Με ποσοστό 45%, ο Ρούμεν Ράντεφ και το νεοϊδρυθέν κόμμα του «Προοδευτική Βουλγαρία» πέτυχαν στις εκλογές της 19ης Απριλίου 2026 τη μεγαλύτερη εκλογική νίκη της μεταπολιτευτικής ιστορίας της Bουλγαρίας, σύμφωνα με τα τελικά στοιχεία της κεντρικής εκλογικής επιτροπής.
Η εταιρεία δημοσκοπήσεων Myara εκτιμά ότι ο 62χρονος πρώην πρόεδρος θα εξασφαλίσει τελικά περί τις 135 έδρες (μίνιμουμ 131) στο 240μελές βουλγαρικό κοινοβούλιο, κατακτώντας κοινοβουλευτική πλειοψηφία που μόνο η νίκη των Ενωμένων Δημοκρατικών Δυνάμεων του 1997 μπορεί να συγκριθεί μαζί της.
Μακριά πίσω του, το GERB του πρώην πρωθυπουργού Μπόικο Μπορίσοφ και η φιλοευρωπαϊκή συμμαχία κατά της διαφθοράς συγκέντρωσαν από 13% έκαστος, το κόμμα Κίνημα για Δικαιώματα και Ελευθερίες του κυρωμένου από τις ΗΠΑ μεγιστάνα Ντέλιαν Πεέφσκι 7,1%, οι φιλορώσοι εθνικιστές της Αναγέννησης 4,3%, ενώ οι Σοσιαλιστές έμειναν στο 3%, εκτός κοινοβουλίου για πρώτη φορά στην ιστορία τους.
Ποιός είναι η Ρούμεν Γκεόργκιεφ Ράντεφ
Ο Ρούμεν Γκεόργκιεφ Ράντεφ γεννήθηκε στις 18 Ιουνίου 1963 στο Ντιμιτρόβγκραντ της Βουλγαρίας, με καταγωγή από το χωριό Σλαβιάνοβο στην περιοχή του Χάσκοβο. Το 1982 αποφοίτησε με χρυσό μετάλλιο από τη Μαθηματική Σχολή του Χάσκοβο, δείγμα μιας πορείας που θα χαρακτηριζόταν σχεδόν πάντα από πρωτιές. Το 1987 αποφοίτησε πρώτος της τάξης του από την Αεροπορική Ακαδημία «Γκεόργκι Μπένκοφσκι» στη Ντόλνα Μιτρόπολια και εντάχθηκε ως κατώτερος πιλότος στο 15ο Σμήνος Μαχητικών στο Ράβνετς.
Η στρατιωτική του διαδρομή συνδυάστηκε με ακαδημαϊκές σπουδές υψηλού επιπέδου, μεγάλο μέρος των οποίων πραγματοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1992 ολοκλήρωσε με επιτυχία τη Σχολή Αξιωματικών Σμήνους της Αμερικανικής Αεροπορίας στη βάση Μάξγουελ στην Αλαμπάμα. Από το 1994 έως το 1996 φοίτησε στη Σχολή Επιτελών και Διοίκησης της Εθνικής Ακαδημίας Άμυνας «Γκ. Σ. Ρακόφσκι» της Βουλγαρίας, όπου και πάλι αποφοίτησε πρώτος.
Αεροπορική καριέρα
Το 2000 έλαβε διδακτορικό τίτλο στις στρατιωτικές επιστήμες με θέμα την ενίσχυση της τακτικής εκπαίδευσης ιπτάμενων πληρωμάτων και την προσομοίωση αερομαχιών. Το 2003 αποφοίτησε ως διακεκριμένος σπουδαστής από το Air War College στη βάση Μάξγουελ, λαμβάνοντας μεταπτυχιακό τίτλο στις Στρατηγικές Σπουδές με τιμητική διάκριση – το όνομά του χαράχτηκε στην Αλέα Δόξης της σχολής.
