Τις πιθανότητες μέσα στην επόμενη 3ετία να διεξαχθεί και δεύτερη ενεργητική γεώτρηση στη χώρα -μετά το «τρυπάνι» που θα βάλει στο μπλοκ 2 στις αρχές του 2027 η κοινοπραξία των ExxonMobil, Energean και Helleniq Energy- αυξάνει κατακόρυφα η κίνηση της Chevron να αποκτήσει από την Helleniq Energy το 70% του μπλοκ 10 στον Κυπαρισσιακό Κόλπο και να αναλάβει ρόλο operator. Επομένως, πρόκειται για μία εξέλιξη που δίνει επιπλέον ώθηση στο εγχώριο πρόγραμμα υδρογονανθράκων, αν αναλογιστεί κανείς ότι η αμέσως προηγούμενη υπεράκτια γεώτρηση έγινε πριν από 40 χρόνια.
Η κατακόρυφη αύξηση των πιθανοτήτων να υπάρξει δεύτερη διερευνητική γεώτρηση οφείλεται κατ’ αρχάς στο γεγονός ότι ο αμερικανικός κολοσσός διαθέτει παγκόσμιας κλάσης τεχνογνωσία για να μελετήσει το μπλοκ 10, επαναξιολογώντας τα δεδομένα που έχει συλλέξει η Helleniq Energy. Επίσης, έχει και με το παραπάνω την κεφαλαιακή επάρκεια να αναλάβει το επενδυτικό ρίσκο της γεώτρησης, αν αξιολογηθεί ότι υπάρχουν υποσχόμενοι «στόχοι» εντός του μπλοκ.
Εκτιμήσεις αναλυτών τοποθετούν τη δαπάνη στα ίδια επίπεδα με την ερευνητική γεώτρηση στο μπλοκ 2, το κόστος της οποίας θα κινηθεί στα 60-70 εκατ. ευρώ. Κάτι που σημαίνει πως ανοίγει ο δρόμος ώστε να αναβαθμιστούν οι έρευνες στη συγκεκριμένη παραχώρηση, αναβαθμίζοντας έτσι το «σκανάρισμα» για υδρογονάνθρακες συνολικά στις ελληνικές θάλασσες.
Τέλος 2027 η «ώρα της αλήθειας»
Το μπλοκ 10 παραχωρήθηκε επίσημα στην Helleniq Energy στα τέλη του 2019, με την επικύρωση της Σύμβασης Μίσθωσης από το ελληνικό Κοινοβούλιο. Τον Ιανουάριο 2023 ολοκληρώθηκαν με επιτυχία από τον ελληνικό Όμιλο υπεράκτιες τρισδιάστατες (3D) γεωφυσικές έρευνες, έκτασης 2.400 τετρ. χιλιομέτρων.
Είχαν προηγηθεί, το διάστημα Ιανουάριος – Μάρτιος 2022, θαλάσσιες δισδιάστατες (2D) γεωφυσικές καταγραφές, κατά τη διάρκεια των οποίων αποκτήθηκαν συνολικά 1.210 χιλιομέτρων δισδιάστατων γεωφυσικών δεδομένων. Το συγκεκριμένο θαλασσοτεμάχιο έχει έκταση 2.736 τετρ. χιλιόμετρα.
Το ποσοστό του αμερικανικού κολοσσού, όπως και ο ρόλος του operator, δίνει «σήμα» ότι αναλαμβάνει τις «τύχες» του μπλοκ – όπως και το μεγαλύτερο μέρος του κόστους της ερευνητικής γεώτρησης, αν αυτή αποφασιστεί. Παράλληλα, οι δύο εταιρείες υπέβαλαν αίτημα στην ΕΔΕΥΕΠ για παράταση κατά 18 μήνες της δεύτερης ερευνητικής φάσης, η οποία κανονικά έληγε τον Ιούλιο του 2026.
Το διάστημα αυτό είναι απαραίτητο ώστε η Chevron να επαναξιολογήσει τα δεδομένα από κοινού με την Helleniq Energy. Σύμφωνα με πληροφορίες, η παράταση αναμένεται να εγκριθεί από τη Διαχειριστική Αρχή τον Ιούνιο. Επομένως, μέχρι να λήξει το 18μηνο, δηλαδή μέχρι τον Δεκέμβριο του 2027, θα έχει αποφασιστεί από την κοινοπραξία αν θα υπάρξει ή όχι «τρυπάνι».
