Ένα πολυδιάστατο σχέδιο επιδοτήσεων για την εγκατάσταση μπαταριών, που θα αφορά σχεδόν όλες τις κατηγορίες καταναλωτών αλλά και συγκεκριμένες ομάδες παραγωγών φωτοβολταϊκών, επεξεργάζεται η κυβέρνηση, σύμφωνα με πληροφορίες του Powergame.gr, με στόχο να μετατρέψει την αποθήκευση ενέργειας σε βασικό εργαλείο μείωσης του ενεργειακού κόστους και αντιμετώπισης των στρεβλώσεων που έχουν εμφανιστεί στην αγορά ηλεκτρισμού.
Το σχέδιο βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση, χωρίς ακόμη να είναι βέβαιο πως θα προχωρήσει. Ωστόσο, οι σχετικές αποφάσεις θα «κλειδώσουν» άμεσα, καθώς εφόσον λάβουν το τελικό «πράσινο φως», οι ανακοινώσεις προορίζονται να γίνουν από τον Πρωθυπουργό στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Υπενθυμίζεται πως, όσον αφορά τις κυβερνητικές εξαγγελίες για την ενέργεια, ο Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, είχε ήδη προϊδεάσει για «κάποιες ενδιαφέρουσες εξελίξεις θετικές με το ηλεκτρικό ρεύμα». Εξελίξεις που φαίνεται πως δεν θα περιοριστούν σε βραχυπρόθεσμα μέτρα για τους λογαριασμούς ρεύματος (π.χ. επιδοτήσεις), αλλά θα περιλαμβάνουν και μόνιμες παρεμβάσεις. Η κρατική στήριξη για την εγκατάσταση μπαταριών προορίζεται να περιληφθεί σε αυτά τα δομικά μέτρα, καθώς μπορεί να εξασφαλίσει μόνιμη και σημαντική μείωση του ενεργειακού κόστους.
Η ρήτρα διαφυγής στην ενέργεια
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στόχος είναι με την επιδότηση να καλύπτεται σημαντικό μέρος του κόστους εγκατάστασης των μονάδων αποθήκευσης, γεγονός που με τη σειρά του προϋποθέτει σημαντικούς δημόσιους πόρους. Όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι η χρηματοδότηση θα προέλθει από τον δημοσιονομικό χώρο περίπου 1 δισ. ευρώ που δημιουργεί η ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την ενεργειακή ανθεκτικότητα την περίοδο 2026-2028.
Άλλωστε, όταν το ΥΠΕΘΟΟ υπέβαλε το αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επέκταση και ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής στον ενεργειακό τομέα (ενεργειακή ανθεκτικότητα) για την τριετία 2026-2028, είχε επισημάνει ότι τα επιπλέον δημοσιονομικά περιθώρια θα μπορούσαν να κατευθυνθούν, μεταξύ άλλων, σε έργα αποθήκευσης ενέργειας. Όπως ανέφερε πρόσφατα ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, το περιεχόμενο της ρήτρας διαφυγής θα παρουσιαστεί από τον Πρωθυπουργό στη ΔΕΘ.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του σχεδιασμού είναι ότι προωθεί τις μπαταρίες σε μία ευρεία γκάμα εφαρμογών. «Στο κάδρο» βρίσκονται οι Δήμοι, επιχειρήσεις κάθε μεγέθους και πιθανότατα ακόμη και τα νοικοκυριά, για την αξιοποίηση των μονάδων για ιδιοκατανάλωση. Ξεχωριστή πρόβλεψη εξετάζεται να υπάρξει για μικρομεσαίους παραγωγούς φωτοβολταϊκών, που έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με μεγάλη συρρίκνωση των εσόδων τους και απειλούνται με οικονομικό αδιέξοδο.
Αξιοποίηση «πράσινης» ενέργειας
Η λογική πίσω από το σχέδιο συνδέεται άμεσα με τη θεαματική ανάπτυξη των ΑΠΕ τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας. Από το 2019 έως σήμερα, η εγκατεστημένη ισχύς των ανανεώσιμων πηγών έχει σχεδόν τριπλασιαστεί, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να βρίσκεται πλέον στην 3η θέση παγκοσμίως στη διείσδυση φωτοβολταϊκών και στην 9η στα αιολικά.
Η επιτυχία αυτή, ωστόσο, έχει δημιουργήσει προκλήσεις. Τις μεσημβρινές ώρες, όταν κορυφώνεται η παραγωγή των φωτοβολταϊκών, οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά καταρρέουν, ενώ όλο και συχνότερα μηδενίζονται ή περνούν σε αρνητικό έδαφος. Αντίθετα, το απόγευμα και το βράδυ, όταν η ηλιακή παραγωγή μηδενίζεται και ενεργοποιούνται μονάδες φυσικού αερίου, οι τιμές ακολουθούν ανοδική πορεία.
Ακριβώς αυτό το χάσμα τιμών καλούνται να αξιοποιήσουν οι μπαταρίες. Φορτίζουν όταν η ενέργεια είναι φθηνή (ή μηδενικής αξίας είτε ακόμη κι όταν αποζημιώνεται η απορρόφηση) και αποδίδουν την αποθηκευμένη ηλεκτρική ενέργεια στις ώρες υψηλών χονδρεμπορικών τιμών.
