Έπειτα από επτά χρόνια χωρίς διά ζώσης συνάντηση με Ιάπωνα πρωθυπουργό, ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε σήμερα συνομιλίες με τη Σανάε Τακαΐτσι στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC), στη Σενζέν της Κίνας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Μόσχας και Τόκιο βρίσκονται σε νέα τροχιά επιδείνωσης.
Η περίπου μισής ώρας συνάντηση πραγματοποιήθηκε μετά το επίσημο δείπνο υποδοχής της συνόδου και επικεντρώθηκε στις διμερείς σχέσεις.
Η τελευταία φορά που ο Ρώσος πρόεδρος είχε συναντηθεί διά ζώσης με Ιάπωνα πρωθυπουργό ήταν στις 5 Σεπτεμβρίου 2019, όταν είχε συνομιλίες με τον τότε πρωθυπουργό Σίνζο Άμπε στο Βλαδιβοστόκ.
Οι δύο ηγέτες είχαν πραγματοποιήσει συνολικά 27 συναντήσεις κατά τη διάρκεια της θητείας του Άμπε.
Κράτηση Ιάπωνα πολίτη και περιουσιακά στοιχεία της Japan Tobacco
Σύμφωνα με το ιαπωνικό υπουργείο Εξωτερικών, η Τακαΐτσι έθεσε στον Πούτιν το ζήτημα της κράτησης Ιάπωνα υπηκόου στη Ρωσία, καθώς και την ανάγκη προστασίας των ιαπωνικών επιχειρηματικών συμφερόντων στη χώρα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η απόφαση των ρωσικών αρχών να θέσουν υπό τον έλεγχό τους περιουσιακά στοιχεία της Japan Tobacco στη Ρωσία, εξέλιξη που έχει εντείνει την ανησυχία στο Τόκιο για την ασφάλεια των ιαπωνικών επενδύσεων.
Δεν διευκρινίστηκε εάν η Ιαπωνίδα πρωθυπουργός ζήτησε ρητά την απελευθέρωση του κρατούμενου ή την ανατροπή της απόφασης για την εταιρεία.
Η ένταση στις σχέσεις των δύο χωρών άρχισε να κλιμακώνεται τον Αύγουστο, όταν ο Πούτιν επισκέφθηκε για πρώτη φορά νησί υπό ρωσικό έλεγχο κοντά στη βόρεια Ιαπωνία, το οποίο διεκδικεί και το Τόκιο.
Η κράτηση του Ιάπωνα πολίτη και η παρέμβαση στα περιουσιακά στοιχεία της Japan Tobacco ακολούθησαν, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κλίμα.
Η στάση της Ιαπωνίας απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία
Η Μόσχα έχει κατηγορήσει επανειλημμένα την Ιαπωνία για εχθρική στάση, εξαιτίας της οικονομικής και μη θανατηφόρας στρατιωτικής βοήθειας που παρέχει στην Ουκρανία.
Η Τακαΐτσι συναντήθηκε για πρώτη φορά με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι τον Σεπτέμβριο, ενώ στις 2 Οκτωβρίου η ιαπωνική κυβέρνηση ανακοίνωσε νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας, επικαλούμενη τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Παρά τις κυρώσεις και τη σημαντική υποχώρηση της επιχειρηματικής παρουσίας τους, αρκετές ιαπωνικές εταιρείες εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στη ρωσική αγορά.
Τον Οκτώβριο του 2025 διατηρούσαν συνολικά 321 εγκαταστάσεις και επιχειρηματικές μονάδες στη χώρα, σύμφωνα με στοιχεία του ιαπωνικού υπουργείου Εξωτερικών.
Οι επαφές σε επίπεδο ηγετών είχαν ουσιαστικά διακοπεί εδώ και χρόνια, χωρίς όμως να σταματήσουν εντελώς οι περιορισμένες πολιτιστικές και επιχειρηματικές ανταλλαγές.
Μάλιστα, η Ιαπωνία είχε στείλει νωρίτερα μέσα στο 2026 ανώτερους αξιωματούχους στη Ρωσία, με στόχο να συζητήσουν την προστασία των περιουσιακών στοιχείων ιαπωνικών επιχειρήσεων που εξακολουθούν να λειτουργούν εκεί.
Η σύγκλιση Ρωσίας, Κίνας και Βόρειας Κορέας
Η συνάντηση στη Σενζέν πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον για την Ιαπωνία. Η Ρωσία έχει ευθυγραμμιστεί με την Κίνα στην κριτική που ασκείται στην Τακαΐτσι, παρουσιάζοντας τη στάση της ως παράγοντα απειλής για την περιφερειακή ασφάλεια.
Η ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ Κίνας, Ρωσίας και Βόρειας Κορέας προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία στο Τόκιο, καθώς και οι τρεις χώρες βρίσκονται γεωγραφικά γύρω από την Ιαπωνία και επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής.
Η σύντομη συνομιλία Πούτιν – Τακαΐτσι δεν σηματοδοτεί από μόνη της αλλαγή στη διπλωματική πορεία των δύο χωρών.
Ανοίγει, ωστόσο, ξανά έναν δίαυλο επικοινωνίας σε μια περίοδο κατά την οποία παραμένουν ανοιχτά τόσο τα διμερή ζητήματα όσο και οι ευρύτερες αντιπαραθέσεις για την ασφάλεια στην Ανατολική Ασία.
