Η καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν αποκτά νέα χαρακτηριστικά, καθώς οι μηχανισμοί ασφαλείας, η δικαιοσύνη και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης φαίνεται να λειτουργούν συντονισμένα, με στόχο όχι μόνο την τιμωρία των διαδηλωτών, αλλά και την αποτροπή νέων κινητοποιήσεων.
Έρευνα του Reuters, βασισμένη σε συνεντεύξεις με περισσότερους από 75 ειδικούς σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δικηγόρους και Ιρανούς πολίτες, καταγράφει μια εκτεταμένη εκστρατεία εκφοβισμού που συνεχίζεται μήνες μετά τις μαζικές διαδηλώσεις του Ιανουαρίου και περιλαμβάνει πολλές δημόσιες εκτελέσεις πολιτών.
Από τις διαδηλώσεις στις μαζικές διώξεις
Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, μετά την κατάρρευση της ισοτιμίας του ιρανικού νομίσματος και την επιδείνωση της οικονομικής κρίσης.
Οι διαδηλώσεις εξαπλώθηκαν γρήγορα σε πολλές πόλεις και εξελίχθηκαν σε ευρύτερη αμφισβήτηση του θεοκρατικού καθεστώτος των Μουλάδων.
Οι δυνάμεις ασφαλείας και οι μονάδες Μπασίτζ αντιμετώπισαν τις κινητοποιήσεις με μαζικές συλλήψεις και χρήση βίας. Τον Ιανουάριο διακόπηκαν επίσης το διαδίκτυο και οι υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα επικοινωνίας και καταγραφής των γεγονότων.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters από την αμερικανική Human Rights Activists News Agency, καταγράφηκαν 6.488 θάνατοι διαδηλωτών και 25.846 τραυματισμοί σε περισσότερες από 200 πόλεις. Οι αριθμοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από το Reuters.
Έκτοτε, χιλιάδες άνθρωποι έχουν φυλακιστεί, ενώ τουλάχιστον 34 έχουν εκτελεστεί για συμμετοχή στις κινητοποιήσεις, σύμφωνα με την έρευνα.
Οι κατηγορίες και οι δημόσιες εκτελέσεις
Μέρος της καταστολής βασίζεται σε κατηγορίες περί προδοσίας και συνεργασίας με τους εχθρούς του Ιράν. Οι διαδικασίες πραγματοποιούνται συχνά κεκλεισμένων των θυρών, ενώ οι εκτελέσεις και οι συλλήψεις προβάλλονται από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Παράλληλα, χρησιμοποιούνται βίντεο στα οποία κρατούμενοι εμφανίζονται να ομολογούν εγκλήματα ή να αναπαριστούν υποτιθέμενες πράξεις τους.
Με αυτόν τον τρόπο, οι διώξεις αποκτούν και δημόσιο χαρακτήρα, λειτουργώντας ως προειδοποίηση προς άλλους πολίτες.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός 15χρονου από το βορειοανατολικό Ιράν, ο οποίος συνελήφθη για συμμετοχή στις διαδηλώσεις και αργότερα εμφανίστηκε σε βίντεο ομολογίας με καλυμμένα τα μάτια.
Η καταστολή περνά τα σύνορα
Η πίεση δεν περιορίζεται στο εσωτερικό της χώρας. Ιρανοί που ζουν στην Τουρκία, την Αρμενία και τη Γεωργία περιγράφουν πρακτικές που περιλαμβάνουν απειλές εναντίον συγγενών τους στο Ιράν, ακύρωση διαβατηρίων και περιορισμούς σε προξενικές υπηρεσίες.
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι οικογένειες χρησιμοποιούνται ως μέσο πίεσης ώστε οι Ιρανοί του εξωτερικού να σταματήσουν αναρτήσεις ή άλλες δραστηριότητες που θεωρούνται αντικυβερνητικές.
Η πρακτική αυτή επηρεάζει ακόμη και ανθρώπους χωρίς οργανωμένη πολιτική δράση. Αναρτήσεις σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως βίντεο ή μηνύματα υποστήριξης των διαδηλωτών, μπορούν να οδηγήσουν σε πιέσεις προς συγγενείς που παραμένουν στο Ιράν.
Το καθεστώς επιχειρεί να εδραιώσει τον φόβο
Η εικόνα που προκύπτει είναι ενός μηχανισμού καταστολής που δεν περιορίζεται στη σύλληψη όσων συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις. Η δημοσιοποίηση συλλήψεων και εκτελέσεων, οι αναγκαστικές ομολογίες, οι γρήγορες δικαστικές διαδικασίες και η πίεση προς οικογένειες δημιουργούν ένα ευρύτερο κλίμα φόβου.
Παρά τις στρατιωτικές επιθέσεις που έχουν πλήξει εγκαταστάσεις ασφαλείας και κρατικούς μηχανισμούς, η έρευνα καταγράφει ότι ο μηχανισμός εσωτερικής καταστολής παραμένει λειτουργικός.
Το αποτέλεσμα είναι μια νέα μορφή πίεσης που συνδυάζει τις παραδοσιακές μεθόδους των συλλήψεων και των φυλακίσεων με την ψηφιακή παρακολούθηση, την προπαγάνδα και την άσκηση πίεσης σε Ιρανούς που βρίσκονται εκτός συνόρων.
