Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε κρίσιμες διαπραγματεύσεις για τον 7ετή προϋπολογισμό, με περικοπές έως 200 δισ. ευρώ στο τραπέζι. Παράλληλα, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία ζητούν τα έσοδα από το πρόστιμο της Google να μειώσουν τις εθνικές εισφορές.
Οι συζητήσεις για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2028-2034, αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες την επόμενη εβδομάδα, με τις κυβερνήσεις να προετοιμάζονται για δύσκολες διαβουλεύσεις σχετικά με το ύψος των δαπανών και την κατανομή των κονδυλίων.
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ύψους 2 τρισ. ευρώ για την περίοδο έως το 2034, έχει προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς αρκετά κράτη-μέλη αμφισβητούν τη δυνατότητα περαιτέρω αύξησης των κοινοτικών δαπανών σε ένα περιβάλλον δημοσιονομικών πιέσεων.
Οι διαπραγματεύσεις φέρνουν αντιμέτωπες τις χώρες του Βορρά που ζητούν περιορισμό των δαπανών με εκείνες του Νότου που υπερασπίζονται τα κονδύλια για τον αγροτικό τομέα και τη συνοχή, σε ένα σκληρό παζάρι.
ΕΕ: Δύο μέτωπα στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της επόμενης 7ετίας
Η διαμόρφωση του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ εξελίσσεται σε όλο και πιο σύνθετη διαπραγμάτευση, με επίκεντρο τόσο το συνολικό ύψος των δαπανών όσο και την κατανομή του χρηματοδοτικού βάρους μεταξύ των κρατών-μελών, μεταδίδει το Politico.
Παράλληλα, την ώρα που οι κυβερνήσεις προετοιμάζονται για πιθανές περικοπές σε σχέση με την αρχική πρόταση, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία ανοίγουν τη συζήτηση για την αξιοποίηση των εσόδων από το πρόστιμο των 4,6 δισ. ευρώ στην Google, σύμφωνα με πληροφορίες της Les Echos.
Οι δύο διαπραγματεύσεις αποτυπώνουν την ίδια δημοσιονομική πρόκληση: πώς θα χρηματοδοτηθούν οι ευρωπαϊκές προτεραιότητες σε ένα περιβάλλον αυξημένων πιέσεων στα δημόσια οικονομικά, χωρίς να επιβαρυνθούν περαιτέρω οι εθνικοί προϋπολογισμοί.
Οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα καθορίσουν όχι μόνο το ύψος των διαθέσιμων πόρων, αλλά και τις πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης για την περίοδο 2028-2034.
Ευρωπαϊκή Επιτροπή © 123rf
Περικοπές στο νέο δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ
Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico από περίπου δώδεκα Ευρωπαίους διπλωμάτες, το συμβιβαστικό πλαίσιο που επεξεργάζεται η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ενδέχεται να προβλέπει μείωση των δαπανών κατά 100 έως 200 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση, η οποία προσεγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ.
Το διαπραγματευτικό έγγραφο, γνωστό ως «negobox», αναμένεται να αποτελέσει τη βάση των συνομιλιών μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών στη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες. Η παρουσίασή του θεωρείται κρίσιμο βήμα, καθώς θα αποσαφηνίσει σε ποιους τομείς προτίθεται να αναζητήσει εξοικονομήσεις η ιρλανδική προεδρία και πόσο κοντά βρίσκονται οι κυβερνήσεις σε έναν συμβιβασμό.
Η βασική διαφωνία αφορά την έκταση και την κατανομή των περικοπών. Η Γερμανία, η Αυστρία και η Ολλανδία, μαζί με άλλες δημοσιονομικά συντηρητικές χώρες, ζητούν σημαντική συρρίκνωση του προτεινόμενου προϋπολογισμού. Αντίθετα, οι χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης υπερασπίζονται τη διατήρηση των κονδυλίων για τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη, τα οποία αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ των συνολικών δαπανών.
Δεκαεπτά κράτη, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, έχουν ήδη εκφράσει από κοινού την αντίθεσή τους σε περικοπές των συγκεκριμένων πολιτικών. Εάν οι αγροτικές ενισχύσεις και τα κονδύλια συνοχής προστατευθούν σε μεγάλο βαθμό, το βάρος της δημοσιονομικής προσαρμογής θα μεταφερθεί σε άλλες κατηγορίες, εντείνοντας τον ανταγωνισμό για τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων.
Στόχος της συμμαχίας του λεγόμενου μετώπου των «Φίλων της Συνοχής» είναι να αποκρούσει τις πιέσεις των έξι «φειδωλών» χωρών του Βορρά (με επικεφαλής τη Γερμανία και την Ολλανδία), οι οποίες απαιτούν δραστικές περικοπές. Η ελληνική στρατηγική εστιάζει στην προστασία των κονδυλίων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και των Περιφερειακών Ταμείων, που θεωρούνται ζωτικής σημασίας για την ελληνική περιφέρεια.
