Η Kομισιόν θα παρουσιάσει στις αρχές Δεκεμβρίου ένα νέο εργαλείο – σχέδιο δράσης, μία εβδομάδα πριν από τη συνεδρίαση των ηγετών της ΕΕ, με στόχο να ωθήσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να διαφοροποιήσουν τους προμηθευτές τους και να μειώσουν τις στρατηγικές εξαρτήσεις «από μία μόνο χώρα», υπονοώντας φυσικά την Κίνα.
Παρότι η Κίνα δεν έχει αναφερθεί ρητά, η μελλοντική πρόταση στοχεύει ευθέως στο Πεκίνο, το οποίο το 2025 μπλόκαρε τις εξαγωγές σπάνιων γαιών, απαραίτητων για τις πράσινες τεχνολογίες, τις ψηφιακές βιομηχανίες και την άμυνα, εν μέσω εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ.
Παράλληλα η ΕΕ σχεδιάζει νέους περιορισμούς στα κινεζικά προϊόντα από το πρώτο τρίμηνο του 2027, επιδιώκοντας να προστατεύσει την ευρωπαϊκή βιομηχανία, όπως μεταδίδει το Bloomberg.
Η αυτοκινητοβιομηχανία της ΕΕ
Την ίδια χρονιά τέθηκε σε κίνδυνο και η αυτοκινητοβιομηχανία της ΕΕ, όταν το Πεκίνο έκοψε την πρόσβαση σε στρατηγικούς ημιαγωγούς, λόγω διαμάχης με την ολλανδική κυβέρνηση για τη Nexperia, εταιρεία κατασκευής μικροτσίπ.
Την ώρα που οι Βρυξέλλες διαπραγματεύονται με το Πεκίνο για την επαναφορά ισορροπίας στις εμπορικές τους σχέσεις, η ανάγκη για διαφοροποίηση γίνεται πιεστική σε κλάδους όπου οι εξαρτήσεις δημιουργούν συνθήκες όπου οι οικονομίες των ευρωπαϊκών κρατών γίνονται ευάλωτες.
Λίγες λεπτομέρειες έχουν γίνει γνωστές για τη μελλοντική πρόταση, αλλά σε διαβούλευση με τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, που ολοκληρώθηκε την Τρίτη, η Επιτροπή ανέφερε ότι το νέο εργαλείο θα στοχεύει στην αντιμετώπιση περιπτώσεων, όπου ένα υψηλό επίπεδο στρατηγικής εξάρτησης από μία προμηθεύτρια χώρα δημιουργεί κίνδυνο για την ασφάλεια εφοδιασμού της ΕΕ και, κατά συνέπεια, για την οικονομική της ασφάλεια.
Αυξημένο κόστος για τις επιχειρήσεις
Ορισμένες εταιρείες προειδοποίησαν στις απαντήσεις τους στα πλαίσια της διαβούλευσης ότι η αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών θα αυξήσει το κόστος τους.
Ωστόσο, στις 5 Ιουνίου 2026, ο Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ ξεκαθάρισε ότι η βιομηχανία θα βρεθεί «στην πρώτη γραμμή» της προσπάθειας για διαφοροποίηση των προμηθευτών και ότι τα επιχειρηματικά μοντέλα θα πρέπει να ενσωματώνουν «το κόστος της ανθεκτικότητας».
«Η οικονομική ασφάλεια είναι συλλογική ευθύνη, η βιομηχανία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή», είπε, «πρέπει να τη στηρίξουμε, αλλά και η βιομηχανία πρέπει να κάνει το δικό της μέρος».
Παραμένει ασαφές ποιοι κλάδοι θα καλυφθούν και ποια κριτήρια θα χρησιμοποιηθούν.
Αναλυτές τονίζουν ότι, ενώ η διαφοροποίηση είναι αναγκαία για να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος οι εξαρτήσεις της ΕΕ από την Κίνα να μετατραπούν σε καταστροφικό μπούμερανγκ, δεν πρέπει όλες οι εξαρτήσεις να θεωρούνται προβληματικές.
Θα πρέπει δηλαδή να δίνεται περισσότερη έμφαση στους τομείς όπου παρατηρείται εμφανής εργαλειοποίηση και όχι απλή εφαρμογή απαραίτητων διαδικαστικών λύσεων για τις επιχειρήσεις.
Εκπρόσωπος των επιχειρήσεων υπογράμμισε επίσης ότι, για τα προϊόντα που θα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του εργαλείου, πρέπει να υπάρχουν διαθέσιμοι εναλλακτικοί προμηθευτές.
Αυτό δεν ισχύει για ορισμένες κρίσιμες πρώτες ύλες, συμπεριλαμβανομένων των σπανίων γαιών, όπου η Κίνα κυριαρχεί στην παραγωγή και την επεξεργασία.
Το παράδειγμα της απαγόρευσης ρωσικού πετρελαίου
Το σχέδιο REPowerEU, που ξεκίνησε τον Μάιο του 2022 για να τερματίσει την εξάρτηση από τη Μόσχα, απαγορεύει τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και προβλέπει τη λήξη βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων συμβάσεων για ρωσικό φυσικό αέριο και υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) το 2026 και το 2027.
Οι επιχειρήσεις στην ΕΕ αναγκάστηκαν να προσαρμοστούν. Έγιναν επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, έπρεπε να βρεθούν νέοι προμηθευτές, κατέστη δυνατή η κοινή αγορά και οι τιμές αυξήθηκαν για τους καταναλωτές της ΕΕ.
Ο Tobias Gherke, ανώτερος ερευνητής πολιτικής στο European Council on Foreign Relations, θεωρεί την προσέγγιση στον τομέα της ενέργειας ως το μινιμαλιστικό σενάριο για το εργαλείο διαφοροποίησης που θα παρουσιαστεί τον Δεκέμβριο.
Ο ειδικός παρέπεμψε στη βιομηχανία άμυνας των ΗΠΑ, η οποία ωθήθηκε να διαφοροποιήσει τους προμηθευτές της, ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από τα κινεζικά ορυκτά.
Στο πεδίο εφαρμογής του εργαλείου θα μπορούσαν να ενταχθούν και άλλοι κρίσιμοι κλάδοι, συμπεριλαμβανομένων βιομηχανιών και υποδομών όπως η υγεία και τα δίκτυα ενέργειας.