Πιλότος πρώτης τάξης με πάνω από 1.400 ώρες πτήσης, ο Ράντεφ εξελίχθηκε σε εκπαιδευτή και πιλότο επίδειξης των MiG-29, εκτελώντας περίπλοκους ελιγμούς όπως το «Bell» και το «Cobra».
O Ρούμεν Ράντεφ ως πιλότος μαχητικών μπροστά σε ένα MiG-29 © Χ.com
Το 1996 ανέλαβε διοικητής σμήνους. Από το 2000 έως το 2002 υπηρέτησε ως μέλος του επιτελείου της Τρίτης Αεροπορικής Βάσης Μαχητικών στο Γκραφ Ιγκνατίεβο, την οποία και διοίκησε από το 2005 έως το 2009. Στη συνέχεια διετέλεσε αναπληρωτής διοικητής της βουλγαρικής πολεμικής αεροπορίας και από το 2014 έως το 2016 διοικητής της, με τον βαθμό του υποπτέραρχου.
Ο Ρούμεν Ράντεφ, ως κορυφαίος πιλότος της βουλγαρικής πολεμικής αεροπορίας και αργότερα διοικητής της, έχει μια πλούσια καριέρα στους αιθέρες. Αν και το MiG-29 είναι το αεροσκάφος με το οποίο ταυτίστηκε (όντας εκπαιδευτής και demo pilot), η λίστα των αεροσκαφών που έχει πετάξει είναι μεγαλύτερη, περιλαμβάνοντας και πολλά δυτικά, όπως το F-16 και το Ραφάλ.
Παραιτήθηκε από τις ένοπλες δυνάμεις μετά από σύγκρουση με τον τότε υπουργό Άμυνας για το ζήτημα της φύλαξης του εναέριου χώρου της χώρας – μια ρήξη που άνοιξε τον δρόμο προς την πολιτική.
Συγκεκριμένα παραιτήθηκε από τη θέση του Διοικητή της Πολεμικής Αεροπορίας τον Αύγουστο του 2016. Ο επίσημος λόγος ήταν η διαφωνία του με την τότε κυβέρνηση Μπορίσοφ σχετικά με την τροπολογία που επέτρεπε σε ξένα αεροσκάφη (του ΝΑΤΟ) να φυλάσσουν τον βουλγαρικό εναέριο χώρο επί πληρωμή.
Το πολιτικό άλμα: Λίγο μετά την παραίτησή του, ανακοινώθηκε η υποψηφιότητά του για την προεδρία ως ανεξάρτητος, με τη στήριξη των Σοσιαλιστών.
Δύο προεδρικές θητείες, πολλαπλές συγκρούσεις
Στις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου 2016 ο Ράντεφ κατέβηκε ως ανεξάρτητος υποψήφιος με τη στήριξη του Βουλγαρικού Σοσιαλιστικού Κόμματος και της Εναλλακτικής για τη Βουλγαρική Αναγέννηση, αν και η τελευταία απέσυρε τη στήριξή της υπέρ άλλου υποψηφίου.
Στον πρώτο γύρο συγκέντρωσε 25,44%, στον δεύτερο επικράτησε με πάνω από 60% της υποψήφιας του GERB Τσέτσκα Τσάτσεβα και ορκίστηκε πρόεδρος στις 22 Ιανουαρίου 2017 με την Ιλιάνα Γιότοβα ως αντιπρόεδρο. Τον Νοέμβριο του 2021 επανεξελέγη για δεύτερη θητεία.
Στα εννέα χρόνια της προεδρίας του, ο Ράντεφ συγκρούστηκε σχεδόν με όλα τα μεγάλα κόμματα και καθιέρωσε το προεδρικό μέγαρο ως πόλο αντιπολίτευσης στις εκάστοτε κυβερνήσεις. Διόρισε τέσσερις υπηρεσιακούς πρωθυπουργούς σε μια χώρα που διεξήγαγε οκτώ γενικές εκλογές μέσα σε πέντε χρόνια.
