Με αμείωτη ένταση συνεχίζεται η επέλαση των επενδύσεων στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, με την εγκατεστημένη «πράσινη» ισχύ της χώρας να καταγράφει νέο άλμα τον Μάιο, κυρίως λόγω της μαζικής προσθήκης νέων φωτοβολταϊκών σταθμών.
Τα στοιχεία του νέου δελτίου του ΔΑΠΕΕΠ για τον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ) αποτυπώνουν με χαρακτηριστικό τρόπο την ταχύτητα με την οποία αλλάζει ο ενεργειακός χάρτης της χώρας. Μόνο μέσα στον Μάιο τέθηκαν σε λειτουργία φωτοβολταϊκά συνολικής ισχύος 724,2 MW, επίδοση ιδιαίτερα υψηλή για έναν μόλις μήνα.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι από τη νέα αυτή ισχύ μόλις 16,04 MW αφορούν έργα που διαθέτουν λειτουργική ενίσχυση, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το επενδυτικό κύμα έχει πλέον σε μεγάλο βαθμό περάσει σε έργα που λειτουργούν με όρους αγοράς. Τον Μάιο προστέθηκαν επίσης 65,7 MW αιολικών, από τα οποία τα 43,2 MW αφορούσαν πάρκα με ταρίφα.
Στα 11,65 GW τα φωτοβολταϊκά
Με την προσθήκη των νέων έργων, η εγκατεστημένη ισχύς των φωτοβολταϊκών έφτασε τον Μάιο στα 11.646 MW, από 10.353 MW τον Ιανουάριο. Πρόκειται για αύξηση που καταδεικνύει την ταχύτητα με την οποία προστίθενται νέα ηλιακά πάρκα στο σύστημα και εντός του 2026.
Παράλληλα, τα αιολικά έφτασαν τα 5.907 MW, τα μικρά υδροηλεκτρικά τα 313 MW, η βιομάζα και το βιοαέριο τα 150 MW, ενώ οι μονάδες ΣΗΘΥΑ διαμορφώθηκαν στα 298 MW. Συνολικά, η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ ανήλθε στα 18.317 MW.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η ελληνική αγορά ΑΠΕ παραμένει σε έντονη επενδυτική τροχιά. Μάλιστα, οι εκτιμήσεις της αγοράς κάνουν λόγο για νέες εγκαταστάσεις ΑΠΕ συνολικής ισχύος περίπου 4 GW στο σύνολο του 2026, εφόσον συνεχιστούν οι υφιστάμενοι ρυθμοί ανάπτυξης.
Ωστόσο, πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς της νέας ισχύος διαμορφώνεται πλέον και μια διαφορετική πραγματικότητα για την αγορά ηλεκτρισμού. Η μεγάλη συγκέντρωση νέων έργων, και ιδιαίτερα φωτοβολταϊκών, χωρίς την αντίστοιχη ανάπτυξη της αποθήκευσης, δημιουργεί σημαντικές πιέσεις στις τιμές κατά τις μεσημβρινές ώρες.
Κατάρρευση της χονδρικής
Η «μονοκαλλιέργεια» των φωτοβολταϊκών έχει ως αποτέλεσμα τις ώρες υψηλής ηλιακής παραγωγής να υπάρχει μεγάλη προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας, με τις τιμές στη χονδρεμπορική αγορά να υποχωρούν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα και να εμφανίζονται ολοένα συχνότερα μηδενικές ή και αρνητικές τιμές.
Η επίπτωση αυτή αποτυπώνεται πλέον και στα οικονομικά του ΕΛΑΠΕ. Η Ειδική Τιμή Αγοράς των φωτοβολταϊκών τον Μάιο διαμορφώθηκε σε μόλις 24,63 ευρώ/MWh, καταγράφοντας νέο ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο. Η εξέλιξη είναι άμεση συνέπεια της μεγάλης προσφοράς ηλιακής ενέργειας, τις ώρες κατά τις οποίες η ζήτηση δεν επαρκεί για να απορροφήσει την παραγωγή.
Το πρόβλημα «αγγίζει» και τα έργα που διαθέτουν εγγυημένο έσοδο. Κι αυτό γιατί όσο χαμηλότερη είναι η τιμή στην αγορά, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για χρηματοδότηση της διαφοράς από τον Ειδικό Λογαριασμό.
Στα 196,88 εκατ. το έλλειμμα του ΕΛΑΠΕ Επικρατείας
Χαρακτηριστικό είναι ότι ο ΕΛΑΠΕ Επικρατείας, στον οποίο εντάσσονται τα έργα με ενεργοποίηση πριν από την 1η Ιανουαρίου 2021, χρειάστηκε τον Μάιο να καταβάλει 151,49 εκατ. ευρώ για να καλύψει την ταρίφα των έργων που χρηματοδοτούνται από αυτόν.
Ως αποτέλεσμα, το σωρευτικό έλλειμμα του συγκεκριμένου σκέλους διευρύνθηκε περαιτέρω και έφτασε στα 196,88 εκατ. ευρώ.
Η εικόνα είναι διαφορετική στον Υπολογαριασμό Νέων Έργων, ο οποίος αφορά τις νεότερες επενδύσεις. Εκεί, αν καταγράφηκε τον Μάιο μικρή υποχώρηση του πλεονάσματος, το σωρευτικό θετικό πλεόνασμα διαμορφώνεται στα 142,32 εκατ. ευρώ. Η διαφορά μεταξύ των δύο λογαριασμών είναι πλέον ιδιαίτερα χαρακτηριστική για τη διαφορετική οικονομική συμπεριφορά των παλαιών και των νεότερων έργων.
Η «ανάσα» από τα δικαιώματα CO2
Για φέτος, πάντως, αναμένεται να λειτουργήσει ως σημαντικό αντίβαρο για τον ΕΛΑΠΕ Επικρατείας η αυξημένη εισροή εσόδων από τα δικαιώματα εκπομπών CO2. Για το 2026, το ποσοστό των δικαιωμάτων που κατευθύνεται στον ΕΛΑΠΕ έχει αυξηθεί στο 32,52%, εξέλιξη που μεταφράζεται σε πρόσθετη «ένεση» άνω των 200 εκατ. ευρώ στον λογαριασμό.
Η αύξηση αυτή αναμένεται να περιορίσει αισθητά το παθητικό του ΕΛΑΠΕ μέχρι το τέλος της χρονιάς και να απομακρύνει τον κίνδυνο καθυστερήσεων στις πληρωμές των παραγωγών.
Το βασικό συμπέρασμα, ωστόσο, είναι πως η ελληνική αγορά ΑΠΕ συνεχίζει να προσθέτει ισχύ με εντυπωσιακούς ρυθμούς, με τα φωτοβολταϊκά να αποτελούν τον αδιαμφισβήτητο πρωταγωνιστή. Η επόμενη μεγάλη πρόκληση δεν είναι πλέον μόνο η εγκατάσταση νέων μονάδων, αλλά η δυνατότητα του συστήματος να αξιοποιεί την παραγωγή τους χωρίς να οδηγείται σε υπερπροσφορά, κατάρρευση των μεσημβρινών τιμών και ολοένα μεγαλύτερες ανάγκες αποζημίωσης.
Με άλλα λόγια, η «επέλαση» των ΑΠΕ συνεχίζεται, αλλά η αγορά περνά πλέον στη φάση όπου η νέα ισχύς θα πρέπει να συνοδεύεται από αποθήκευση, ευελιξία και μεγαλύτερη ζήτηση, ώστε οι «πράσινες» επενδύσεις να αποφέρουν αξία στο ενεργειακό κόστος.
