Σε μία επένδυση που σε πρώτη φάση θα ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ και, εφόσον αναπτυχθεί πλήρως, θα κινηθεί πάνω από τα 30 δισ. ευρώ, «μεταφράζεται» το δεσμευτικό MoU που υπέγραψαν χθες η ΔΕΗ και η Amazon Web Services για το mega Data Center στον Άγιο Δημήτριο της Δυτικής Μακεδονίας. Πρόκειται για μία συμφωνία με πολύ μεγάλο οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα για τη χώρα μας και τη συγκεκριμένη περιοχή, αλλά και ορόσημο για τη μετεξέλιξη της ΔΕΗ σε κορυφαίο Powertech Όμιλο.
Όπως είχε ανακοινώσει ήδη από τον Απρίλιο του 2025 ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, το έργο θα αναπτυχθεί στην έκταση όπου βρισκόταν η «αυλή» λιγνίτη του πρώην ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, με την πρώτη φάση του να προβλέπει υπολογιστική ισχύ 300 MW. Σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος είναι να είναι έτοιμο στα τέλη του 2028. Η συμφωνία προβλέπει ότι η Amazon θα μισθώσει το Data Center για 15 χρόνια, ενώ η ΔΕΗ θα διαθέσει την έκταση, τα κτίρια και τις υποστηρικτικές ενεργειακές υποδομές. Η AWS, από την πλευρά της, θα εγκαταστήσει και θα λειτουργεί την υποδομή IT.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το MoU είναι δεσμευτικό, κάτι που με βάση τις ίδιες πληροφορίες, σημαίνει πως μετά την επίτευξη της συμφωνίας, οι εκκρεμότητες θεωρούνται εν πολλοίς διαδικαστικού χαρακτήρα. Η σύμπραξη με hyperscaler αποτελούσε προϋπόθεση, ώστε να περάσει από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση ένα πρότζεκτ που αποτελεί κεντρικό πυλώνα της νέας εποχής της Δυτικής Μακεδονίας.
Πώς επιμερίζεται η επένδυση της πρώτης φάσης
Πηγές με γνώση του deal επισημαίνουν πως, όσον αφορά το οικονομικό σκέλος, η ΔΕΗ θα καλύψει περίπου 1 δισ. ευρώ, ποσό που αφορά τα κτίρια στα οποία θα στεγαστεί το Data Center, καθώς και τον απαραίτητο ηλεκτρολογικό και μηχανολογικό εξοπλισμό και τις συνοδευτικές υποδομές για τη λειτουργίας τους. Πρόκειται για το μοντέλο Infrastructure-as-a-Service.
Η Amazon θα επενδύσει σε πρώτη φάση περίπου 1 δισ. ευρώ για τον εξοπλισμό IT (όπως servers, συστήματα αποθήκευσης). Παράλληλα, για την προμήθεια των μονάδων επεξεργασίας (GPUs), η συνολική δαπάνη εκτιμάται ότι θα κινηθεί στα επίπεδα των 10 δισ. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι το συνολικό κεφάλαιο της πρώτης φάσης ξεπερνά τα 10 δισ. ευρώ.
Η λειτουργία της υποδομής θα εισφέρει ετησίως περίπου 170 εκατ. ευρώ στα EBITDA του ενεργειακού Ομίλου από το 2030. Σημαντικό στοιχείο είναι πως θα αποτελέσει πηγή σταθερών εσόδων για τη ΔΕΗ, τόσο μέσω της μίσθωσης των εγκαταστάσεων στην Amazon, όσο και με την παροχή ενέργειας μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων.
Τα νούμερα εκτινάσσονται στη δεύτερη φάση. Όπως αναφέρεται ρητά στη χρηματιστηριακή ανακοίνωση, ΔΕΗ και Amazon σκοπεύουν να διερευνήσουν την επέκταση του Data Center από τα αρχικά 300 MW έως το 1 GW, υπό την προϋπόθεση αμοιβαίας συμφωνίας, των συνθηκών της αγοράς και της υπογραφής των αναγκαίων πρόσθετων συμβάσεων. Στην πράξη, σύμφωνα με πληροφορίες, στην εμπορική συμφωνία υπάρχει option για την επέκταση, με την απόφαση για την «ενεργοποίησή» της να τοποθετείται μέσα στους αμέσως επόμενους μήνες.