Άσκησε βέτο σε νόμο για την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας, ισχυριζόμενος ότι θα έπληττε τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος, όπως και στη μεταφορά 100 τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού στην Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι η Βουλγαρία τα χρειαζόταν για εσωτερικές ανάγκες και για τη φύλαξη των συνόρων με την Τουρκία.
Επέκρινε τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας, ιδιαίτερα στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, και αντιτάχθηκε στην άρση του βουλγαρικού βέτο για την ενταξιακή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας, απαιτώντας πρώτα τη συνταγματική κατοχύρωση της βουλγαρικής μειονότητας στη γείτονα χώρα.
Η πλέον αμφιλεγόμενη πρωτοβουλία της προεδρικής του θητείας ήταν η πρότασή του, τον Μάιο του 2025, για δημοψήφισμα σχετικά με την υιοθέτηση του ευρώ από τη Βουλγαρία την 1η Ιανουαρίου 2026.
Η πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Νατάλια Κισέλοβα απέρριψε την πρόταση, επικαλούμενη συνταγματικούς λόγους και την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου του 2024, σύμφωνα με την οποία η ένταξη στην Ευρωζώνη αποτελεί υποχρέωση απορρέουσα από τη Συνθήκη Προσχώρησης της χώρας στην ΕΕ. Ο Ράντεφ προσέφυγε στο Συνταγματικό Δικαστήριο τον Μάιο του 2025, αλλά το εγχείρημα απέτυχε· η Βουλγαρία υιοθέτησε το ευρώ κανονικά την 1η Ιανουαρίου 2026.
Η παραίτηση, η «Προοδευτική Βουλγαρία» και η στροφή προς τη δημαγωγία
Στις 19 Ιανουαρίου 2026, σε διάγγελμα προς τον βουλγαρικό λαό, ο Ράντεφ ανακοίνωσε την παραίτησή του από την προεδρία – ο πρώτος πρόεδρος στη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας που παραιτείται. Τον διαδέχθηκε η Ιλιάνα Γιότοβα.
Η αποχώρησή του ήρθε εν μέσω μαζικών κινητοποιήσεων κατά της διαφθοράς, που οδήγησαν τον Δεκέμβριο του 2025 στην πτώση της συντηρητικής κυβέρνησης υπό τον πρωθυπουργό Ρόσεν Ζελιάζκοφ και άνοιξαν τον δρόμο προς πρόωρες εκλογές.
Στις 2 Μαρτίου 2026 κατατέθηκαν τα έγγραφα για τη δημιουργία της συμμαχίας «Προοδευτική Βουλγαρία» – τη συγκρότηση τριών κομμάτων: του Πολιτικού Κινήματος «Σοσιαλδημοκράτες» με επικεφαλής την Έλενα Νόνεβα, του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος του Τόντορ Μπάρμπολοφ και του Κινήματος «Ο Λαός μας» υπό τον Αθανάς Κάλτσεφ.
Τα έγγραφα δεν υποβλήθηκαν από τον ίδιο τον Ράντεφ, αλλά από τον πρώην υπηρεσιακό πρωθυπουργό Γκαλάμπ Ντόνεφ και τον πρώην υπουργό Άμυνας Ντιμίταρ Στογιάνοφ.
Στις 17 Απριλίου, δύο μόλις ημέρες πριν από τις εκλογές, η συμμαχία μετατράπηκε τυπικά σε κόμμα στο ιδρυτικό συνέδριο στο Βέλικο Τάρνοβο. Νομικά το κόμμα ηγείται από πενταμελές προεδρείο, αν και ο Ράντεφ παραμένει ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης του.
Η «Προοδευτική Βουλγαρία» περιγράφεται στον διεθνή Τύπο ως αριστερή συντηρητική, εθνικιστική και ευρωσκεπτικιστική δύναμη. Συγκεντρώνει πρώην στρατιωτικούς αξιωματικούς, πρώην σοσιαλιστές στελέχη, αθλητές και τον συνδικαλιστή ηγέτη του κυριότερου βουλγαρικού οπλοβιομηχανικού ομίλου, ο οποίος κατέγραψε ανάπτυξη λόγω της προμήθειας του ουκρανικού στρατού.
