Ο πόλεμος στο Ιράν έχει αρχίσει να επηρεάζει σοβαρά την παγκόσμια προσφορά καυσίμων αεροσκαφών, δημιουργώντας ανησυχίες για σημαντικές αναταράξεις στα ταξίδια ενόψει της θερινής περιόδου.
Η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχει διαταράξει τις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, αναγκάζοντας διυλιστήρια σε άλλες περιοχές να περιορίσουν την παραγωγή καυσίμου αεροσκαφών και κηροζίνης.
Παράλληλα, τα διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής, που παράγουν πάνω από το 10% της παγκόσμιας προσφοράς, δυσκολεύονται να εξυπηρετήσουν αγοραστές εκτός της περιοχής.
Οι τιμές του αεροπορικού καυσίμου για τζετ έχουν αυξηθεί ακόμη περισσότερο από εκείνες του αργού πετρελαίου, ξεπερνώντας τα 200 δολάρια το βαρέλι στην Ευρώπη και καταγράφοντας ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Περικοπές χιλιάδων πτήσεων
Η αύξηση του κόστους και η μείωση της διαθεσιμότητας αεροπορικών καυσίμων έχουν ήδη οδηγήσει τις αεροπορικές εταιρείες σε περικοπές χιλιάδων πτήσεων, στην καθήλωση παλαιότερων και λιγότερο αποδοτικών αεροσκαφών και σε αυξήσεις τιμών εισιτηρίων.
Η Ασία φαίνεται να πλήττεται περισσότερο, καθώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο που διέρχεται από τα Στενά. Η παραγωγή jet fuel στην περιοχή αναμένεται να μειωθεί αισθητά, γεγονός που επιδεινώνει την πίεση στην αγορά.
Αντίστοιχα, και η Ευρώπη αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες. Με περίπου το 40% των αναγκών της σε καύσιμα αεροσκαφών να καλύπτεται μέσω εισαγωγών — εκ των οποίων το μισό προέρχεται συνήθως μέσω των Στενών — η περιοχή αναζητά εναλλακτικές προμήθειες από τη Βόρεια Αμερική και την Αφρική. Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο κατά πόσο αυτές οι πηγές μπορούν να καλύψουν το κενό, ιδιαίτερα καθώς η ζήτηση αυξάνεται το καλοκαίρι.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΔΟΕ), τα αποθέματα στην Ευρώπη ενδέχεται να φτάσουν σε κρίσιμα επίπεδα ήδη από τον Ιούνιο, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε πραγματικές ελλείψεις σε ορισμένα αεροδρόμια και σε νέες ακυρώσεις πτήσεων.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η χώρα διαθέτει επαρκή αποθέματα, καλώντας άλλες χώρες να αυξήσουν τις εισαγωγές από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, τα αμερικανικά διυλιστήρια λειτουργούν ήδη σε επίπεδα-ρεκόρ, περιορίζοντας τη δυνατότητα περαιτέρω αύξησης της παραγωγής, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του καυσίμου καταναλώνεται εγχώρια.
Οι αεροπορικές εταιρείες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξανόμενο κόστος, καθώς τα καύσιμα αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη δαπάνη μετά το μισθολογικό και μπορούν να φτάσουν έως και το 30% των λειτουργικών εξόδων. Ενώ πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν «κλειδώσει» τιμές μέσω στρατηγικών αντιστάθμισης κινδύνου, αρκετές αμερικανικές εταιρείες παραμένουν πιο εκτεθειμένες στις αυξήσεις.
Αυξάνονται τιμές εισιτηρίων
Το αυξημένο κόστος μετακυλίεται ήδη στους επιβάτες, με επιβολή πρόσθετων χρεώσεων καυσίμου, αύξηση τιμών εισιτηρίων και επιπλέον χρεώσεις για αποσκευές και επιλογή θέσεων. Σε ορισμένες αγορές της Ασίας, οι αυξήσεις είναι ιδιαίτερα έντονες, ενώ και στις ΗΠΑ καταγράφεται σημαντική άνοδος στις τιμές πτήσεων, τόσο για εσωτερικά όσο και για διεθνή ταξίδια.
Παράλληλα, οι περικοπές πτήσεων αυξάνονται. Οι μεγαλύτερες αεροπορικές εταιρείες παγκοσμίως έχουν μειώσει τη χωρητικότητα για τον Μάιο, ενώ η Lufthansa ανακοίνωσε την ακύρωση περίπου 20.000 πτήσεων μικρών αποστάσεων για το καλοκαίρι.
Παρότι η μείωση των πτήσεων μπορεί να περιορίσει εν μέρει την πίεση στην προσφορά καυσίμων, δημιουργεί σημαντικά προβλήματα στους επιβάτες, καθώς επηρεάζονται τα ταξιδιωτικά τους σχέδια. Οι δυνατότητες αποζημίωσης εξαρτώνται από τη νομοθεσία κάθε χώρας και από το αν οι διαταραχές θεωρούνται έκτακτες συνθήκες, όπως πόλεμος ή ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ακόμη και αν αποκατασταθεί η λειτουργία των Στενών, θα απαιτηθεί χρόνος για να επανέλθουν οι ροές πετρελαίου και καυσίμων στα φυσιολογικά επίπεδα.
Μέχρι τότε, οι τιμές των εισιτηρίων αναμένεται να παραμείνουν αυξημένες, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες προσπαθούν να ανακτήσουν το αυξημένο κόστος λειτουργίας τους.