Σταδιακά «πλώρη» για το 1 GW
Οι ενδείξεις συγκλίνουν προς θετική έκβαση, με συνέπεια να θεωρείται ότι θα αποτελέσει ανατροπή αν η σύμπραξη των δύο εταιρειών δεν οδηγήσει στην αναβάθμιση της υποδομής στο 1 GW. Η επέκταση θα γίνει βαθμιαία. Προβλέπεται η σταδιακή αύξηση της υπολογιστικής ισχύος —ενδεικτικά κατά περίπου 300 MW ανά έτος— ώστε το campus να φτάσει σε πλήρη ανάπτυξη το 1 GW περίπου το 2031.
Σε αυτή την κλίμακα αλλάζουν και τα οικονομικά μεγέθη. Η ΔΕΗ εκτιμάται ότι θα επενδύσει συνολικά περί τα 3 δισ. ευρώ, ενώ τα ποσά από την Amazon θα κινηθούν κοντά στα 30 δισ. ευρώ. Με άλλα λόγια, ένα πλήρως αναπτυγμένο Giga Data Center στον Άγιο Δημήτριο θα αντιπροσωπεύει κεφάλαια άνω των 30 δισ. ευρώ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στις επενδύσεις ύψους 24,2 δισ. του νέου Στρατηγικού Σχεδίου της ΔΕΗ περιλαμβάνεται μόνο το mega Data Center και όχι η αναβάθμιση της υποδομής σε ισχύ 1.000 MW. Σύμφωνα πάντως με τον Όμιλο, από τη στιγμή που θα ληφθεί η τελική επενδυτική απόφαση, το giga Data Center θα είναι έτοιμο μέσα σε τρία χρόνια.
Μία επένδυση χωρίς προηγούμενο για τα ελληνικά δεδομένα
Το μέγεθος της κεφαλαιουχικής δαπάνης της πρώτης και δεύτερης φάσης γίνεται πιο ευδιάκριτο αν συγκριθεί με άλλες εμβληματικές επενδύσεις στη χώρα. Το συνολικό επενδυτικό πλάνο που είχε ανακοινωθεί για το Ελληνικό κινείται στα 8 δισ. ευρώ. Επομένως, ακόμη και η πρώτη φάση του Data Center, εφόσον συνυπολογιστεί ο τεχνολογικός εξοπλισμός της AWS, τοποθετείται στην κατηγορία των μεγαλύτερων μεμονωμένων επενδυτικών πρότζεκτ στη Ελλάδα. Σε περίπτωση επέκτασης στο 1 GW, η σύγκριση παύει ουσιαστικά να αφορά τα ελληνικά δεδομένα και περνά σε διεθνή κλίμακα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι τα 30 δισ. ευρώ που εκτιμάται ότι μπορεί να επενδύσει η AWS αντιστοιχούν στο 12,1% του ελληνικού ΑΕΠ του 2025, το οποίο σύμφωνα με την πρώτη εκτίμηση της ΕΛΣΤΑΤ διαμορφώθηκε στα 248,4 δισ. ευρώ. Ακόμη σημαντικότερο για την ελληνική οικονομία είναι ότι, λόγω της δομής της συνεργασίας, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων θα προέρχεται από τον αμερικανικό τεχνολογικό όμιλο.
Πρόκειται επομένως για μία δυνητικά εξαιρετικά μεγάλη εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων, συνδεδεμένη με έναν από τους πλέον ταχέως αναπτυσσόμενους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας.
Στην «πρώτη κατηγορία» των ευρωπαϊκών data centers
Το μέγεθος του πρότζεκτ έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και για την ευρωπαϊκή αγορά. Ήδη στα 300 MW, η ίδια η ΔΕΗ έχει χαρακτηρίσει το έργο ως ένα από τα μεγαλύτερα Data Centers στην Ευρώπη. Στο 1 GW, όμως, η Κοζάνη περνά σε μία εντελώς διαφορετική κατηγορία, σε μεγέθη που συναντώνται σε μεγάλα hyperscale campuses διεθνούς εμβέλειας και όχι σε ένα συνηθισμένο περιφερειακό Data Center.
