Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει το ενδεχόμενο να περιορίσει σημαντικά την πρόσβαση της Ουκρανίας στις αγροτικές επιδοτήσεις και στην ευρωπαϊκή αγορά, ακόμη και μετά την ένταξη της χώρας στην Ένωση, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες κρατών-μελών για τις επιπτώσεις που θα είχε η είσοδος μιας από τις μεγαλύτερες αγροτικές δυνάμεις της Ευρώπης.
Η επίτροπος της ΕΕ για τη Διεύρυνση Μάρτα Κος δήλωσε ότι το μέγεθος και η δομή του ουκρανικού αγροτικού τομέα είναι «μοναδικά» και ως εκ τούτου εξετάζονται ειδικές ρυθμίσεις που θα περιορίζουν, τουλάχιστον σε ορισμένους τομείς, τόσο την οικονομική στήριξη όσο και την πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.
«Η μερική ενσωμάτωση θα είναι δυνατή και η Ουκρανία θα γίνει μέλος της ΕΕ», δήλωσε η Κος, προσθέτοντας ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις έχουν ως στόχο την προστασία των Ευρωπαίων αγροτών.
Τεράστια η ικανότητα του ουκρανικού αγροτικού τομέα στην Ευρώπη
Η συζήτηση αφορά μια ιδιαίτερα ευαίσθητη πτυχή της μελλοντικής ένταξης του Κιέβου. Η Ουκρανία διαθέτει περίπου 41 εκατομμύρια εκτάρια αγροτικής γης, περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, ενώ ο αγροτικός τομέας αντιπροσωπεύει περίπου το 20% του ΑΕΠ της και ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό των εξαγωγών της.
Η ένταξη μιας χώρας με τόσο μεγάλη γεωργική παραγωγή θα μπορούσε να ανατρέψει τις ισορροπίες στην Κοινή Αγροτική Πολιτική, η οποία διαθέτει περίπου 55 δισ. ευρώ ετησίως για αγροτικές ενισχύσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει επομένως περιορισμούς ειδικά για την Ουκρανία, ώστε να μην απορροφήσει δυσανάλογο μέρος των διαθέσιμων πόρων.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για χώρες όπως η Πολωνία, η Γαλλία και η Ιταλία, όπου οι αγρότες ανησυχούν για τον ανταγωνισμό από τις μεγάλες ποσότητες ουκρανικών σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και άλλων αγροτικών προϊόντων. Πολωνία και Γαλλία έχουν ήδη υπογραμμίσει την ανάγκη να προστατευθεί η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η ευρωπαϊκή παραγωγή ενόψει της διεύρυνσης της ΕΕ.
Διαπραγμάτευση στο πλαίσιο της διαδικασίας ένταξης
Το σχέδιο βρίσκεται ακόμη σε επίπεδο πρότασης και θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο της διαδικασίας ένταξης. Δεν προβλέπεται, δηλαδή, αυτόματη εφαρμογή των περιορισμών μόνο και μόνο επειδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τους εισηγείται.
Για το Κίεβο, το ζήτημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο. Η χώρα έχει ζητήσει μεγαλύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά για τις εξαγωγές της, καθώς ο πόλεμος και οι ρωσικές επιθέσεις έχουν περιορίσει τις δυνατότητες εξαγωγών μέσω της Μαύρης Θάλασσας.
Παράλληλα, η ουκρανική κυβέρνηση έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να καθυστερήσει την πρόσβαση σε ορισμένα οφέλη της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, εφόσον αυτό επιταχύνει την ένταξη.
Η επιλογή αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα πρωτοφανές μοντέλο «σταδιακής ένταξης», όπου η Ουκρανία θα προχωρά προς την πλήρη συμμετοχή στην ΕΕ χωρίς να αποκτά αμέσως όλα τα οικονομικά δικαιώματα που απολαμβάνουν τα υπόλοιπα κράτη-μέλη.
Απαραίτητες οι μεταρρυθμίσεις στην Ουκρανία
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δείξει ότι συνδέει στενά την οικονομική στήριξη προς την Ουκρανία με την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων.
Στις αρχές Οκτωβρίου εκταμίευσε 2,9 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του Ukraine Facility, ενώ οι πληρωμές συνδέονται με συγκεκριμένα ορόσημα σε τομείς όπως η δικαιοσύνη, η καταπολέμηση της διαφθοράς, η δημόσια διοίκηση και η αγροτική πολιτική.
Το θέμα της γεωργίας, επομένως, αναδεικνύεται σε ένα από τα δυσκολότερα κεφάλαια των διαπραγματεύσεων.
Η ΕΕ θέλει να διατηρήσει την πολιτική και οικονομική στήριξη προς την Ουκρανία, αλλά ταυτόχρονα καλείται να καθησυχάσει τους αγρότες κρατών-μελών που φοβούνται ότι η ένταξη μιας τόσο μεγάλης αγροτικής παραγωγής θα εντείνει τον ανταγωνισμό και θα πιέσει τους διαθέσιμους πόρους της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Οι τελικοί όροι θα κριθούν στις διαπραγματεύσεις ένταξης. Για την Ουκρανία, πάντως, γίνεται πλέον σαφές ότι η πορεία προς την ΕΕ μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικούς ρυθμούς πρόσβασης στα βασικά οικονομικά και αγροτικά οφέλη της Ένωσης.