Παράλληλα, η Αθήνα εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για το νέο μοντέλο που προτείνει η Κομισιόν, το οποίο συνδέει τη χρηματοδότηση –ύψους 49,2 δισ. ευρώ για την Ελλάδα– με αυστηρές μεταρρυθμίσεις στα πρότυπα του Ταμείου Ανάκαμψης, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο καθυστερήσεων στην απορρόφηση των πόρων.
Οι διαβουλεύσεις υπό την Ιρλανδική Προεδρία εντείνονται, με στόχο μια πρώτη πολιτική συμφωνία έως το τέλος του 2026.
Οι εκλογές πιέζουν το χρονοδιάγραμμα
Οι πολιτικές εξελίξεις περιπλέκουν την προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας έως τη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου, όπως επιδιώκει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επισημαίνουν αναλυτές στο Bloomberg. Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν έχει προαναγγείλει περικοπή της καθαρής ετήσιας συνεισφοράς της χώρας, εφόσον το κόμμα της αναλάβει την εξουσία, δημιουργώντας πρόσθετη αβεβαιότητα για τη χρηματοδότηση της ΕΕ.
Παράλληλα, οι πρόωρες εκλογές στην Ισπανία, που προγραμματίζονται για τα τέλη Νοεμβρίου, ενδέχεται να δυσκολέψουν τις διαπραγματεύσεις. Το διακύβευμα δεν αφορά μόνο το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη θα χρηματοδοτήσει τις νέες στρατηγικές της προτεραιότητες, χωρίς να οξύνει τις δημοσιονομικές αντιπαραθέσεις μεταξύ των κρατών-μελών.
Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν © EPA/OLIVIER MATTHYS
ΕΕ: Ανταγωνιστικότητα, εξωτερική δράση και νέοι ίδιοι πόροι
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται και οι διοικητικές δαπάνες, το ταμείο Global Europe και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας. Για τη λειτουργία των ευρωπαϊκών θεσμών και την κάλυψη των σχετικών δαπανών έχουν προβλεφθεί 118 δισ. ευρώ, ενώ το Global Europe διαθέτει προτεινόμενο προϋπολογισμό 200 δισ. ευρώ για την αναπτυξιακή βοήθεια και τις εξωτερικές σχέσεις. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, ύψους 410 δισ. ευρώ, προορίζεται να ενισχύσει την παραγωγική και βιομηχανική βάση της Ένωσης.
Οι διοικητικές δαπάνες θεωρούνται ευκολότερος στόχος για εξοικονόμηση. Ωστόσο, οι μεγαλύτερες μειώσεις αναμένεται να αναζητηθούν στα προγράμματα εξωτερικής δράσης και ανταγωνιστικότητας. Η προοπτική αυτή προκαλεί ανησυχία σε κυβερνήσεις που θεωρούν ότι η χρηματοδότηση της έρευνας, της διεθνούς συνεργασίας και της βιομηχανικής ανάπτυξης συνδέεται άμεσα με τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρώπης και τη διαχείριση του μεταναστευτικού, σύμφωνα με το Politico.
Από την πλευρά των χωρών που ζητούν περικοπές, το επιχείρημα είναι ότι οι εξοικονομήσεις πρέπει να είναι επαρκείς και να μην περιοριστούν σε επιμέρους κατηγορίες δαπανών. Για τον λόγο αυτό, το τελικό σχέδιο αναμένεται να δεχθεί πιέσεις για ευρύτερες μειώσεις, πέρα από τις διοικητικές λειτουργίες.
Στο σκέλος των εσόδων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να διατηρήσει στο διαπραγματευτικό πλαίσιο πέντε προτεινόμενες πηγές χρηματοδότησης, γνωστές ως «ίδιοι πόροι». Ωστόσο, ορισμένες προτάσεις, όπως η εταιρική εισφορά CORE, αντιμετωπίζουν αντιδράσεις από κυβερνήσεις που δεν επιθυμούν πρόσθετες επιβαρύνσεις. Οι εναλλακτικές φορολογικές προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναμένεται να μείνουν εκτός του συγκεκριμένου εγγράφου.
Ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ιρλανδίας, Τόμας Μπερν, έχει κάνει λόγο για ουσιαστική πρόοδο στις συνομιλίες, αναγνωρίζοντας, ωστόσο, ότι δεν είναι δυνατόν να ικανοποιηθούν όλες οι πλευρές. Η έκβαση της συνόδου θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο το διαπραγματευτικό πλαίσιο θα προσφέρει επαρκείς συμβιβασμούς σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης πίεσης για επίτευξη συμφωνίας.
Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία διεκδικούν τα έσοδα από το πρόστιμο της Google
Παράλληλα με τη διαπραγμάτευση για το ύψος των δαπανών, ένα δεύτερο μέτωπο διαμορφώνεται γύρω από την κατανομή των έκτακτων εσόδων της Ένωσης. Η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιοποιήσει το πρόστιμο των 4,6 δισ. ευρώ που επιβλήθηκε στην Google, ώστε να μειωθούν οι εθνικές συνεισφορές στον κοινό προϋπολογισμό, μεταδίδει η Les Echos.
Σε επιστολή της 7ης Οκτωβρίου προς τον Ευρωπαίο επίτροπο Προϋπολογισμού, Πιοτρ Σεραφίν, οι τρεις κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι τα έκτακτα έσοδα θα πρέπει να μεταφράζονται, κατά προτεραιότητα, σε ελάφρυνση των εθνικών προϋπολογισμών και όχι σε χρηματοδότηση πρόσθετων ευρωπαϊκών δαπανών. Η κοινή παρέμβαση έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς η Γερμανία αποτελεί τον μεγαλύτερο καθαρό συνεισφέροντα στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ενώ η Γαλλία και η Ιταλία συγκαταλέγονται στις σημαντικές οικονομίες της Ένωσης.
Για το Παρίσι, το οικονομικό όφελος θα μπορούσε να είναι αξιοσημείωτο. Η γαλλική κυβέρνηση αναζητεί εξοικονομήσεις περίπου 30 δισ. ευρώ για το 2027, ενώ η συνεισφορά της χώρας στον προϋπολογισμό της ΕΕ εκτιμάται σε 28,8 δισ. ευρώ το 2026 και ενδέχεται να αυξηθεί στα 31,2 δισ. ευρώ το 2027. Με βάση τους υπολογισμούς που επικαλείται η Les Echos, η αξιοποίηση των εσόδων από το πρόστιμο θα μπορούσε να μειώσει τη γαλλική επιβάρυνση κατά 750 έως 800 εκατ. ευρώ.
Η διεκδίκηση αυτή δημιουργεί, ωστόσο, μια πολιτική αντίφαση. Η Γαλλία ζητά έναν φιλόδοξο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, αλλά ταυτόχρονα επιδιώκει χαμηλότερη εθνική συνεισφορά. Η Γερμανία, από την πλευρά της, υποστηρίζει σημαντικές περικοπές στις συνολικές δαπάνες, γεγονός που ενδέχεται να φέρει τις δύο χώρες σε διαφορετικές θέσεις ως προς τις μελλοντικές χρηματοδοτικές προτεραιότητες.
Οι CEO της Google, Σάνταρ Πιτσάι και της Apple Τιμ Κουκ με φόντο το Ευρωδικαστήριο © EPA/JOHN G. MABANGLO / CESARE ABBATE / RONALD WITTEK / PowerGame.gr
Αυστηρότερος έλεγχος στα έκτακτα έσοδα και στις πρόσθετες δαπάνες
Η πρωτοβουλία των τριών χωρών δεν αφορά μόνο το συγκεκριμένο πρόστιμο. Στην επιστολή τους ζητούν να καθιερωθεί ευρύτερη αρχή, σύμφωνα με την οποία κάθε έσοδο που υπερβαίνει τις προβλέψεις του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να μειώνει την οικονομική επιβάρυνση των κρατών-μελών.
Παράλληλα, προτείνουν αυστηρότερο έλεγχο των συμπληρωματικών αιτημάτων για πιστώσεις πληρωμών κατά τη διάρκεια του έτους, με χρηματοδότηση μόνο των απολύτως αναγκαίων και επαρκώς τεκμηριωμένων αναγκών.
Η διαφωνία αφορά, στην ουσία, τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούνται τα πρόσθετα έσοδα από πρόστιμα, τελωνειακούς δασμούς και άλλες απρόβλεπτες πηγές. Στα τέλη του 2025, πρόσθετες πληρωμές που συνδέονταν με την πολιτική συνοχής αντισταθμίστηκαν από έσοδα προστίμων και δασμών, με αποτέλεσμα να μην προκύψει αντίστοιχο όφελος για τα κράτη-μέλη. Παρίσι, Βερολίνο και Ρώμη επιδιώκουν να αποτρέψουν την επανάληψη μιας ανάλογης εξέλιξης.
Οι δύο διαπραγματεύσεις αναμένεται να επηρεάσουν τόσο το μέγεθος του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού όσο και τους κανόνες κατανομής των εσόδων του. Η επίτευξη συμφωνίας θα απαιτήσει συμβιβασμούς για τις δαπάνες, τις νέες πηγές χρηματοδότησης και την ελάφρυνση των εθνικών ταμείων. Το βασικό ζητούμενο για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι να διαμορφώσει ένα δημοσιονομικό πλαίσιο που να συνδυάζει τη χρηματοδότηση των κοινών προτεραιοτήτων με τις αυξανόμενες πιέσεις για δημοσιονομική πειθαρχία.