Ένα ενδιαφέρον μέτρο σύγκρισης αποτελεί η Αραγονία στην Ισπανία. Το 2024 η AWS είχε ανακοινώσει επενδύσεις 15,7 δισ. ευρώ για την επέκταση της cloud region της στην περιοχή, ενώ τον Μάρτιο του 2026 η Amazon αύξησε το συνολικό επενδυτικό σχέδιο για data-center υποδομές στην Ισπανία στα 33,7 δισ. ευρώ. Δεν πρόκειται για απολύτως όμοια projects -το ισπανικό πρόγραμμα αφορά μία ευρύτερη ανάπτυξη υποδομών- ωστόσο η σύγκριση είναι αποκαλυπτική, αφού ένα πλήρως ανεπτυγμένο project ΔΕΗ-Amazon στη Δυτική Μακεδονία θα κινείται στην ίδια τάξη μεγέθους από πλευράς κεφαλαίων.
Το μέτρο της συμφωνίας καταδεικνύει και το «ειδικό βάρος» του εταίρου της ΔΕΗ. Η Amazon έκλεισε το 2025 με πωλήσεις 128,7 δισ. δολαρίων, αυξημένες κατά 20%, και λειτουργικά κέρδη 45,6 δισ. δολαρίων. Το παγκόσμιο cloud δίκτυό της εκτείνεται σήμερα σε 39 γεωγραφικές Regions και 124 Availability Zones. Η επιλογή της ΔΕΗ από έναν όμιλο αυτής της εμβέλειας, για 15ετή συνεργασία σε υποδομή εκατοντάδων MW, λειτουργεί έτσι και ως ψήφος εμπιστοσύνης τόσο προς την ίδια την ελληνική εταιρεία όσο και προς τη δυνατότητα της χώρας να φιλοξενήσει ψηφιακές υποδομές πρώτης γραμμής.
Από αναδυόμενο hub σε περιφερειακό κόμβο AI
Η σημασία υπερβαίνει επομένως τα όρια της Κοζάνης. Η Ελλάδα επιχειρεί εδώ και αρκετά χρόνια να μετατραπεί σε κόμβο μεταφοράς και αποθήκευσης δεδομένων ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και την Ασία, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, τις νέες διεθνείς συνδέσεις οπτικών ινών και την ανάπτυξη εγχώριων Data Centers. Η Enterprise Greece χαρακτήριζε ήδη τον Μάρτιο του 2026 τη χώρα «αναδυόμενο data hub» για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η εγκατάσταση μίας υποδομής 300 MW -και ακόμη περισσότερο ενός campus 1 GW- αλλάζει ποιοτικά αυτή την εικόνα. Ένα τέτοιο Data Center δεν εξυπηρετεί μόνο τοπικές ανάγκες αποθήκευσης δεδομένων. Θα αποτελέσει περιφερειακή πλατφόρμα cloud και AI computing, παρέχοντας υπολογιστικούς πόρους σε επιχειρήσεις και οργανισμούς πολύ πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Σε συνδυασμό με τις διεθνείς τηλεπικοινωνιακές διασυνδέσεις της χώρας, δημιουργείται η δυνατότητα μέρος της ζήτησης για cloud και AI από τα Βαλκάνια και την ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο να εξυπηρετείται από ελληνική υποδομή.
Έτσι εξηγείται και γιατί η συνεργασία με την Amazon έχει μεγαλύτερη στρατηγική σημασία από ένα απλό επιχειρηματικό deal. Η ΔΕΗ γίνεται στην πράξη εταίρος ενός παγκόσμιου hyperscaler και ταυτόχρονα ένας από τους φορείς μέσω των οποίων η Ελλάδα διεκδικεί πολύ υψηλότερη θέση στην ευρωπαϊκή ψηφιακή αλυσίδα αξίας. Αν το πρότζεκτ φτάσει το 1 GW, θα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις υπολογιστικής και ενεργειακής ισχύος για data-center campus στην ευρύτερη περιοχή.
Τα ατού της Δυτικής Μακεδονίας
Το deal αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τη Δυτική Μακεδονία. Η έξοδος από τον λιγνίτη αφαιρεί από την περιοχή μία δραστηριότητα που για δεκαετίες αποτελούσε βασικό κομμάτι της οικονομικής της ταυτότητας. Το σχέδιο της ΔΕΗ επιχειρεί να αξιοποιήσει ακριβώς την «κληρονομιά» αυτής της εποχής, για να δημιουργήσει έναν διαφορετικό παραγωγικό πυρήνα. Εκεί όπου αποθηκευόταν λιγνίτης για την ηλεκτροπαραγωγή, θα αναπτυχθεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες υποδομές υπολογιστικής ισχύος στην Ευρώπη.
