Η Γαλλία και η Γερμανία ενώνουν τις δυνάμεις τους για μια πιο επιθετική εμπορική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στην Κίνα, σε μια προσπάθεια να περιοριστεί το διογκούμενο εμπορικό έλλειμμα και να προστατευθούν ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας από τον αυξανόμενο κινεζικό ανταγωνισμό.
Σε κοινό έγγραφο και επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ ζητούν την ταχύτερη ενεργοποίηση μηχανισμών προστασίας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών όταν απειλούνται από κινεζικές επιχειρήσεις.
Nέο εμπορικό εργαλείο
Το σημαντικότερο στοιχείο της γαλλογερμανικής πρότασης είναι η δημιουργία ενός νέου εμπορικού εργαλείου, το οποίο θα μπορούσε, σε ακραίες περιπτώσεις, να επιτρέψει στην Ευρωπαϊκή Ένωση να περιορίσει ή ακόμη και να αποκλείσει κινεζικές εταιρείες από την πρόσβαση στην ενιαία αγορά αγαθών και υπηρεσιών, συνολικής αξίας περίπου 8 τρισ. δολαρίων.
Παρότι το έγγραφο δεν κατονομάζει συγκεκριμένη χώρα, οι πρακτικές που περιγράφονται παραπέμπουν σχεδόν αποκλειστικά στην Κίνα, με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εστιάζουν ιδιαίτερα στις κρατικές επιδοτήσεις και στις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
Το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ έναντι της Κίνας έχει αυξηθεί σημαντικά από το τέλος της πανδημίας του κορονοϊού, εντείνοντας τις ανησυχίες στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για τις επιπτώσεις στη βιομηχανική βάση της Ευρώπης. Η Κίνα αντιπροσωπεύει πλέον σχεδόν το ένα τέταρτο των εισαγωγών αγαθών της ΕΕ, έναντι περίπου 14% για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η νέα στάση του Παρισιού και του Βερολίνου αποσκοπεί επίσης στην αποστολή ενός ισχυρού πολιτικού μηνύματος προς το Πεκίνο: οι δύο ισχυρότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζονται αυτή τη φορά αποφασισμένες να κινηθούν από κοινού και να μην επιτρέψουν στην Κίνα να εκμεταλλευθεί τις διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών.
Μέσο πίεσης προς την Κίνα
Το εργαλείο αποκλεισμού της πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά θεωρείται κυρίως μέσο πίεσης και όχι μέτρο που οι Ευρωπαίοι επιθυμούν πραγματικά να εφαρμόσουν. Η ελπίδα στις Βρυξέλλες είναι ότι η απειλή χρήσης του θα οδηγήσει το Πεκίνο σε παραχωρήσεις και θα αποτρέψει μια πλήρη εμπορική σύγκρουση.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ευρωπαίος επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς μεταβαίνει αυτή την εβδομάδα στο Πεκίνο, επιδιώκοντας να διαπραγματευτεί ένα πλαίσιο που θα μπορούσε να σταθεροποιήσει τις εμπορικές ροές μεταξύ των δύο πλευρών.
Ωστόσο, στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες οι προσδοκίες για μια συμφωνία που θα αλλάξει ουσιαστικά την πορεία των σχέσεων παραμένουν περιορισμένες.
Η Κίνα, από την πλευρά της, έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι θα αντιδράσει εάν η Ευρώπη λάβει μέτρα που θα πλήξουν κινεζικές επιχειρήσεις. Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών υπογράμμισε την Τρίτη ότι οι αλυσίδες εφοδιασμού Κίνας και Ευρώπης είναι βαθιά αλληλεξαρτώμενες και κάλεσε τις δύο πλευρές να επιλύσουν τις διαφορές τους μέσω διαλόγου και διαβουλεύσεων.
Παράλληλα, το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου προειδοποίησε την ΕΕ να μην πολιτικοποιεί τις εμπορικές διαφορές, υποστηρίζοντας ότι η αποσύνδεση των δύο οικονομιών θα προκαλούσε ζημιές και στις δύο πλευρές.
Οι διαπραγματεύσεις θεωρούνται κρίσιμες για τον έλεγχο της κλιμάκωσης. Ο Σέφτσοβιτς συγκαταλέγεται στους λίγους Ευρωπαίους αξιωματούχους που εξακολουθούν να διατηρούν ανοικτό δίαυλο επικοινωνίας με την κινεζική πλευρά, καθώς ο πολιτικός διάλογος στο υψηλότερο επίπεδο έχει ουσιαστικά παγώσει και οι σχέσεις ΕΕ-Κίνας βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλό σημείο.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που γνωρίζουν τις συζητήσεις επισημαίνουν ότι η σημασία της γαλλογερμανικής πρωτοβουλίας δεν βρίσκεται μόνο στο περιεχόμενό της, αλλά και στο πολιτικό μήνυμα που εκπέμπει.
Η ενότητα Παρισιού και Βερολίνου περιορίζει τις δυνατότητες του Πεκίνου να διαπραγματεύεται ξεχωριστά με τα κράτη-μέλη και να ασκεί πιέσεις σε εθνικό επίπεδο.
Κλειδί η αντίδραση της Κίνας
Ωστόσο, το μεγαλύτερο τεστ για την ευρωπαϊκή ενότητα μπορεί να έρθει τους επόμενους μήνες. Η Κίνα θα μπορούσε να επιχειρήσει να καθυστερήσει τις ευρωπαϊκές αποφάσεις μέσω παρατεταμένων διαπραγματεύσεων και περιορισμένων παραχωρήσεων, χωρίς να αλλάξει ουσιαστικά τις πρακτικές που προκαλούν τις ευρωπαϊκές αντιδράσεις.
Παράλληλα, το Πεκίνο διαθέτει σημαντικά διαπραγματευτικά όπλα, μεταξύ των οποίων ο έλεγχος κρίσιμων πρώτων υλών, όπως οι σπάνιες γαίες. Η εξάρτηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας από κινεζικές προμήθειες αυξάνει τον κίνδυνο μιας εμπορικής κλιμάκωσης και ταυτόχρονα ενισχύει την πίεση προς την ΕΕ να διαφοροποιήσει τις αλυσίδες εφοδιασμού της.
Η γερμανική μετατόπιση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Στην προηγούμενη μεγάλη εμπορική αντιπαράθεση της ΕΕ με την Κίνα, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα, η Γαλλία είχε στηρίξει την πρωτοβουλία, ενώ η γερμανική κυβέρνηση είχε αντιταχθεί, φοβούμενη επιπτώσεις στις πωλήσεις των γερμανικών αυτοκινητοβιομηχανιών στην κινεζική αγορά.
Αυτή τη φορά, όμως, το Βερολίνο εμφανίζεται πιο επιφυλακτικό απέναντι στην Κίνα. Η μεταβολή ενισχύεται και από τη γερμανική βιομηχανία, η οποία ανησυχεί ολοένα περισσότερο για τον ανταγωνισμό από κινεζικές επιχειρήσεις ακόμη και στην ίδια την ευρωπαϊκή αγορά.
Ο Τίλο Μπρόντμαν, επικεφαλής της γερμανικής ένωσης βιομηχάνων, χαιρέτισε την κοινή γαλλογερμανική πρωτοβουλία και κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιοποιήσει άμεσα τη δυναμική που έχει δημιουργηθεί, μετατρέποντας τις προτάσεις σε συγκεκριμένα μέτρα εάν οι διαπραγματεύσεις με την Κίνα δεν οδηγήσουν σε ουσιαστική εξάλειψη των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
