Μόλις πριν από λίγο περισσότερο από έναν χρόνο, η κινεζική εταιρεία ultra-fast fashion Shein ξεκίνησε ένα φιλόδοξο πείραμα στο Βιετνάμ. Νοίκιασε περίπου 15 εκτάρια αποθηκών, έκταση αντίστοιχη με 21 γήπεδα ποδοσφαίρου, κοντά στην πόλη Χο Τσι Μινχ, με στόχο να μετατρέψει τη χώρα σε σημαντική βάση παραγωγής και εξαγωγών προς τις διεθνείς αγορές, γράφει σε δημοσίευμά του το Reuters.
Στα τέλη του 2024 η επιλογή αυτή έμοιαζε λογική παρά το ρίσκο, συνεχίζει το πρακτορείο. Η Shein αντιμετώπιζε την πιθανότητα κατάργησης στις ΗΠΑ της φορολογικής απαλλαγής de minimis για μικρά δέματα από την Κίνα, ένα καθεστώς που αποτελούσε σημαντικό μέρος του επιχειρηματικού της μοντέλου. Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε μόλις επανεκλεγεί πρόεδρος των ΗΠΑ και οι φόβοι για έναν νέο εμπορικό πόλεμο άρχισαν σύντομα να επιβεβαιώνονται. Μέχρι τον Απρίλιο του 2025, οι αμερικανικοί δασμοί σε πολλά κινεζικά προϊόντα είχαν εκτοξευθεί έως και στο 145%.
Η Shein ενθάρρυνε τότε τους μεγαλύτερους Κινέζους προμηθευτές της να δημιουργήσουν εργοστάσια στο Βιετνάμ, ώστε η εταιρεία να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα και να περιορίσει την έκθεσή της στους αμερικανικούς δασμούς. Ωστόσο, το σχέδιο δεν εξελίχθηκε όπως αναμενόταν.
Σήμερα, η Shein, η οποία ετοιμάζεται για εισαγωγή στο χρηματιστήριο και είναι γνωστή για μπλούζες των 5 δολαρίων και φορέματα των 10 δολαρίων, περιορίζει δραστικά την παρουσία της στο Βιετνάμ. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τη λειτουργία της εταιρείας, η αποθήκη των 15 εκταρίων, η μεγαλύτερη του είδους της στη χώρα, απασχολούσε κάποτε χιλιάδες εργαζομένους. Πλέον, η μίσθωση αφορά μόλις 6 εκτάρια, ενώ άλλη πηγή αναφέρει ότι χρησιμοποιείται περίπου το ένα τρίτο της αρχικά σχεδιαζόμενης έκτασης.
Οι μαζικές απολύσεις ξεκίνησαν τον Απρίλιο και αναμένονται περισσότερες. Εργαζόμενοι δήλωσαν ότι ορισμένες ομάδες έχουν διατηρήσει μόλις έναν στους τέσσερις υπαλλήλους, ενώ άλλες έχουν υποστεί ακόμη μεγαλύτερες περικοπές. Σε επίσκεψη του Reuters στις εγκαταστάσεις στα τέλη Ιουλίου, υπήρχαν ελάχιστοι εργαζόμενοι και μόνο λίγα φορτηγά στις αποθήκες. Αντίθετα, οι γειτονικές εγκαταστάσεις άλλων εταιρειών λειτουργούσαν με έντονη δραστηριότητα.
Η απότομη αλλαγή πορείας της Shein στο Βιετνάμ αναδεικνύει πόσο εξαρτημένο παραμένει το επιχειρηματικό της μοντέλο από τους Κινέζους προμηθευτές. Παράλληλα, δείχνει ότι η διαφοροποίηση της παραγωγής δεν είναι τόσο εύκολη όσο αρχικά φαινόταν.
Shein: Το πλήγμα από την κατάργηση του de minimis
Όπως αναφέρει το Reuters, το πρώτο και σημαντικότερο πλήγμα στο σχέδιο της Shein ήταν η κατάργηση στις ΗΠΑ της απαλλαγής de minimis, η οποία επέτρεπε σε αποστολές αξίας κάτω των 800 δολαρίων να εισέρχονται χωρίς δασμούς. Η απαλλαγή καταργήθηκε αρχικά για την Κίνα και στη συνέχεια, με απόφαση του Τραμπ στις 30 Ιουλίου 2025, επεκτάθηκε σε όλες τις χώρες.
Στη συνέχεια, όμως, οι αμερικανικοί δασμοί στα κινεζικά προϊόντα άρχισαν σταδιακά να μειώνονται. Τα προϊόντα ένδυσης από το Βιετνάμ εξακολουθούν να έχουν πλεονέκτημα έναντι των κινεζικών, αλλά η διαφορά έχει περιοριστεί.
Για παράδειγμα, ένα πλεκτό φόρεμα από πολυεστέρα που εισάγεται είτε από την Κίνα είτε από το Βιετνάμ υπόκειται σε δασμό 16%. Ωστόσο, το κινεζικό προϊόν επιβαρύνεται επιπλέον με δασμούς βάσει του Section 301, με αποτέλεσμα ο συνολικός πραγματικός δασμός να μπορεί να φτάσει περίπου στο 33,5%.
