να ανακτήσει τον πολιτικό έλεγχο.

Η εξέλιξη ήταν αρκετή για να αναζωπυρωθούν στο εσωτερικό της CDU οι φωνές που θεωρούν ότι η ηγεσία του καγκελαρίου έχει αποδυναμωθεί, μόλις 16 μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του. Η προσωπική δημοφιλία του Μερτς έχει επίσης υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα για εν ενεργεία καγκελάριο της μεταπολεμικής Γερμανίας.

Δύο κάλπες αυξάνουν την πίεση στον Μερτς  καθώς ενισχύεται η AfD

Το πολιτικό θερμόμετρο αναμένεται να ανέβει ακόμη περισσότερο την Κυριακή, καθώς οι ψηφοφόροι σε δύο ακόμη κρατίδια προσέρχονται στις κάλπες, εξηγούν αναλυτές στο Bloomberg και στο Politico. Στη Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, στις ακτές της Βαλτικής, η AfD προηγείται στις δημοσκοπήσεις, ενώ η CDU κινείται σε μονοψήφια ποσοστά.

Ένα ιδιαίτερα αρνητικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να έχει ιστορική διάσταση. Εάν οι Χριστιανοδημοκράτες δεν καταφέρουν να ξεπεράσουν το όριο του 5% για την είσοδό τους στο τοπικό κοινοβούλιο, θα πρόκειται για την πρώτη φορά από την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, το 1949, που η CDU θα αποκλειστεί από περιφερειακή Βουλή.

Στο Βερολίνο, την ίδια ώρα, το κόμμα κινδυνεύει να βρεθεί πίσω από το αριστερό κόμμα Die Linke, σε μια ακόμη ένδειξη των δυσκολιών που αντιμετωπίζει η κυβερνητική παράταξη σε περιφερειακό επίπεδο.

Η διπλή εκλογική αναμέτρηση αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία για τον Μερτς. Σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις εσωκομματικές συζητήσεις, ο καγκελάριος έχει συγκαλέσει την ηγεσία της CDU, συμπεριλαμβανομένων των ισχυρών πρωθυπουργών των κρατιδίων, στο Βερολίνο το βράδυ της Κυριακής, καθώς θα ανακοινώνονται τα αποτελέσματα.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο Μερτς αναμένεται να ζητήσει από όσους σχεδιάζουν την αντικατάστασή του είτε να το δηλώσουν ανοιχτά είτε να στηρίξουν την ηγεσία του.

Η CDU επιχειρεί να κλείσει προσωρινά τη συζήτηση για τον Μερτς

Οι οκτώ πρωθυπουργοί των κρατιδίων επιχείρησαν την Τετάρτη να αποτρέψουν μια άμεση εσωκομματική σύγκρουση, δηλώνοντας ότι στηρίζουν τον καγκελάριο. Στην κοινή τους ανακοίνωση υπογράμμισαν ότι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην CDU απαιτεί πολιτική δράση και όχι «συζητήσεις για πρόσωπα». Ωστόσο, το κείμενο απέφυγε να κατονομάσει τον Μερτς.

Η κίνηση δεν έβαλε τέλος στις αμφιβολίες. Μετά το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ, ο καγκελάριος είχε ζητήσει από τα κομματικά στελέχη να εκφράσουν δημόσια τη στήριξή τους προς το πρόσωπό του. Σύμφωνα με συμμετέχοντα στη συνάντηση, το αίτημα αντιμετωπίστηκε σε μεγάλο βαθμό με σιωπή.

Ο ίδιος ο Μερτς, πάντως, εμφανίζεται αποφασισμένος να παραμείνει στην καγκελαρία. Μετά την εκλογική ήττα είχε δηλώσει ότι «η παραίτηση δεν αποτελεί επιλογή», ενώ εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι θα προχωρήσει το πρόγραμμά του για μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό, το σύστημα υγείας και τη φορολογία εισοδήματος.

Αυτή την εβδομάδα, μάλιστα, επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση από τις εσωκομματικές έριδες στην οικονομία. Παρουσιάζοντας την εκστρατεία της CDU στο Βερολίνο, υποστήριξε ότι, παρά τις επικρίσεις, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης αρχίζει να βγαίνει από την κρίση.

Παράλληλα, η πολιτική αναταραχή έχει περιορίσει τη δυνατότητα του καγκελαρίου να επικεντρωθεί στις διεθνείς προκλήσεις. Ο Μερτς ακύρωσε προγραμματισμένο ταξίδι στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, ενώ κατά τη διάρκεια πτήσης προς τη Φινλανδία για σύνοδο σχετικά με την ασφάλεια στην Αρκτική φέρεται να επικοινώνησε τηλεφωνικά με κομματικούς ηγέτες, προκειμένου να εξασφαλίσει τη στήριξή τους.

Οι πιθανοί διάδοχοι του Μερτς

Η επιβίωση του Μερτς στην ηγεσία της CDU συνδέεται εν μέρει και με την απουσία ενός ξεκάθαρου σχεδίου διαδοχής. Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βουστ, θεωρείται συχνά πιθανός διάδοχος, όμως επικεντρώνεται στην προσπάθεια επανεκλογής του στο κρατίδιο τον Απρίλιο.

Ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας και επικεφαλής της Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης (CSU), Μάρκους Ζέντερ, έχει επίσης διατηρήσει βλέψεις για την καγκελαρία. Ωστόσο, η παραδοσιακή επιφυλακτικότητα ισχυρών στελεχών της CDU απέναντι στην ανάδειξη ενός πολιτικού της βαυαρικής CSU στην καγκελαρία αποτελεί σημαντικό παράγοντα.

Κάλεσμα για αντεπίθεση από τους Σοσιαδημοκράτες

Την ίδια ώρα, στη Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία οι Σοσιαλδημοκράτες επιχειρούν να μετατρέψουν τη δυσαρέσκεια για την ομοσπονδιακή πολιτική σε εκλογική αντεπίθεση. Το SPD έχει επί δεκαετίες ισχυρή παρουσία στο κρατίδιο και ο υποψήφιός του επιχειρεί να ανακόψει την άνοδο της AfD, εστιάζοντας μεταξύ άλλων στις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι.

Η αποστολή χρημάτων προς την Ουκρανία και η άνοδος των τιμών των καυσίμων αναφέρονται ως δύο από τους βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν την ενίσχυση της AfD στην περιοχή. Απέναντι σε αυτή τη δυναμική, η προεκλογική εκστρατεία των Σοσιαλδημοκρατών επιχειρεί να παρουσιάσει μια διαφορετική απάντηση, διεκδικώντας εκ νέου τη στήριξη των ψηφοφόρων.

Έτσι, οι κάλπες του Σαββατοκύριακου δεν θα αποτελέσουν μόνο δοκιμασία για τη CDU και τον Μερτς. Θα είναι επίσης κρίσιμη αναμέτρηση για το SPD, το οποίο επιδιώκει να ανακτήσει έδαφος σε ένα περιβάλλον όπου η AfD έχει καταφέρει να μετατρέψει την κοινωνική και οικονομική δυσαρέσκεια σε πολιτική δυναμική.