Η περιοχή διαθέτει πλεονεκτήματα που δύσκολα συγκεντρώνονται ταυτόχρονα αλλού: μεγάλες και άμεσα διαθέσιμες βιομηχανικές εκτάσεις, ισχυρό ηλεκτρικό δίκτυο υψηλής και υπερυψηλής τάσης, πρόσβαση σε δίκτυο φυσικού αερίου, οπτικές ίνες, υφιστάμενες εγκαταστάσεις νερού και, κυρίως, ανθρώπινο δυναμικό με πολυετή τεχνική εμπειρία στη λειτουργία σύνθετων ενεργειακών εγκαταστάσεων. Ήδη από την παρουσίαση του σχεδίου το 2025, η διοίκηση της ΔΕΗ είχε επισημάνει ότι αυτός ο συνδυασμός ήταν ο βασικός λόγος για τον οποίο ο Άγιος Δημήτριος μπορούσε να φιλοξενήσει ένα έργο τέτοιας κλίμακας.
Σημαντικό στοιχείο είναι και η προοπτική να αναπτυχθεί γύρω από το Data Center ένα ευρύτερο οικοσύστημα τεχνολογικών επιχειρήσεων, προμηθευτών, τεχνικής υποστήριξης και υπηρεσιών. Με αυτή την έννοια, η περιοχή μπορεί να προσελκύσει νέες δραστηριότητες που σχετίζονται με την επόμενη ημέρα της ψηφιακής επανάστασης.
Το ενεργειακό «οπλοστάσιο» πίσω από τα 300 MW
Κρίσιμο πλεονέκτημα είναι ότι η ΔΕΗ μπορεί να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τη μεγαλύτερη πρόκληση ενός AI Data Center: την πρόσβαση σε μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας με υψηλή αξιοπιστία. Στην περιοχή αναπτύσσεται ένα ολόκληρο ενεργειακό οικοσύστημα, στο οποίο περιλαμβάνονται μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα, συστήματα μπαταριών και δύο έργα αντλησιοταμίευσης, ισχύος 320 MW και 240 MW αντίστοιχα. Μόνον το αρχικό σχέδιο της ΔΕΗ για τη Δυτική Μακεδονία προέβλεπε 2.130 MW φωτοβολταϊκών και έως 860 MW έργων αποθήκευσης.
Σημαντικό ρόλο θα έχει και η Πτολεμαΐδα 5. Με βάση τον πλέον πρόσφατο σχεδιασμό της ΔΕΗ, η μονάδα θα μετατραπεί αρχικά σε μονάδα φυσικού αερίου ανοικτού κύκλου περίπου 350 MW, η οποία προγραμματίζεται να λειτουργήσει στα τέλη του 2027. Σε δεύτερο στάδιο, έως το 2029, θα μετατραπεί σε μονάδα συνδυασμένου κύκλου περίπου 440 MW, για την κάλυψη των αναγκών του Mega Data Center.
Στον αρχικό σχεδιασμό της ΔΕΗ προβλεπόταν επίσης, για την πλήρη ανάπτυξη του Giga Data Center, πρόσθετο επενδυτικό πρόγραμμα περίπου 1,2 δισ. ευρώ σε ενεργειακές μονάδες στον χώρο της Πτολεμαΐδας 5 και του Αγίου Δημητρίου. Η λογική είναι να δημιουργηθεί ένα τοπικό ενεργειακό οικοσύστημα ικανό να στηρίζει την υψηλή και σχετικά σταθερή κατανάλωση του Data Center, συνδυάζοντας ΑΠΕ, αποθήκευση και ελεγχόμενη παραγωγή.
Τροφοδοσία χωρίς επιβάρυνση του συστήματος
Το ενεργειακό μοντέλο έχει σχεδιαστεί ώστε η τροφοδοσία να γίνεται απευθείας. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα υπάρχει επιβάρυνση στο ηλεκτρικό σύστημα, αποσοβώντας και τον κίνδυνο η τεράστια νέα ζήτηση να μεταφραστεί αυτομάτως σε ανατιμητικές πιέσεις στη χονδρεμπορική αγορά. Η συμφωνία προβλέπει άλλωστε ρητά μακροχρόνια «πράσινα» PPAs ανάμεσα στην Amazon και τη ΔΕΗ.