Οι γειτονικές παραχωρήσεις
Σύμφωνα με το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα της ΕΔΕΥΕΠ, που παρουσιάστηκε στην τελετή για τις τέσσερις νέες συμβάσεις παραχώρησης με την κοινοπραξία Chevron – Helleniq Energy, μία πιθανή ερευνητική γεώτρηση στο μπλοκ 10 τοποθετείται περίπου στο δεύτερο τρίμηνο του 2028. Πάντως, το χρονοδιάγραμμα αυτό είχε καταρτιστεί πριν από τη χθεσινή συμφωνία με τη Chevron και το αίτημα για παράταση, γεγονός που σημαίνει ότι η τελική απόφαση μπορεί να μετατεθεί για ελαφρώς αργότερα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι προς το τέλος του 2026 αναμένεται να διενεργηθούν απευθείας 3D σεισμικά στο μπλοκ Α2, το οποίο συνορεύει με το μπλοκ 10 και είναι ένα από τα τέσσερα που παραχωρήθηκαν στην κοινοπραξία των Chevron και Helleniq Energy. Θεωρητικά, η επανεπεξεργασία των δεδομένων για τον Κυπαρισσιακό Κόλπο θα γίνει παράλληλα με την ανάλυση των μετρήσεων για το Α2.
Επομένως, υπάρχει περίπτωση στην πορεία τα δύο μπλοκ να αντιμετωπιστούν σαν μία ενιαία παραχώρηση, για την οποία θα ληφθεί κοινή απόφαση για το αν θα μπει τρυπάνι ή όχι. Αξίζει να σημειωθεί ότι το Α2 συνορεύει επίσης με το μπλοκ Νότια της Πελοποννήσου, στο οποίο ωστόσο φαίνεται πως σε πρώτη φάση θα γίνουν 2D σεισμικές καταγραφές. Σε μία τέτοια περίπτωση, η μελέτη του δεν θα μπορέσει να συγχρονιστεί με την ανάλυση των δεδομένων για τον Κυπαρισσιακό Κόλπο και το μπλοκ Α2.
Παρουσία της Chevron στην Ανατολική Μεσόγειο
Η Chevron ήταν ήδη ο μεγαλύτερος παραχωρησιούχος θαλάσσιων ζωνών για έρευνα υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, ενώ πλέον μεγαλώνει ακόμη περισσότερο το αποτύπωμά της. Αυτό σημαίνει πως «χτίζει θέση» στη χώρα μας, ως τμήμα των συνολικότερων σχεδίων της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Όσον αφορά το upstream, βασικός πυλώνας παρουσίας της στην περιοχή είναι το Ισραήλ, αποτελώντας βασικό εταίρο και operator του κοιτάσματος Ταμάρ. Επίσης, συμμετέχει στην κοινοπραξία που εκμεταλλεύεται το κοίτασμα Λεβιάθαν, ένα από τα μεγαλύτερα παραγωγικά κοιτάσματα φυσικού αερίου βαθέων υδάτων στη Μεσόγειο.
Η εταιρεία έχει επίσης παρουσία στην Κύπρο, με τη διαχείριση του κοιτάσματος Αφροδίτη. Οι παραπάνω κινήσεις δείχνουν πως θεωρεί ότι η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί μία περιοχή παραγωγής υδρογονανθράκων, που θα μπορούσε να παίζει σημαντικό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και στη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας.
Συνολική δυναμική
Η ενίσχυση της παρουσίας της Chevron στην Ελλάδα αποκτά επομένως ευρύτερη σημασία, καθώς εντάσσει ακόμη πιο ξεκάθαρα τις ελληνικές θάλασσες στον περιφερειακό ενεργειακό χάρτη που διαμορφώνουν οι μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές.
Την ίδια ώρα, η ακόμη μεγαλύτερη εμπλοκή της Chevron στη χώρα μας θα προσδώσει επίσης ώθηση συνολικά στις υπόλοιπες έρευνες, ή σε ενδεχόμενες νέες παραχωρήσεις, καθώς μειώνει την αντίληψη του γεωλογικού ρίσκου. Επίσης, είναι πιθανό να ενεργοποιήσει ανταγωνιστική δυναμική, ώστε να επιταχυνθούν οι έρευνες ή οι αποφάσεις για ερευνητικές γεωτρήσεις σε άλλα μπλοκ.
