Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να ενισχύσει δραστικά το οπλοστάσιό της απέναντι στην Κίνα, εξετάζοντας νέα εμπορικά εργαλεία που θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και στον πλήρη αποκλεισμό κινεζικών προϊόντων από την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Πρόκειται για μια σημαντική σκλήρυνση της ευρωπαϊκής εμπορικής πολιτικής, με στόχο τον περιορισμό του διογκούμενου εμπορικού ελλείμματος με το Πεκίνο και την προστασία των ευρωπαϊκών βιομηχανιών από τον ανταγωνισμό των φθηνών κινεζικών εισαγωγών.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, οι ηγέτες της ΕΕ, κατά τη σύνοδό τους στις Βρυξέλλες την Πέμπτη, ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει έως το τέλος του έτους πρόταση για τη δημιουργία νέων εμπορικών εξουσιών. Τα μέτρα αυτά θα ενεργοποιούνται σε ακραίες περιπτώσεις, όταν μια ανταγωνίστρια οικονομική δύναμη, όπως η Κίνα, θεωρείται ότι εφαρμόζει πολιτικές που πλήττουν σοβαρά την ευρωπαϊκή οικονομία.
«Εάν η Κίνα εφαρμόσει ορισμένες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, θα μπορούσαμε να περιορίσουμε την είσοδο κινεζικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά, ακόμη και να κλείσουμε εντελώς την αγορά μας», δήλωσε ο πρόεδρος της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, στο περιθώριο της συνόδου. Όπως διευκρίνισε, πρόκειται για ένα ακραίο μέτρο, το οποίο θα αποτελούσε ιδιαίτερα δραστικό εργαλείο εμπορικής πολιτικής.
Στο στόχαστρο χημικά προϊόντα και μηχανήματα
Η Κομισιόν έχει ήδη αρχίσει να εξετάζει εμπορικά δεδομένα, προκειμένου να διαπιστώσει σε ποιους κλάδους καταγράφεται μεγάλη αύξηση εισαγωγών από την Κίνα ή άλλες χώρες. Η διαδικασία θα μπορούσε να οδηγήσει στην επιβολή πρόσθετων περιορισμών, αντίστοιχων με το ανώτατο όριο εισαγωγών που συμφωνήθηκε πρόσφατα για τα υβριδικά αυτοκίνητα.
Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις σχετικές συζητήσεις, μεταξύ των κλάδων που αξιολογούνται για ενδεχόμενα μέτρα προστασίας περιλαμβάνονται η χημική βιομηχανία και ο κλάδος των μηχανημάτων.
Η είδηση έδωσε ώθηση στις μετοχές ευρωπαϊκών χημικών εταιρειών. Η BASF ενισχύθηκε έως 0,8%, η Arkema κατέγραψε άνοδο έως 1,2%, ενώ τα κέρδη της Lanxess έφτασαν το 1,8%.
Η αλλαγή στάσης των Βρυξελλών αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία για τη ραγδαία ενίσχυση της παρουσίας των κινεζικών επιχειρήσεων στις διεθνείς αγορές. Οι πιέσεις είναι ιδιαίτερα έντονες στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη βιομηχανική οικονομία της Ευρώπης, όπου οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν ολοένα ισχυρότερο ανταγωνισμό από κινεζικά προϊόντα χαμηλού κόστους.
Η ΕΕ επιχειρεί να διαμορφώσει μια πολιτική που θα αποτρέπει τη μαζική εισροή φθηνών προϊόντων, χωρίς όμως να προκαλέσει μια γενικευμένη εμπορική σύγκρουση με τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.
Το Πεκίνο έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει με αντίμετρα εάν οι Βρυξέλλες υιοθετήσουν νέους εμπορικούς περιορισμούς που εισάγουν διακρίσεις εις βάρος κινεζικών επιχειρήσεων και προϊόντων, πέραν της συμφωνίας για τα υβριδικά οχήματα που επιτεύχθηκε την περασμένη εβδομάδα στο Πεκίνο.
Αλλαγή στάσης από τη Γερμανία
Καθοριστικό ρόλο στη στροφή της ευρωπαϊκής εμπορικής πολιτικής διαδραματίζει η Γερμανία, η οποία παραδοσιακά ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι σε προστατευτικά μέτρα κατά της Κίνας, εξαιτίας των στενών εμπορικών δεσμών μεταξύ των δύο οικονομιών.
Ωστόσο, οι έντονες πιέσεις των γερμανικών βιομηχανικών ενώσεων φαίνεται ότι έπεισαν τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς πως απαιτείται ριζική αναθεώρηση της στρατηγικής.
