Σχεδόν πενήντα ηγέτες της ευρύτερης Ευρώπης συγκεντρώθηκαν στο Δουβλίνο, για δεύτερη φορά, μαζί με τον πρωθυπουργό του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, για την 9η Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (ΕΠΚ). Πρόκειται για ένα άτυπο σχήμα που δημιουργήθηκε το 2022 με πρωτοβουλία του Εμανουέλ Μακρόν, μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία, προκειμένου να συγκεντρώσει ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, από την Ισλανδία μέχρι το Αζερμπαϊτζάν και από την Πορτογαλία μέχρι τη Νορβηγία, χωρίς τη συμμετοχή της Ρωσίας και της Λευκορωσίας.
Η επίδειξη ενότητας, περισσότερο από ποτέ αναγκαία, πραγματοποιείται λίγες μέρες πριν από την πιθανή συνάντηση, την επόμενη εβδομάδα, μεταξύ των εκπροσώπων τριών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, του Ντόναλντ Τραμπ, του Σι Τζινπίνγκ και του Βλαντίμιρ Πούτιν, στη σύνοδο της APEC (Οικονομική Συνεργασία Ασίας-Ειρηνικού) στο Σενζέν της Κίνας, γράφει η Figaro.
Η συνάντηση που παραπέμπει σε μια νέα «Γιάλτα», καθώς οι ηγέτες των τριών υπερδυνάμεων θα μπορούσαν να συζητήσουν συμβολικά τον τρόπο με τον οποίο θα μοιράσουν τον κόσμο μεταξύ τους.
Ο φόβος ενισχύεται από τις συνομιλίες για την ειρήνη στην Ουκρανία, που διεξήχθησαν στο Άμπου Ντάμπι την Τρίτη και την Τετάρτη, υπό την αιγίδα Ρώσων και Αμερικανών απεσταλμένων. Οι Ευρωπαίοι αποτέλεσαν για ακόμη μια φορά τους μεγάλους απόντες από τις διαπραγματεύσεις, υπογραμμίζει η γαλλική εφημερίδα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει την πρόθεσή του να συνάψει μια «μεγάλη συμφωνία» που θα «εμπλέκει ολόκληρη την Ευρώπη». Ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του και απεσταλμένος του, υποστήριξε από την πλευρά του τη δημιουργία «ενός σταθερού και ευημερούντος περιβάλλοντος ασφάλειας» στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Ο Ρώσος διαπραγματευτής Βλαντίμιρ Μεντίνσκι αναφέρθηκε σ’ «ένα νέο συνολικό ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας που θα υλοποιηθεί ξανά, ξεκινώντας από μια νέα Γιάλτα και ένα νέο Πότσνταμ», παραπέμποντας στις διασκέψεις του 1945 που καθόρισαν τη μεταπολεμική γεωπολιτική τάξη.
«Ο φόβος αφορά μια νέα Συμφωνία του Μονάχου, την οποία θα συζητούσαν πάνω από τα κεφάλια μας οι Αμερικανοί και οι Ρώσοι, με τις ΗΠΑ ως διαμεσολαβήτριες μεταξύ της Ρωσίας και του ΝΑΤΟ, υιοθετώντας έναν ιδιαίτερα επικίνδυνο λόγο που επιχειρεί να επανασχεδιάσει την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας», εξηγεί υψηλόβαθμος Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος θα συναντηθεί ξανά με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ κατά την επιστροφή τους από τη Μόσχα, όπου είχαν συναντήσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν, κάλεσε τους Ευρωπαίους «να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί» και να μην πέσουν στην παγίδα των «παράξενων» ρωσικών φιλοδοξιών να παρέμβουν σε μια συζήτηση για την ασφάλεια της ηπείρου.
Πρόκειται για τακτική αντιπερισπασμού και χειραγώγησης με στόχο να μετατοπιστεί το επίκεντρο των διαπραγματεύσεων για την ειρήνη στην Ουκρανία, επαναφέροντας στο τραπέζι τις ρωσικές αιτιάσεις έναντι του ΝΑΤΟ, ώστε να δικαιολογηθεί η επιθετικότητα της Μόσχας, σημειώνει η Figaro.
Στο μεταξύ, ο Ουκρανός πρόεδρος προχώρησε σε νέους περιορισμούς στη χρήση του δορυφορικού δικτύου Starshield της Έλον Μασκ, επικαλούμενος λόγους ασφαλείας, προκειμένου να αντιμετωπίσει τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση του από τις ρωσικές δυνάμεις.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα επέμεινε ότι «η Ευρώπη διέθετε λειτουργική ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, μέχρι που αυτή αρχικά υπονομεύθηκε σταδιακά και τελικά καταστράφηκε από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία», υπενθύμισε.
Η ευρωπαϊκή διπλωματία, ιδιαίτερα ανήσυχη, υπενθυμίζει σειρά κειμένων, όπως η Τελική Πράξη του Ελσίνκι, η Συμφωνία των Παρισίων και το Μνημόνιο της Βουδαπέστης, με το οποίο η Ρωσία είχε επίσης αποδεχθεί την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, προτού την παραβιάσει η ίδια.
Για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κάθε συζήτηση «για το ευρωπαϊκό ζήτημα πρέπει να έχει ως αφετηρία την Ουκρανία».
«Σε μια εποχή κατά την οποία πολλοί θα ήθελαν να δουν την Ευρώπη εκτός των συζητήσεων που αφορούν την ασφάλεια και τη σταθερότητά της», ο Εμανουέλ Μακρόν απηύθυνε έκκληση στους ομολόγους του για ένα «άλμα προς τα εμπρός».
Υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρώπη να «αποσαφηνίσει τη θέση της», να «γνωρίζει τι πραγματικά θέλει», τόσο για την Ουκρανία όσο και για την ίδια της την υπόσταση.
Για τον σκοπό αυτό, πρότεινε στους ομολόγους του έναν χάρτη που απαριθμεί τις «αρχές» της ευρωπαϊκής ασφάλειας, προκειμένου να «εξοπλιστούν συλλογικά, να εργαστούν από κοινού, να σχεδιάσουν και να διαχειριστούν τους κινδύνους σαν μια ευρύτερη Ευρώπη».
Πρόκειται, σύμφωνα με το Ελιζέ, για ένα είδος δήλωσης πίστης στη στρατηγική αυτονομία της ηπείρου, η οποία αναγνωρίζεται ομόφωνα, πριν από την εκ νέου επιβεβαίωσή της.
Η αξιοπιστία της Ευρώπης, ωστόσο, θα δοκιμαστεί από την ικανότητά της να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στις συζητήσεις για τη μέθοδο και το περιεχόμενο που θα ακολουθηθούν στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Ο Τζάρεντ Κούσνερ παραδέχτηκε πρόσφατα ότι ήταν δυσκολότερο να γνωρίζει κανείς ποιος μιλά εξ ονόματος της Ευρώπης παρά να πείσει τους Ρώσους να προσέλθουν στις διαπραγματεύσεις.
Το ζήτημα απασχολεί τους Ευρωπαίους εδώ και μήνες, καθώς ο Ζελένσκι τους πιέζει να ορίσουν έναν συνομιλητή.
Στο Άμπου Ντάμπι, οι Ευρωπαίοι, στο περιθώριο των συνομιλιών, επιχείρησαν να βρουν μια λύση, σύμφωνα με τον κανόνα «Ε3», δηλαδή Γαλλία, Γερμανία και Βρετανία, με την προσθήκη της Ιταλίας, έπειτα από πρωτοβουλία της Τζόρτζια Μελόνι προς τον Αντόνιο Κόστα, ώστε να ενισχυθεί ο συντονισμός σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Πρόκειται για προσέγγιση που θα μπορούσε να αναδείξει τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως βασικούς εκπροσώπους της Ευρώπης.
Η πρωτοβουλία του πρωθυπουργικού δίδυμου Φινλανδίας-Νορβηγίας, κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στις 27 Οκτωβρίου, επικρίθηκε έντονα από τα κράτη της Βαλτικής ή την Πολωνία, καθώς και από όσους δεν θέλουν να μείνουν εκτός των διαπραγματεύσεων.
Το ζήτημα αναμένεται να εξακολουθήσει να διχάζει τους 27. Την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια άτυπης συνόδου στο Δουβλίνο, ο Αντόνιο Κόστα, ο οποίος τους εκπροσωπεί, διαβεβαίωσε ότι θα απαντήσει στο ερώτημα σύντομα, χωρίς όμως να έχει προηγηθεί σχετική συμφωνία.
Όσο για την Κάγια Κάλας, την ύπατη εκπρόσωπο της ΕΕ για τις Εξωτερικές Υποθέσεις, και τον Πολωνό υπουργό Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι, διεκδικούν επίσης να αναλάβουν αυτόν τον ρόλο.
Ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Φρίντριχ Μερτς διαφωνούν στο ζήτημα. Για τον πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας, «το θέμα δεν είναι να ξέρουμε αν ο ένας ή ο άλλος δεν είναι ικανοποιημένος: αυτό που μετρά είναι να μιλήσουμε για ειρήνη και να καθορίσουμε τη μορφή της».
Ο Γερμανός καγκελάριος κρίνει, από την πλευρά του, ότι «απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή» προτού οριστεί ένας Ευρωπαίος διαπραγματευτής.
Η Ουκρανία, πάντως, φαίνεται να περιορίζει την επιρροή εκείνων που επιδιώκουν να υποβαθμίσουν τον ρόλο της Ευρώπης στις παγκόσμιες υποθέσεις, ιδίως σε ό,τι αφορά την ίδια την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Πρέπει, τελικά, να καθίσει η Ευρώπη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ακόμη κι αν δεν είναι βέβαιη ότι θα ακουστεί η φωνή της;
«Οι Ευρωπαίοι πολίτες θέλουν να βλέπουν την Ευρώπη να ενεργεί ως γεωπολιτικός παράγοντας», υπογραμμίζει η Κάισα Όλονγκρεν, γενική γραμματέας της διπλωματικής υπηρεσίας της ΕΕ, σε πρόσφατη διαδικτυακή ακρόαση ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η τοποθέτηση αυτή αμφισβητεί την τάση των κρατών-μελών να διατηρούν τις εξωτερικές τους πολιτικές ως αποκλειστικά εθνική αρμοδιότητα.
«Εάν δεν διαδραματίσουμε ρόλο στη νέα παγκόσμια πραγματικότητα, με τις αξίες μας, τον σεβασμό στη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τις εταιρικές μας σχέσεις, τότε θα επικρατήσει ο νόμος του ισχυροτέρου», συνέχισε.
Πρόκειται για πρόκληση ακόμη πιο πιεστική, καθώς η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τις φιλοδοξίες ανταγωνιστικών δυνάμεων που δεν δείχνουν ιδιαίτερο σεβασμό σ’ αυτές τις αρχές, σχολιάζει η γαλλική εφημερίδα.
