Ως ραχοκοκαλιά ενός μεγαλύτερου ευρωπαϊκού πλέγματος εναλλακτικών διαδρομών φυσικού αερίου και LNG βλέπει τον Κάθετο Διάδρομο η CEO του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα, υποστηρίζοντας ότι το project αποκτά πλέον σαφή στρατηγική διάσταση για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. Για την ίδια, ο Κάθετος Διάδρομος δεν αφορά μόνο την εμπορική μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου, αλλά τη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου και ανθεκτικού ευρωπαϊκού συστήματος εφοδιασμού, ικανού να λειτουργήσει ως «ασπίδα» απέναντι σε πιθανές ενεργειακές κρίσεις, γεωπολιτικές αναταράξεις ή νέες διαταραχές στις ροές προμήθειας.
Το στοίχημα στο οποίο καλείται πλέον να απαντήσει η αγορά αφορά τη σχέση ανάμεσα στη διαθεσιμότητα υποδομών και στο πραγματικό εμπορικό ενδιαφέρον για τον διάδρομο. Στο περιθώριο των εγκαινίων του αγωγού υψηλής πίεσης προς τη Δυτική Μακεδονία, η επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ επέμεινε ιδιαίτερα στη σύνδεση ανάμεσα στη διαθεσιμότητα υποδομών και στην προσέλκυση εμπορικού ενδιαφέροντος, περιγράφοντας τη λογική του project ως έναν «κύκλο».
Εάν δεν δημιουργηθεί πρώτα διαθέσιμη δυναμικότητα και αξιόπιστες οδεύσεις μεταφοράς, δεν μπορούν να εμφανιστούν ούτε οι εμπορικοί παίκτες, ούτε οι αυξημένες ροές φυσικού αερίου που απαιτούνται ώστε να καταστεί ανταγωνιστικός ο διάδρομος. Ο ρόλος των Διαχειριστών, όπως είπε είναι πρώτα να δημιουργήσουν διαθέσιμη δυναμικότητα και λειτουργικές οδεύσεις πάνω στις οποίες στη συνέχεια θα αναπτυχθεί η αγορά. Η διοίκηση του ΔΕΣΦΑ εμφανίστηκε αισιόδοξη για την επικείμενη δημοπρασία δυναμικότητας του Ιουλίου, η οποία αφορά τα νέα προϊόντα μεταφοράς φυσικού αερίου μηνιαίας, τριμηνιαίας και ετήσιας διάρκειας. Σύμφωνα με τη διοίκηση του Διαχειριστή, τα νέα προϊόντα διαθέτουν τις προϋποθέσεις ώστε να είναι πιο ανταγωνιστικά και αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή μετά τις απαραίτητες εγκρίσεις από τις Ρυθμιστικές Αρχές, προκειμένου οι δημοπρασίες να πραγματοποιηθούν εντός Ιουλίου.
Το θετικό κλίμα γύρω από την έκβαση της διαδικασίας συνδέεται, όπως εξήγησε η διοίκηση του ΔΕΣΦΑ, με το γεγονός ότι το τελευταίο διάστημα έχουν προχωρήσει δύο παράλληλες διαδικασίες που θεωρούνται κρίσιμες για την επόμενη φάση και τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου.
Η πρώτη αφορά τη συμφωνία του Μαρτίου ανάμεσα στους εμπλεκόμενους Διαχειριστές για τη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου λειτουργίας, πλήρως ευθυγραμμισμένου με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και τις ευρωπαϊκές πρακτικές. Σε αυτή τη βάση «χτίζεται» και το νέο προϊόν μεταφοράς φυσικού αερίου που αναπτύσσεται σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους Διαχειριστές Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας, σχεδιασμένο ώστε να προσφέρει «firm capacity», δηλαδή εγγυημένη δυναμικότητα μεταφοράς, μέσω πιο ευέλικτων εμπορικών προϊόντων διαφορετικής διάρκειας.
Το δεύτερο ορόσημο αφορά τη συμφωνία Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας για τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου προς τις δύο τελευταίες χώρες, αξιοποιώντας τόσο τις ήδη υφιστάμενες όσο και τις υπό ανάπτυξη υποδομές. Η επιδιωκόμενη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου με την ενσωμάτωση της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας δεν γίνεται σε «κενό αέρος», αφού είναι το επιστέγασμα που κουμπώνει πάνω στις διαθέσιμες υποδομές. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη νέα φάση αποκτά ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027 και εκτιμάται ότι θα ενισχύσει περαιτέρω τη δυνατότητα εξαγωγών φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις αγορές του Βορρά.
Η ίδια εξήγησε ότι η συζήτηση για την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου έχει πλέον μετατοπιστεί από το πολιτικό επίπεδο στο καθαρά τεχνικό και επιχειρησιακό πεδίο, με τον ΔΕΣΦΑ να έχει αναλάβει τον τεχνικό συντονισμό της διαδικασίας με ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Σεπτέμβριο. Το επόμενο διάστημα, οι εμπλεκόμενοι Διαχειριστές θα αξιολογήσουν τόσο τις διαθέσιμες υποδομές όσο και τις αναβαθμίσεις που απαιτούνται, προκειμένου τα εθνικά δίκτυα να μπορέσουν να λειτουργήσουν συντονισμένα στο πλαίσιο του νέου διαδρόμου μεταφοράς.
Η συνάντηση στη Σερβία και η τεχνική αξιολόγηση
Όπως ανέφερε, η επόμενη συνάντηση αξιολόγησης θα πραγματοποιηθεί στη Σερβία, η οποία θα αναλάβει στη συνέχεια πιο ενεργό ρόλο στην τεχνική ωρίμανση του εγχειρήματος και στην αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο τα επιμέρους συστήματα μπορούν να ενσωματωθούν λειτουργικά στον Κάθετο Διάδρομο. Παράλληλα, κατέστησε σαφές ότι οι σχεδιασμοί επέκτασης του project προς τα Βαλκάνια βασίζονται αποκλειστικά σε υφιστάμενες ή άμεσα δρομολογημένες ενεργειακές υποδομές.
Η CEO του ΔΕΣΦΑ υπογράμμισε ότι η φιλοσοφία του Κάθετου Διαδρόμου στηρίζεται στη μέγιστη αξιοποίηση ώριμων υποδομών μεταφοράς φυσικού αερίου, με τους εμπλεκόμενους Διαχειριστές να επιχειρούν να σχεδιάσουν ένα λειτουργικό και εμπορικά βιώσιμο σύστημα διασυνδέσεων. Υπό αυτό το πρίσμα, σημείωσε ότι η τεχνική αξιολόγηση τόσο των υφιστάμενων όσο και των νέων οδεύσεων απαιτεί σύνθετη προετοιμασία και λεπτομερή συντονισμό, καθώς όπως ανέφερε χαρακτηριστικά σε τέτοιου είδους έργα «υπάρχουν και τα μαθηματικά, αλλά και η φυσική των δικτύων».
