Δεν είναι μόνο ο φόρος εισοδήματος που πρέπει να υπολογίζουν οι φορολογούμενοι όταν έρθει η ώρα της φορολογικής δήλωσης. Ένα ακόμη «κρυφό» κόστος μπορεί να προκύψει αν μέχρι το τέλος του 2026 δεν έχουν πραγματοποιήσει τις απαιτούμενες ηλεκτρονικές δαπάνες. Το κενό στις e-αποδείξεις δεν καλύπτεται εκ των υστέρων χωρίς κόστος. Κάθε ευρώ που λείπει από το απαιτούμενο όριο μπορεί να μετατραπεί σε πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση με συντελεστή 22%.
Το σύστημα είναι απλό στη λογική του, αλλά μπορεί να αποδειχθεί ακριβό στην πράξη. Για το φορολογικό έτος 2026, οι φορολογούμενοι που δεν εμπίπτουν στις προβλεπόμενες εξαιρέσεις θα πρέπει να έχουν πραγματοποιήσει ηλεκτρονικές δαπάνες ίσες με το 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματός τους.
Έτσι, φορολογούμενος με πραγματικό εισόδημα 20.000 ευρώ θα πρέπει να έχει πραγματοποιήσει ηλεκτρονικές αγορές και πληρωμές ύψους 6.000 ευρώ. Εάν μέχρι το τέλος του έτους έχει συγκεντρώσει ηλεκτρονικές δαπάνες 5.000 ευρώ, θα υπάρχει έλλειμμα 1.000 ευρώ. Για το ποσό αυτό προκύπτει πρόσθετος φόρος 220 ευρώ. Η επιβάρυνση δεν είναι θεωρητική. Κατά το προηγούμενο φορολογικό έτος, σύμφωνα με τα στοιχεία της φορολογικής διοίκησης, οι φορολογούμενοι που δεν κάλυψαν το απαιτούμενο όριο επιβαρύνθηκαν συνολικά με επιπλέον φόρο ύψους 60 εκατ. ευρώ.
Το 30% δεν αφορά όλο το εισόδημα
Κρίσιμο σημείο για τον υπολογισμό είναι ότι το απαιτούμενο όριο συνδέεται με το πραγματικό εισόδημα. Δεν συνυπολογίζεται, μεταξύ άλλων, εισόδημα που προκύπτει από την προστιθέμενη διαφορά τεκμηρίων. Επίσης, από τον υπολογισμό του πραγματικού εισοδήματος δεν λαμβάνεται υπόψη η διατροφή που καταβάλλει ο φορολογούμενος στον ή στη διαζευγμένο/η σύζυγο, σε μέρος συμφώνου συμβίωσης ή σε εξαρτώμενο τέκνο, εφόσον η καταβολή πραγματοποιείται με ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής.
Υπάρχουν, παράλληλα, ειδικές προβλέψεις για φορολογούμενους των οποίων έχουν κατασχεθεί τραπεζικοί λογαριασμοί. Στις περιπτώσεις αυτές, με εξαίρεση τον ακατάσχετο λογαριασμό, το απαιτούμενο ποσό ηλεκτρονικών δαπανών περιορίζεται στα 5.000 ευρώ.
Ποιες δαπάνες «μετρούν» διπλά
Μία από τις σημαντικότερες ιδιαιτερότητες του συστήματος αφορά τις δαπάνες για ιατρικές υπηρεσίες. Πληρωμές σε γιατρούς, οδοντιάτρους, ορθοδοντικούς, οστεοπαθητικούς, χειροπράκτες, οφθαλμιάτρους, χειροποδιστές, ποδολόγους και άλλους επαγγελματίες παροχής ιατρικών υπηρεσιών υπολογίζονται στο διπλάσιο για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου. Με τον τρόπο αυτό, μια δαπάνη 500 ευρώ μπορεί να υπολογιστεί ως 1.000 ευρώ για την κάλυψη του απαιτούμενου ποσού ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Στον υπολογισμό μπορούν επίσης να συνυπολογίζονται, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, συγκεκριμένες πληρωμές όπως φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων, ΕΝΦΙΑ και δανειακές υποχρεώσεις.
Ποιοι δεν κινδυνεύουν από την «παγίδα»
Η υποχρέωση για ηλεκτρονικές δαπάνες δεν αφορά όλους τους φορολογούμενους. Η νομοθεσία προβλέπει σειρά εξαιρέσεων. Από το μέτρο απαλλάσσονται:
-Φορολογούμενοι που έχουν συμπληρώσει το 70ό έτος της ηλικίας τους έως το τέλος του φορολογικού έτους.
-Άτομα με ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω.
-Πρόσωπα που βρίσκονται σε δικαστική συμπαράσταση.
-Φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής που υποχρεούνται να υποβάλουν φορολογική δήλωση στην Ελλάδα.
-Δημόσιοι λειτουργοί και δημόσιοι υπάλληλοι που υπηρετούν στην αλλοδαπή, καθώς και φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας που διαμένουν ή εργάζονται στην αλλοδαπή.
-Ανήλικοι που υποχρεούνται να υποβάλουν δήλωση φορολογίας εισοδήματος.
-Όσοι υπηρετούν την υποχρεωτική στρατιωτική τους θητεία.
-Φορολογούμενοι που κατοικούν μόνιμα σε χωριά με πληθυσμό έως 500 κατοίκους ή σε νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή, εφόσον οι περιοχές δεν χαρακτηρίζονται τουριστικοί τόποι.
-Δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.
-Φορολογούμενοι που βρίσκονται σε μακροχρόνια νοσηλεία για διάστημα άνω των έξι μηνών.
-Όσοι διαμένουν σε οίκους ευγηρίας ή ψυχιατρικά καταστήματα.
Για τις συγκεκριμένες κατηγορίες δεν τίθεται ζήτημα επιβολής του πρόσθετου φόρου λόγω μη κάλυψης του ορίου ηλεκτρονικών δαπανών.
Το φορολογικό «στοίχημα» των e-πληρωμών
Το ενδιαφέρον, πάντως, δεν περιορίζεται στην υποχρέωση του 30%. Στο τέλος του 2026 λήγουν δύο φορολογικά κίνητρα που συνδέονται με τις ηλεκτρονικές πληρωμές και το οικονομικό επιτελείο καλείται να αποφασίσει εάν θα τα παρατείνει ή θα τα τροποποιήσει. Πρόκειται για την έκπτωση από το φορολογητέο εισόδημα που αντιστοιχεί στο 30% συγκεκριμένων ηλεκτρονικών πληρωμών προς επαγγελματίες και για το μέτρο του διπλού υπολογισμού των ιατρικών δαπανών για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου. Οι αποφάσεις αναμένεται να συνδεθούν με την αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων στην καταγραφή συναλλαγών και στον περιορισμό της φοροδιαφυγής.
Το ευρύτερο στοίχημα για την οικονομική πολιτική είναι πλέον διαφορετικό από εκείνο των πρώτων ετών εφαρμογής των e-αποδείξεων: οι ηλεκτρονικές πληρωμές έχουν γίνει καθημερινότητα για μεγάλο μέρος των φορολογουμένων, ενώ το κενό ΦΠΑ έχει περιοριστεί σημαντικά. Το ερώτημα, επομένως, είναι εάν τα υφιστάμενα κίνητρα και οι ποινές εξακολουθούν να αποδίδουν στον ίδιο βαθμό ή εάν το σύστημα χρειάζεται νέο σχεδιασμό.