Τον προηγούμενο μήνα, τόσο η Κίνα όσο και το Βιετνάμ βρέθηκαν αντιμέτωπα με νέο αμερικανικό δασμό 12,5%, λόγω κατηγοριών ότι δεν απέτρεψαν την εισαγωγή προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία. Αυτό περιόρισε ακόμη περισσότερο το πλεονέκτημα του Βιετνάμ.
Η Κίνα παραμένει ασυναγώνιστη στην ταχύτητα
Ωστόσο, το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι δασμοί. Η Shein χρειάζεται έναν εξαιρετικά γρήγορο και ευέλικτο μηχανισμό παραγωγής, τον οποίο οι Κινέζοι προμηθευτές έχουν μάθει να προσφέρουν.
Το τεράστιο δίκτυο προμηθευτών της Shein στην Κίνα παράγει εκατομμύρια διαφορετικά σχέδια σε πολύ μικρές παρτίδες, με περιθώρια κέρδους που μπορεί να είναι μόλις 1 γιουάν, δηλαδή περίπου 15 σεντς, ανά τεμάχιο. Οι παραγγελίες ολοκληρώνονται μέσα σε λίγες ημέρες και επαναλαμβάνονται γρήγορα όταν ένα προϊόν αποδειχθεί δημοφιλές.
Αυτή η ταχύτητα είναι δύσκολο να αντιγραφεί στο εξωτερικό. Πολλοί προμηθευτές που μετακινήθηκαν στο Βιετνάμ επέστρεψαν στην Κίνα, καθώς διαπίστωσαν ότι η χαμηλότερη παραγωγικότητα στο Βιετνάμ αντιστάθμιζε σε μεγάλο βαθμό το πλεονέκτημα των χαμηλότερων αμερικανικών δασμών.
Παράλληλα, οι τοπικές αρχές της Γκουανγκζού, οι οποίες θέλουν να προστατεύσουν τις θέσεις εργασίας στην περιοχή, δεν αντιμετώπισαν θετικά την προσπάθεια της Shein να επιδοτεί Κινέζους παραγωγούς ώστε να μεταφέρουν εργοστάσια στο Βιετνάμ.
Έτσι, η Shein επιστρέφει δυναμικά στην Κίνα. Η εταιρεία επενδύει περισσότερο στη Γκουανγκζού και στην ευρύτερη επαρχία Γκουανγκντόνγκ, ενώ ο CEO Sky Xu έχει δεσμευτεί για επενδύσεις άνω των 10 δισ. γιουάν (1,5 δισ. δολάρια) σε ένα «έξυπνο» σύστημα εφοδιαστικής αλυσίδας στην περιοχή.
Οι Κινέζοι προμηθευτές δεν εξαρτώνται πλέον από τη Shein
Η επιστροφή της Shein στην Κίνα δεν σημαίνει ότι οι Κινέζοι προμηθευτές είναι εξίσου πρόθυμοι να παραμείνουν εξαρτημένοι από αυτήν. Η λήξη της απαλλαγής de minimis προκάλεσε πτώση 14% στα έσοδα της Shein στις ΗΠΑ το πρώτο τρίμηνο, ενώ αρκετοί προμηθευτές αναφέρουν ότι οι παραγγελίες είτε παραμένουν στάσιμες είτε αυξάνονται ελάχιστα.
Η κατάσταση μπορεί να γίνει δυσκολότερη, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε πρόσφατα δασμό 3 ευρώ στις εισαγωγές χαμηλής αξίας μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου. Πολλοί μικρότεροι προμηθευτές της Shein αναζητούν πλέον εναλλακτικές πηγές εσόδων, ανοίγοντας καταστήματα σε πλατφόρμες όπως η Temu και η Amazon.
Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε στέλεχος του κλάδου, η Shein «δεν είναι πλέον το πιο δημοφιλές παιδί στην πόλη». Οι προμηθευτές έχουν πλέον περισσότερες επιλογές.
Άλλοι παραγωγοί προτιμούν να επιστρέψουν σε μεγαλύτερες παραγγελίες με μεγαλύτερους χρόνους παράδοσης. Για μικρά εργοστάσια, οι εξαιρετικά μικρές παραγγελίες της Shein και τα περιορισμένα περιθώρια κέρδους κάνουν την παραγωγή περίπλοκη και λιγότερο ελκυστική.
Το πείραμα του Βιετνάμ, επομένως, κατέληξε σε ένα σημαντικό συμπέρασμα: η Shein μπορεί να θέλει να παγκοσμιοποιήσει την παραγωγή της, αλλά η ταχύτητα, το χαμηλό κόστος και η ευελιξία της κινεζικής παραγωγικής βάσης παραμένουν δύσκολο να αντικατασταθούν. Η εταιρεία επιστρέφει έτσι πιο κοντά στις κινεζικές ρίζες της, ακόμη και καθώς προετοιμάζεται για την επόμενη φάση της διεθνούς ανάπτυξής της, καταλήγει το δημοσίευμα του Reuters.