Σε αυτό το πλαίσιο, η νέα «ψήφος εμπιστοσύνης» ενός τέτοιου μεγέθους operator αντιμετωπίζεται ως «σήμα» πως ενισχύεται η επενδυτική βαρύτητα για το ελληνικό upstream story.
Υποσχόμενη περιοχή
Από την άλλη πλευρά, η Chevron δεν θα έμπαινε στο μπλοκ 10 απλώς και μόνο για να εδραιώσει περισσότερο την παρουσία της στις ελληνικές θάλασσες, αν δεν εκτιμούσε πως η εν λόγω περιοχή μπορεί να κρύβει αξιοποιήσιμα κοιτάσματα. Εξάλλου, η πρόσφατη απόφαση της ExxonMobil και της Helleniq Energy, να επιστρέψουν στο Δημόσιο το μπλοκ Δυτικά της Κρήτης, δείχνει πως απόλυτος κριτής στις αποφάσεις των πετρελαϊκών εταιρειών είναι το ισοζύγιο ανάμεσα στις πιθανότητες εύρεσης κοιτασμάτων και στο κόστος των ερευνών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι πιθανότητες αυτές για το μπλοκ Δυτικά της Κρήτης κινούνταν στο 2%-3% – εξ ου και εγκαταλείφθηκε από την κοινοπραξία. Συγκριτικά, στο μπλοκ 2, όπως έχει ανακοινωθεί, οι πιθανότητες επιτυχίας είναι 16%.
Η κίνηση της Chevron δείχνει πως τα δεδομένα για το μπλοκ 10 είναι κατ’ αρχήν ευνοϊκά. Όπως επισημαίνεται στην ιστοσελίδα της ΕΔΕΥΕΠ, όσον αφορά το προφίλ της συγκεκριμένης παραχώρησης, πρόκειται για μία ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα περιοχή, εξαιτίας του αποδεδειγμένου πετρελαϊκού συστήματος στη γειτονική αδειοδοτημένη περιοχή του Δυτικού Κατακόλου, σε συνδυασμό με τον μεγάλο αριθμό επιφανειακών φυσικών διαφυγών πετρελαίου και φυσικού αερίου στην ευρύτερη γεωγραφική ζώνη.
Παράλληλα, έχουν ανακαλυφθεί αρκετά πεδία πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αλβανία, τα οποία ανήκουν στην ίδια ζώνη πτυχώσεων και επωθήσεων και έχουν τα ίδια γεωλογικά χαρακτηριστικά.
Στα υποψήφια μπλοκ για γεωτρήσεις μέχρι το 2030
Επίσης, από την προκαταρκτική επισκόπηση των 3D δεδομένων, που σίγουρα θα έκανε ο πετρελαϊκός κολοσσός κατά τις διαπραγματεύσεις με την Helleniq Energy, φαίνεται πως προέκυψαν ενδείξεις που έπεισαν τη Chevron ότι η συγκεκριμένη περιοχή χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΔΕΥΕΠ, Αριστοφάνης Στεφάτος, έχει εντάξει το μπλοκ 10, μαζί με την παραχώρηση νοτιοδυτικά της Κρήτης και φυσικά το μπλοκ 2, στις περιοχές στις οποίες αναμένεται να γίνουν ερευνητικές γεωτρήσεις μέχρι το 2030.
Ένα ακόμη κίνητρο για τη συγκεκριμένη κίνηση φαίνεται να είναι πως οι εταιρείες του upstream επιδιώκουν να διαχειρίζονται μεγάλες ενιαίες εκτάσεις, αφού με αυτόν τον τρόπο αποκτούν περισσότερη ευελιξία στο να καθορίσουν ποιους υποψήφιους «στόχους» θα μελετήσουν περαιτέρω. Επομένως, με την εμπλοκή της στο μπλοκ 10, η Chevron δημιουργεί μία ευρεία ζώνη προς εξερεύνηση, έκτασης περίπου 14.000 τετρ. χιλιομέτρων.
Από την άλλη πλευρά, η Helleniq Energy έχει αφήσει να εννοηθεί πως αναζητεί εταίρο για τα θαλάσσια μπλοκ στα οποία είναι μοναδική παραχωρησιούχος – δηλαδή το μπλοκ 10 στον Κυπαρισσιακό Κόλπο και το μπλοκ «Ιόνιο». Η συμφωνία με τη Chevron φαίνεται πως επιβεβαιώνει στην πράξη αυτήν τη στρατηγική, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη δυναμική του ελληνικού προγράμματος ερευνών συνολικά.