Ο Ράντεφ έχτισε την προεκλογική του εκστρατεία στην καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων, τη δημοσιονομική πειθαρχία και τη δέσμευση για «αποσυναρμολόγηση του ολιγαρχικού μοντέλου διακυβέρνησης» που, όπως υποστήριξε, ελέγχει τους κρατικούς θεσμούς και τον ιδιωτικό τομέα.
Παρουσιάστηκε ως υπερασπιστής των φτωχότερων στρωμάτων του φτωχότερου κράτους-μέλους της ΕΕ, προβάλλοντας έναν λιτό τρόπο ζωής και τις «παραδοσιακές οικογενειακές αξίες».
Το προφίλ του ενδεχόμενου πρωθυπουργού
Η στάση του Ράντεφ απέναντι στη Ρωσία αποτελεί το κύριο σημείο προβληματισμού για τους εταίρους της Βουλγαρίας στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, ειδικά αν αποφασίσει να αναλάβει ο ίδιος την πρωθυπουργία.
Ο ίδιος έχει αντιταχθεί στην αποστολή στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, έχει επικρίνει τη δεκαετή συμφωνία άμυνας μεταξύ Σόφιας και Κιέβου, έχει ζητήσει «πραγματισμό» και «κριτική σκέψη» στη στάση της Ευρώπης απέναντι στη Μόσχα και έχει καλέσει σε επανέναρξη του διαλόγου μεταξύ ΕΕ και Κρεμλίνου.
Στην προεκλογική εκστρατεία απείλησε με βέτο σε ευρωπαϊκή βοήθεια προς το Κίεβο. Ταυτόχρονα, έχει στηρίξει τη διατήρηση της Βουλγαρίας στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, έχει ασκήσει κατά καιρούς κριτική στη Ρωσία και, σύμφωνα με ανάλυση της Irish Times, έχει δηλώσει ότι δεν θα χρησιμοποιήσει το βουλγαρικό βέτο για να μπλοκάρει ευρωπαϊκές αποφάσεις σχετικά με την Ουκρανία. Είναι, όπως επισημαίνεται, μακριά από ένα προφίλ τύπου Ορμπάν: δεν βρίσκεται στο κέντρο κάποιου δικτύου δεξιάς ευρωπαϊκής επιρροής.
Μέλος του Βουλγαρικού Κομμουνιστικού Κόμματος τη δεκαετία του 1980 – όπως ο ίδιος παραδέχτηκε, κυρίως για να έχει πρόσβαση σε υπερηχητικά αεροσκάφη – ο Ράντεφ εγκατέλειψε το κόμμα το 1990, όταν νέος νόμος απαγόρευσε τη συμμετοχή στρατιωτικών σε πολιτικά κόμματα. Δεν υπήρξε ποτέ μέλος άλλου πολιτικού σχηματισμού μέχρι την ίδρυση της «Προοδευτικής Βουλγαρίας» το 2026.
Έγγαμος, πατέρας δύο παιδιών, με εκπεφρασμένο πατριωτισμό, βραβευμένος με το παράσημο «Για Πιστή Υπηρεσία στις Σημαίες» Γ΄ τάξης και το τιμητικό σήμα «Άγιος Γεώργιος» του βουλγαρικού Υπουργείου Άμυνας Β΄ τάξης, αποφεύγει μέχρι στιγμής να απαντήσει ευθέως στις ερωτήσεις δημοσιογράφων για το εάν θα αναλάβει ο ίδιος την πρωθυπουργία. Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή δεν έχει ακόμη ανακοινώσει την επίσημη κατανομή των εδρών στο 240μελές κοινοβούλιο.
Η απόφαση του Ράντεφ – να αναλάβει προσωπικά την πρωθυπουργία ή να στηρίξει έναν τεχνοκράτη για πρωθυπουργό – θα καθορίσει τον τόνο της νέας εποχής στη Σόφια και τη θέση της Βουλγαρίας στο εσωτερικό της ΕΕ.
