Πάνω από 41.000 έμποροι και παραγωγοί φρούτων και λαχανικών, ξεφεύγουν από τους ελέγχους των κρατικών υπηρεσιών, όπως εντοπίσθηκε από την αντιπαραβολή στοιχείων – βάσει ΑΦΜ και ΚΑΔ- μεταξύ της ΑΑΔΕ και της αρμόδιας Διεύθυνσης του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ). Χιλιάδες υπόχρεων «περνάνε κάτω από το ραντάρ» επειδή δεν έχουν εγγραφεί στο Μητρώο Εμπόρων Νωπών Οπωροκηπευτικών (ΜΕΝΟ).
«Το χταπόδι της παραοικονομίας στην εμπορία οπωροκηπευτικών έχει μακριά πλοκάμια και άνω του 50% της μη συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις που θέτει η νομοθεσία, αφορά στο ΜΕΝΟ», δήλωσε ο προϊστάμενος της Δ/νσης Ποιότητας και Ασφάλειας του ΥΠΑΑΤ, Διονύσης Γραμματικός.
Η Διεύθυνση, που διαθέτει οκτώ περιφερειακά κέντρα, προσπαθεί να ελέγξει τη διακίνηση των νωπών φρούτων και λαχανικών, μέσω τακτικών και έκτακτων ελέγχων, έχοντας στο ανθρώπινο δυναμικό της για όλη τη χώρα, μόνο 69 ελεγκτές, όταν, όπως υποστήριξε στο powergame.gr ο κ. Γραμματικός, χρειάζεται τους διπλάσιους.
Ο ρόλος της Υπηρεσίες είναι απολύτως κρίσιμος, γιατί ελέγχει τα εμπορικά πρότυπα, προσπαθεί να βάλει φρένο στις ελληνοποιήσεις, ενώ επίσης, κάνει ελέγχους για την υγιεινή και ασφάλεια τροφίμων.
Διονύσης Γραμματικός, προϊστάμενος Διεύθυνσης Ποιότητας και Ασφάλειας Τροφίμων, ΥΠΑΑΤ© powergame
«Στο ΜΕΝΟ, είναι υποχρεωτική η εγγραφή όλων όσοι δραστηριοποιούνται στον κλάδο, χονδρέμποροι και λιανέμποροι, εισαγωγείς και εξαγωγείς, τυποποιητές, παραγωγοί. Ο λόγος ύπαρξης του Μητρώου, δεν είναι η είσπραξη παραβόλων, αλλά η ενημέρωση των υπηρεσιών για το τι εισάγεται, το τι διακινείται, ενώ υπάρχει υποχρέωση ενημέρωσης και για την επανα-εισαγωγή προϊόντων, ώστε να γίνεται ο φυτο-υγιεινομικός έλεγχος πριν τα προϊόντα επιστρέψουν στη χώρα, αλλά και να διαπιστώνεται αν συνεχίζουν να ισχύουν τα πρότυπα εμπορίας.
«Η ιχνηλασιμότητα και βεβαίως, η ταυτοποίηση των προϊόντων, είναι πολύ σημαντικές. Αναφέρω ένα πρόσφατο παράδειγμα: Ο εξαγωγέας δήλωσε ότι το φορτίο ήταν από τη Λακωνία, το τιμολόγιο έδειχνε ότι ήταν από την Αχαϊα, κι’ όταν επιστράφηκε για να μπει σωστή σήμανση, το φορτίο δε βρέθηκε ποτέ εκεί που δηλώθηκε ότι θα πήγαινε, αλλά βρέθηκε σε άλλο σημείο», δήλωσε ο κ. Γραμματικός και πρόσθεσε:
“Εντοπίζουμε πολλά προβλήματα καταγωγής και σήμανσης. Πιάνουμε φορτία, κυρίως στο λιανεμπόριο, που στην ετικέτα δεν αναγράφεται το παραμικρό πέραν … «πατάτες» ή «τομάτες». Δεν αναγράφεται η χώρα καταγωγής του προϊόντος, γιατί αν εντοπιστεί ότι έχει γραφεί άλλη χώρα καταγωγής, από την πραγματική, πάει για ποινικό με το Άρθρο 14 και πολύ υψηλά πρόστιμα. Όταν όμως δεν αναγράφεται χώρα καταγωγής, η απώλεια σήμανσης θεωρείται απλή παραπλάνηση, οπότε τα πρόστιμα είναι πολύ μικρότερα».
Στους ελέγχους που διενεργούνται, στις συνηθέστερες μη συμμορφώσεις, πλην της Νο1 που είναι η μη εγγραφή στο ΜΕΝΟ, ανήκουν: ακατάλληλα μέσα συσκευασίας (π.χ. προϊόντα σε βρώμικες κλούβες), απουσία ή ελλιπής σήμανση, μη υποβολή αναγγελίας εισαγωγής ή εξαγωγής, διακίνηση ατυποποίητων προϊόντων από τους τόπους παραγωγής – συχνό φαινόμενο, μη συμμόρφωση στις προδιαγραφές εμπορίας.
