Σε μια κίνηση που επιχειρεί να μετατρέψει τον τεράστιο ορυκτό πλούτο της Νότιας Αμερικής σε ενιαίο γεωοικονομικό πλεονέκτημα, Χιλή, Αργεντινή, Βολιβία και Περού υπέγραψαν σήμερα, Παρασκευή 28 Αυγούστου, κοινή διακήρυξη για την ενίσχυση της συνεργασίας τους στα στρατηγικά και κρίσιμα ορυκτά, με το λίθιο και τον χαλκό να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
Για την ενίσχυση της συνεργασίας τους στον τομέα των στρατηγικών ορυκτών οι τέσσερις χώρες επιδιώκουν να ενισχύσουν τη θέση της Νότιας Αμερικής στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση.
Οι χώρες αυτές διαθέτουν σημαντικά κοιτάσματα χαλκού και λιθίου, δύο πρώτων υλών με κρίσιμη σημασία για την παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων, μπαταριών, δικτύων και άλλων τεχνολογιών της ενεργειακής μετάβασης.
Η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα κρίσιμα ορυκτά έχουν μετατραπεί από απλά εμπορεύματα σε στρατηγικά εργαλεία ισχύος.
Η ενεργειακή μετάβαση, η ηλεκτροκίνηση, οι μπαταρίες, τα δίκτυα ηλεκτρισμού, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αλλά και η ραγδαία ανάπτυξη των data centers αυξάνουν τη ζήτηση για πρώτες ύλες τις οποίες ελέγχουν σε μεγάλο βαθμό λίγες χώρες και εταιρείες.
Οι τέσσερις χώρες θέλουν να αξιοποιήσουν ακριβώς αυτή τη συγκυρία. Σύμφωνα με το Reuters, η κοινή διακήρυξη προβλέπει βαθύτερο συντονισμό στην ανάπτυξη, στις επενδύσεις και στην αξιοποίηση των ορυκτών πόρων, με στόχο η Νότια Αμερική να καταστεί πιο αξιόπιστος και ανταγωνιστικός προμηθευτής για την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση.
Τεχνική και χρηματοδοτική αλληλοϋποστήριξη
Στο πρακτικό σκέλος, οι τέσσερις κυβερνήσεις σχεδιάζουν να αναζητήσουν τεχνική και χρηματοδοτική στήριξη από πολυμερείς οργανισμούς, ενώ προωθούνται κοινές προσκλήσεις προς δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς για έρευνα, καινοτομία, ανάπτυξη τεχνογνωσίας και ενίσχυση των θεσμών που σχετίζονται με τον κλάδο.
Δεν πρόκειται, επομένως, μόνο για μια συμφωνία εξόρυξης, αλλά για προσπάθεια δημιουργίας ευρύτερου περιφερειακού οικοσυστήματος γύρω από τα κρίσιμα ορυκτά.
Το γεωγραφικό πλεονέκτημα των τεσσάρων είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Η Αργεντινή, η Βολιβία και η Χιλή αποτελούν τον πυρήνα του λεγόμενου «τριγώνου του λιθίου», ενώ η Χιλή και το Περού είναι κορυφαίες δυνάμεις στην παραγωγή χαλκού.
Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, Χιλή, Αργεντινή και Βολιβία διαθέτουν από κοινού τεράστιο τμήμα των παγκόσμιων πόρων λιθίου, ενώ Χιλή και Περού μαζί με το Μεξικό αντιπροσωπεύουν περίπου το 37% της παγκόσμιας παραγωγής χαλκού.
Ανταγωνισμός για τον έλεγχο των αλυσίδων εφοδιασμού
Η νέα συμφωνία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της διεθνούς «μάχης» για τον έλεγχο των αλυσίδων εφοδιασμού.
Η Κίνα εξακολουθεί να κατέχει εξαιρετικά ισχυρή θέση στην επεξεργασία πολλών κρίσιμων ορυκτών, γεγονός που έχει οδηγήσει Ηνωμένες Πολιτείες, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ινδία, Ιαπωνία και άλλες οικονομίες να αναζητούν εναλλακτικές πηγές και να συνάπτουν συμφωνίες απευθείας με χώρες παραγωγούς.
Η Αργεντινή, ειδικά, κινείται επιθετικά προς την προσέλκυση ξένων επενδύσεων στα κοιτάσματα λιθίου και χαλκού, ενώ η Χιλή επιχειρεί να συνδυάσει την προσέλκυση κεφαλαίων με μεγαλύτερο κρατικό έλεγχο και ανάπτυξη εγχώριας προστιθέμενης αξίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη δημιουργήσει στρατηγική συνεργασία με Χιλή και Αργεντινή για τις αλυσίδες αξίας λιθίου και χαλκού, δίνοντας έμφαση όχι μόνο στην εξόρυξη αλλά και στις υποδομές, την έρευνα, την επεξεργασία και την περιβαλλοντική διαχείριση.
Η περιφερειακή προσέγγιση έρχεται επίσης την ώρα που οι δύο μεγαλύτεροι παραγωγοί χαλκού της περιοχής, Χιλή και Περού, και οι χώρες του τριγώνου του λιθίου αντιλαμβάνονται ότι η διαπραγματευτική τους ισχύς μπορεί να αυξηθεί εφόσον πάψουν να αντιμετωπίζουν τα κοιτάσματα αποκλειστικά ως εθνικές υποθέσεις.