«Δεν θα παρακολουθούμε πλέον αδρανείς άλλες χώρες να πλήττουν την οικονομία μας μέσω υψηλών επιδοτήσεων, τεχνητά υποτιμημένων νομισμάτων, υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας και επιθετικής τιμολόγησης», δήλωσε ο Μερτς την Τετάρτη, μιλώντας στο γερμανικό Κοινοβούλιο.
«Όποιος επιδιώκει εμπορική σύγκρουση μαζί μας θα διαπιστώσει ότι πλέον απαντάμε με τα κατάλληλα μέτρα», πρόσθεσε.
Το νέο εργαλείο αποκλεισμού από την ενιαία αγορά σχεδιάζεται ως μέτρο ανταπόδοσης, το οποίο θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί σε δεύτερο στάδιο, εάν μια ανταγωνίστρια χώρα προχωρήσει σε επιθετικές εμπορικές ενέργειες.
Η ύπαρξή του θα έχει πρωτίστως αποτρεπτικό χαρακτήρα, με στόχο να αποθαρρύνει τρίτες χώρες από την εφαρμογή αθέμιτων πρακτικών που αποδυναμώνουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ή από την επιβολή αντιποίνων που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν εμπορικό πόλεμο.
Ρεκόρ στο εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα
Η ανάγκη αναθεώρησης των εμπορικών σχέσεων της ΕΕ με την Κίνα γίνεται ακόμη πιο επιτακτική λόγω της συνεχούς διεύρυνσης των εμπορικών ανισορροπιών.
Σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Διοίκησης Τελωνείων της Κίνας, το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα έφτασε τον Σεπτέμβριο στο ιστορικό υψηλό των 34,8 δισ. δολαρίων, ενώ οι συνολικές κινεζικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 36% σε ετήσια βάση.
Το ετήσιο εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας οδεύει φέτος προς νέο ρεκόρ, ξεπερνώντας το επίπεδο των 1,2 τρισ. δολαρίων που είχε καταγραφεί το 2025.
Στο πλαίσιο αυτό, η Κομισιόν αναμένεται να παρουσιάσει πρόσθετες προτάσεις πριν από τη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στα μέσα Δεκεμβρίου.
Το πακέτο θα περιλαμβάνει εργαλεία που θα ενθαρρύνουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να διαφοροποιήσουν τις πηγές προμήθειάς τους, περιορίζοντας την εξάρτησή τους από συγκεκριμένες χώρες, καθώς και παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της κινεζικής υπερπαραγωγής.
Ορισμένα κράτη-μέλη, με πρωτοστατούσα τη Γερμανία, πιέζουν για την ταχεία επιβολή πρόσθετων ποσοστώσεων στις εισαγωγές, προκειμένου να περιοριστεί το τεράστιο εμπορικό έλλειμμα.
Το μοντέλο των υβριδικών αυτοκινήτων και οι παραχωρήσεις του Πεκίνου
Οι νέοι περιορισμοί ενδέχεται να βασιστούν στο μοντέλο της πρόσφατης συμφωνίας ΕΕ – Κίνας για τα υβριδικά αυτοκίνητα, η οποία προβλέπει ανώτατο όριο 350.000 εισαγόμενων οχημάτων ετησίως.
Η ευρωπαϊκή πλευρά επιδιώκει να καθορίσει ποσοστώσεις αρκετά χαμηλές ώστε να προστατεύουν τις εγχώριες επιχειρήσεις, αλλά ταυτόχρονα αρκετά υψηλές ώστε να μην προκαλέσουν αντίποινα από το Πεκίνο.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης τη μείωση των κινεζικών δασμών σε ορισμένες ευρωπαϊκές εξαγωγές, μεταξύ των οποίων ανταλλακτικά αυτοκινήτων, ελαιόλαδο και παγωτά.
Προς το παρόν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει καθορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση των νέων αξιολογήσεων σχετικά με τα μέτρα προστασίας, δίνοντας προτεραιότητα στην εφαρμογή της συμφωνίας για τα υβριδικά οχήματα.
Παράλληλα, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να εξασφαλίσουν καλύτερη πρόσβαση των ευρωπαϊκών προϊόντων στην κινεζική αγορά και να διευκολύνουν τις διαδικασίες εξαγωγής κρίσιμων ορυκτών και μόνιμων μαγνητών από την Κίνα, πρώτες ύλες απαραίτητες για σειρά ευρωπαϊκών βιομηχανιών.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Εμπορίου, Μάρος Σέφκοβιτς, αναμένεται να συζητήσει την πρόοδο των διαπραγματεύσεων και τα επόμενα βήματα με τους Κινέζους ομολόγους του στις αρχές του 2027.