Οι υποψήφιοι δικαιούχοι
Αρκετές επιχειρήσεις έχουν ήδη «δει» στην αποθήκευση μία σημαντική ευκαιρία εξοικονόμησης. Όπως έχει γράψει το powergame, η Ελληνικά Γαλακτοκομεία αναπτύσσει υβριδικό σύστημα φωτοβολταϊκού και μπαταρίας, η Παπουτσάνης εξετάζει αντίστοιχες εφαρμογές στις εγκαταστάσεις της, ενώ η ΤΙΤΑΝ έχει εξασφαλίσει άδεια από τη ΡΑΑΕΥ για μονάδα αποθήκευσης 100 MW και χωρητικότητας 200 MWh στη Νέα Αρτάκη.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η εγκατάσταση μπαταρίας μπορεί να περιορίσει το ενεργειακό κόστος κατά 25% έως και 50%. Μάλιστα, η αξιοποίηση της αποθήκευσης θα γίνει ακόμη πιο ευέλικτη με τη νέα Υπουργική Απόφαση για την αυτοπαραγωγή, καθώς πλέον θα επιτρέπεται η εγκατάσταση αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης για την κάλυψη των αναγκών ενός καταναλωτή σε ρεύμα, χωρίς υποχρεωτική τοποθέτηση και φωτοβολταϊκού.
Το πρόβλημα είναι όμως ότι, παρά τη σημαντική εξοικονόμηση, ο χρόνος απόσβεσης φτάνει τα επτά ή οκτώ χρόνια. Γι’ αυτό και, σύμφωνα με την κυβέρνηση, η επιδότηση θεωρείται κρίσιμο εργαλείο ώστε η αποθήκευση να αποκτήσει σημαντική διείσδυση στον τομέα των επαγγελματικών καταναλωτών ρεύματος.
Ανάλογη εξοικονόμηση μπορούν να πετύχουν και οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, περιορίζοντας το κόστος ηλεκτροδότησης εγκαταστάσεών τους. Για τον λόγο αυτό εξετάζεται ειδική πρόβλεψη ώστε και οι Δήμοι να αποκτήσουν πρόσβαση σε υψηλά ποσοστά επιδότησης. Στο τραπέζι βρίσκεται και η ένταξη των νοικοκυριών στο μέτρο.
Όφελος για όλη την αγορά
Αξίζει να σημειωθεί πως το όφελος δεν περιορίζεται στους ιδιοκτήτες των μπαταριών. Όσο περισσότερη ενέργεια απορροφάται το μεσημέρι και μεταφέρεται στις απογευματινές ώρες, τόσο μειώνεται η ανάγκη ενεργοποίησης ακριβών μονάδων φυσικού αερίου, δημιουργώντας προϋποθέσεις αποκλιμάκωσης από τους προμηθευτές των χρεώσεων των τιμολογίων.
Ξεχωριστό κεφάλαιο του σχεδίου αφορά τους μικρομεσαίους παραγωγούς φωτοβολταϊκών με λειτουργική ενίσχυση (feed in premium), οι οποίοι τα τελευταία χρόνια βλέπουν τα έσοδά τους να συρρικνώνονται από τις αρνητικές τιμές και τις ολοένα συχνότερες περικοπές παραγωγής.
Οι παραγωγοί αυτοί θα μπορούσαν θεωρητικά να εγκαταστήσουν μπαταρίες «πίσω από τον μετρητή», ώστε να αποθηκεύουν την παραγωγή τους όταν πλεονάζουν στο σύστημα οι «πράσινες» Μεγαβατώρες. Ωστόσο, καθώς αμφισβητείται η οικονομική βιωσιμότητα μιας τέτοιας επένδυσης, στόχος είναι η κρατική στήριξη να επιτρέψει στις μπαταρίες να λειτουργήσουν σαν «σωσίβιο» των σχετικών επενδύσεων.
Η πίεση στον συγκεκριμένο κλάδο έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία στην αγορά. Επιχειρηματικοί παράγοντες, μεταξύ των οποίων και ο διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, έχουν προειδοποιήσει ότι οι πιέσεις στα έσοδα ενδέχεται να δημιουργήσουν ακόμη και νέα «κόκκινα» δάνεια στον τομέα των ΑΠΕ, εάν δεν ληφθούν έγκαιρα μέτρα.
Το μεγάλο στοίχημα της αποθήκευσης
Αξίζει να σημειωθεί ότι έχει υπάρξει ήδη επενδυτική στήριξη για μπαταρίες – και πιο συγκεκριμένα για αυτόνομες μονάδες συνολικής ισχύος περίπου 900 MW που προκρίθηκαν από τους διαγωνισμούς της ΡΑΑΕΥ, εξασφαλίζονται παράλληλα και εγγυημένο έσοδο.
Παράλληλα, η αγορά έχει ήδη δείξει έντονο ενδιαφέρον για αυτόνομα έργα χωρίς κάποιου είδους ενίσχυση (merchant), τα οποία δηλαδή θα αντλούν έσοδα αποκλειστικά από την αγορά. Εταιρείες όπως η κοινοπραξία Metlen – Καράτζη, η ΗΡΩΝ έχουν ήδη αναπτύξει τέτοιες επενδύσεις, ενώ και η ElvalHalcor δρομολογεί παράλληλα ένα ανάλογο έργο. Επίσης, στην πρόσκληση του ΥΠΕΝ για ανάπτυξη merchant μονάδων 4,7 GW, έχουν κατατεθεί αιτήσεις συνολικής ισχύος περίπου 9 GW, ενώ στις ράγες βρίσκονται και μπαταρίες 1.000 MW για εγκατάσταση στο κοινό σημείο σύνδεσης cluster φωτοβολταϊκών.
Παρά το επενδυτικό ενδιαφέρον, όμως, η ανάπτυξη της αποθήκευσης εξακολουθεί να υπολείπεται της εκρηκτικής διείσδυσης των ΑΠΕ – και κυρίως των φωτοβολταϊκών. Γι’ αυτό και ο κυβερνητικός σχεδιασμός επιχειρεί να καλύψει εκείνες τις εφαρμογές που φαίνεται να μην προχωρούν με αμιγώς εμπορικούς όρους.