Δυστυχώς, όπως επισημάνθηκε, κάποιοι εξαγωγείς, επανειλημμένα, κάνουν ελάχιστες αναγγελίες εξαγωγής, οπότε βγαίνουν κερδισμένοι, αφού τα κέρδη τους είναι πολλαπλάσια από τα μικρά πρόστιμα που θα τους επιβληθούν ( πχ. 5.000- 7.000 ευρώ), αν εντοπισθεί μη συμμόρφωση.
Σημειώνεται ότι πολύ μεγάλο είναι το πρόβλημα της χρονοβόρας διαδικασίας για την απόδοση του προστίμου, σε αυτόν που δεν τηρεί τα προβλεπόμενα ( σ.σ. υποβολή ενστάσεων, πιθανή εκδίκαση υποθέσεων κοκ).
Τι δείχνουν οι έλεγχοι
Πέραν των τακτικών ελέγχων που διενεργούνται κατά την εισαγωγή προϊόντων και στα συσκευαστήρια, γίνονται και έκτακτοι έλεγχοι, ακόμη και σε φορτία που έχουν ήδη ελεγχθεί από άλλες υπηρεσίες.
Όπως προκύπτει από τους ελέγχους, αρνητικό ρεκόρ στις μη συμμορφώσεις με 24%, έχουν τα ατυποποίητα προϊόντα, δηλαδή οι εξαγωγές από το χωράφι.
Το 2026, έως τις 20/4, διενεργήθηκαν σχεδόν 3.000 έκτακτοι έλεγχοι, με τις μη συμμορφώσεις που εντοπίσθηκαν να είναι 400, ενώ επιβλήθηκαν 200 διοικητικές ποινές. Ελέγχθηκαν 46 προϊόντα σε 45 διαφορετικές περιφερειακές ενότητες, με τη συμμετοχή ΔΑΟΚ και των ελεγκτών της Δ/νσης. Η προέλευση των προϊόντων αυτών ήταν από 21 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Πιο συγκεκριμένα, ελέγχθηκαν:
- 1.926 σημεία λιανικής πώλησης, με 269 μη συμμορφώσεις, δηλαδή ποσοστό περίπου στο 14%
- 367 σημεία χονδρικής πώλησης, με τις μη συμμορφώσεις κοντά στο 14%
- 54 έλεγχοι στο οδικό δίκτυο, με 1 μη συμμόρφωση
- 230 έλεγχοι σε σημεία εξόδου της χώρας, με τις μη συμμορφώσεις να φτάνουν το 24% (τα ατυποποίητα που φεύγουν από το χωράφι)
- 55 έλεγχοι σε τυποποιητήρια με 17 μη συμμορφώσεις.
Ως προς τα προϊόντα, πάρα πολλοί έλεγχοι γίνονται σε πατάτες και τομάτες, με τον κ. Γραμματικό να επισημαίνει ότι επιμένει το φαινόμενο της ελληνοποίησης πατάτας Αιγύπτου, που κάποιες φορές πουλιέται και ως γαλλική. Σε ό,τι αφορά τις τομάτες, ένα μεγάλο ποσοστό της τομάτας που διατίθεται στη λιανική, σε συγκεκριμένη περίοδο του έτους ( καλοκαίρι) είναι εισαγόμενη από την Τουρκία.
Τα προϊόντα που ελέγχονται είναι πάρα πολλά, πολλές δεκάδες, ενώ ο κ. Γραμματικός έκανε ιδιαίτερη αναφορά στα «πράγματα και θαύματα» που εντοπίζονται στα συσκευαστήρια. Μάλιστα σημείωσε ότι τα περισσότερα συσκευαστήρια της χώρας βρίσκονται στο πράσινο τρίγωνο Πέλλας- Πιερίας- Ημαθίας, όπου είναι συγκεντρωμένες εκατοντάδες μονάδες.
Μάστιγα τα ατυποποίητα
Σχετικά με τα ατυποποίητα, που σε μεγάλο βαθμό αφορούν στο πορτοκάλι, ο κ. Γραμματικός επισήμανε ότι η εξαγωγή από το χωράφι συνεχίζεται γιατί, όταν κόβεται τιμολόγιο, είναι πολύ μικρής αξίας, oπότε ο παραγωγός παίρνει ένα μέρος της αμοιβής, μαύρο, αφορολόγητο, που δεν φαίνεται πουθενά. Η χώρα χάνει προστιθέμενη αξία, δεν εισπράττεται ΦΠΑ ενώ είναι ανύπαρκτοι οι έλεγχοι για την ασφάλεια του καταναλωτή.
Σε ό,τι αφορά στο ΜΕΝΟ, ο κ. Γραμματικός είπε ότι σύντομα θα υπάρξει διαφοροποίηση των παραβόλων γιατί υπάρχουν πολλά παράπονα (.σ.σ. 300-600 ευρώ), ενώ πρόσθεσε ότι υπάρχει στενή συνεργασία με την ΑΑΔΕ, με την οποία και ετοιμάζονται πολλές παρεμβάσεις, μία εκ των τα οποίων θα είναι η εφαρμογή, εντός του 2026, ενώ αυτοματοποιημένου Μητρώου, τύπου ΜΕΝΟ, για τα μεταποιημένα προϊόντα.