Αντίστοιχη σημασία έχει το ζήτημα του νερού, το οποίο εξελίσσεται διεθνώς σε ένα από τα πιο ευαίσθητα θέματα για την αδειοδότηση Data Centers. Η Δυτική Μακεδονία διαθέτει ήδη υποδομές που είχαν δημιουργηθεί για τις λιγνιτικές μονάδες, ενώ η νέα δραστηριότητα απαιτεί ένα μικρό κλάσμα των ιστορικών αναγκών. Πιο συγκεκριμένα, οι ανάγκες του Data Center θα κινούνται μόλις στο 0,6% των ποσοτήτων που απαιτούσαν οι παλιές λιγνιτικές δραστηριότητες.
Νέο παραγωγικό μοντέλο
Η απασχόληση αποτελεί το δεύτερο μεγάλο στοίχημα. Για το Data Center των 300 MW, η αρχική εκτίμηση της ΔΕΗ ήταν ότι μόνο κατά την κατασκευή θα δημιουργηθούν τουλάχιστον 4.000 θέσεις εργασίας. Όσο διευρύνεται η κλίμακα του σχεδίου, τόσο θα μεγαλώνει και η επίδραση στην απασχόληση.
Για την πλήρη ανάπτυξη του επενδυτικού προγράμματος της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία -δηλαδή το Giga Data Center μαζί με τις νέες ενεργειακές εγκαταστάσεις που αυτό θα χρειαστεί- η εταιρεία έχει υπολογίσει έως 20.000 θέσεις εργασίας κατά την κατασκευαστική περίοδο και έως 2.000 κατά τη λειτουργία. Η επίδραση δεν περιορίζεται στις άμεσες θέσεις, καθώς γύρω από data centers τέτοιας κλίμακας δημιουργείται ζήτηση για κατασκευές, συντήρηση, τηλεπικοινωνίες, logistics, ασφάλεια, υπηρεσίες πληροφορικής και τεχνικούς προμηθευτές.
Ένα hyperscale AI campus λειτουργεί ως «μαγνήτης» για έναν πολύ ευρύτερο κύκλο επενδύσεων, καθώς η συγκέντρωση μεγάλης υπολογιστικής ισχύος δημιουργεί λόγο εγκατάστασης στην περιοχή και για εταιρείες που θέλουν χαμηλό latency ή άμεση πρόσβαση σε cloud και AI υπηρεσίες.
Ορόσημο για τη μεταμόρφωση της ΔΕΗ σε Powertech
Το Data Center αποτελεί ταυτόχρονα ορόσημο και για την ίδια τη ΔΕΗ, η οποία στοχεύει στον μετασχηματισμό της σε Powertech Όμιλο, συνδυάζοντας την παραδοσιακή ενεργειακή της δραστηριότητα με τηλεπικοινωνιακές υποδομές, data centers και τεχνητή νοημοσύνη. Στο πλαίσιο αυτό έχει ήδη αναπτύξει τη FiberGrid για δίκτυα οπτικών ινών, ενώ έχει μπει στα Data Centers μέσω της Data In Scale με την EDGNEX-DAMAC στην Αττική.
Η συμφωνία με την Amazon προσθέτει πλέον έναν κρίκο που μέχρι σήμερα έλειπε, δηλαδή τη συνεργασία με έναν κορυφαίο διεθνή hyperscaler σε κλίμακα εκατοντάδων MW. Μάλιστα, το MoU δεν σταματά στην 15ετή μίσθωση του Data Center και στα PPAs. ΔΕΗ και Amazon δηλώνουν ότι θα εξετάσουν και την πολυετή συνεργασία στις τεχνολογίες cloud και τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο την υποστήριξη του ψηφιακού μετασχηματισμού του ενεργειακού Ομίλου.
Την ίδια στιγμή, η ΔΕΗ έχει ήδη ιδρύσει την Olympus AI, θυγατρική με αντικείμενο τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης. Στην περιγραφή των δραστηριοτήτων του Ομίλου, η Olympus AI περιλαμβάνεται ρητά στις πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην παροχή Artificial Intelligence-as-a-Service. Έτσι, το Data Center προορίζεται και για βάση για την ανάπτυξη ενός οικοσυστήματος εφαρμογών.
Όπως έχει αναφέρει ο κ. Στάσσης, στα σχέδια που επεξεργάζεται ο Όμιλος περιλαμβάνεται η δυνατότητα ανάπτυξης εξειδικευμένων εφαρμογών AI για κλάδους όπως η ναυτιλία ή οι νομικές υπηρεσίες, οι οποίες θα φιλοξενούνται στις υπολογιστικές υποδομές του Data Center και θα προσφέρονται ως υπηρεσίες από εταιρείες που θα συνεργάζονται με τη ΔΕΗ.
