Έχοντας ως βασική στόχευση τη δημιουργία ενός πιο σταθερού και προβλέψιμου επενδυτικού περιβάλλοντος, το οποίο δεν θα βοηθήσει μόνο στην προσέλκυση περισσότερων διεθνών οπτικοακουστικών παραγωγών, αλλά και στη δημιουργία μόνιμων επενδύσεων στη χώρα (π.χ. studios, εγκαταστάσεις post production, visual effects κ.λπ.) και άλλες εξειδικευμένες υποδομές, έφερε το υπουργείο Πολιτισμού και το ΕΚΚΟΜΕΔ το σχέδιο «Greece on Screen».
Πρόκειται για το πενταετές σχέδιο της κυβέρνησης ενίσχυσης της εγχώριας οπτικοακουστικής βιομηχανίας της χώρας με πόρους ύψους 750 εκατ. ευρώ. Η συντριπτική πλειοψηφία των πόρων αυτών αφορά σε ενισχύσεις οπτικοακουστικών παραγωγών στη χώρα μας (412 εκατ. ευρώ), στην παροχή διευκολύνσεων σε χρηματοδοτήσεις παραγωγών οπτικοακουστικού περιεχομένου (210 εκατ. ευρώ), τη δημιουργία επαγγελματικής σχολής κινηματογράφου και οπτικοακουστικής δημιουργίας, την υλοποίηση μιας εθνικής αρχειακής πολιτικής και πολλών άλλων.
Όπως εξηγεί στο powergame.gr o επικεφαλής του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ) Λ. Χριστόπουλος σε ένα δεύτερο άξονα το σχέδιο «Greece on Screen» δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην εξωστρέφεια και στην πολιτιστική διπλωματία. Στόχος είναι, προσθέτει, «η Ελλάδα να μετακινηθεί από το μοντέλο του «film destination», σε ένα ολοκληρωμένο δημιουργικό hub για την ευρύτερη περιοχή».
Δράσεις για διεθνείς συμπαραγωγές
Έτσι το σχέδιο περιλαμβάνει δράσεις για διεθνείς συμπαραγωγές, διανομή ελληνικών έργων στο εξωτερικό και ανάπτυξη περιφερειακών παραγωγικών οικοσυστημάτων. Σημειώνεται ότι το σχέδιο δράσης της επόμενης πενταετίας είχε συζητηθεί στο υπουργικό Συμβούλιο από τον περασμένο Νοέμβριο. Εκεί οριστικοποιήθηκε, παρόλο που «πινελιές» μπαίνουν ακόμη και σήμερα.
Το σχέδιο «Greece on Screen» είναι αποτέλεσμα της διαπίστωσης της κυβέρνησης, ότι η οπτικοακουστική και δημιουργική βιομηχανία αναδύεται σταδιακά ως ένας νέος αναπτυξιακός πυλώνας. Δίπλα στους παραδοσιακούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, όπως είναι ο τουρισμός, η ναυτιλία και η ενέργεια.
«Η βασική λογική», σημειώνει ο επικεφαλής του ΕΚΚΟΜΕΔ, «είναι ότι ο τομέας δεν αντιμετωπίζεται πλέον αποκλειστικά ως πολιτιστική δραστηριότητα, αλλά ως τμήμα της σύγχρονης οικονομίας της γνώσης με εξαγωγικό, επενδυτικό και τεχνολογικό αποτύπωμα».
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΚΚΟΜΕΔ που είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του φορέα, από το 2019 έως σήμερα έχουν διατεθεί στον οπτικοακουστικό τομέα πάνω από 300 εκατ. ευρώ μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων και κινήτρων. Μια μελέτη που ανέθεσε πρόσφατα ο φορέας στην εταιρεία Olsberg•SPI, έδειξε ότι οι επενδύσεις αυτές δημιούργησαν μια συνολική οικονομική επίδραση άνω του 1 δισ. ευρώ στην ελληνική οικονομία.
Επίσης η ίδια μελέτη αναφέρει ότι το 50% της επίδρασης αυτής, κατευθύνεται σε κλάδους που δεν σχετίζονται άμεσα με τον οπτικοακουστικό τομέα, όπως ο τουρισμός, φιλοξενία, μεταφορές, εμπόριο και υπηρεσίες.
Έτσι στην κυβέρνηση και στο Υπουργείο Πολιτισμού εκτιμούν ότι πρόκειται για έναν τομέα με υψηλό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, ο οποίος αυξάνει την απασχόληση και προσελκύει επενδύσεις υψηλής εξειδίκευσης και καινοτομίας. Μάλιστα η επίδραση των επενδύσεων στο χώρο αυτό, φέρεται να έχουν επίδραση υψηλότερη ακόμη και από δραστηριότητες μεταποιητικής και βιομηχανικής παραγωγής.
Έρχεται tax relief 30%
Το σχέδιο δεν προβλέψει μόνον επιδοτήσεις της οπτικο-ακουστικής παραγωγής. Περιλαμβάνει επίσης παρεμβάσεις που δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμη, όπως για παράδειγμα είναι ο μετασχηματισμός του φορολογικού κινήτρου 30% (tax relief) σε ένα πραγματικό εργαλείο μόχλευσης ιδιωτικών επενδύσεων.
Το μέτρο αυτό προβλέπεται στο ιδρυτικό νόμο του ΕΚΚΟΜΕΔ (πρώην ΕΚΟΜΕ), αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει ενεργοποιηθεί. Και όπως επισημαίνει ο κ. Χριστόπουλος, οι υπηρεσίες του υπ. Πολιτισμού και του υπ. Εθνικής Οικονομίας βρίσκονται σε επαφή προκειμένου να δούνε πως θα συμβεί αυτό, παρέχοντας ένα δεύτερο κίνητρο δημιουργίας οπτικοακουστικών παραγωγών μετά εκείνο του γνωστού cash rebate.
Το δεύτερο μέτρο που εξετάζεται και έχει ήδη ανακοινωθεί, είναι η ενίσχυση των επενδυτικών σχεδίων από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (EAT). Συγκεκριμένα θα καταρτιστούν προγράμματα εγγυοδοσίας δανείων με στόχο τη στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων του κλάδου. Συνολικά 210 εκατ. ευρώ θα διατεθούν προς την κατεύθυνση αυτή μοχλεύοντας επιπλέον τραπεζικά κεφάλαια.
Το τρίτο μέτρο που εξετάζεται είναι η αναμόρφωση του πλαισίου εφαρμογής της ευρωπαϊκής Οδηγίας για τις οπτικοακουστικές υπηρεσίες, με την επανεξέταση της λειτουργικότητας του 1,5% υποχρεωτικής επανεπένδυσης σε εγχώριο περιεχόμενο από τις ξένες πλατφόρμες streaming και on demand υπηρεσίες. Θεωρητικά σήμερα οι ξένες πλατφόρμες είναι υποχρεωμένες να καταβάλουν το 1,5% των εσόδων τους από την ελληνική αγορά ή να αξιοποιούν τοπικό περιεχόμενο στις πλατφόρμες τους.
Οι μεγάλες πλατφόρμες (Netflix, Dinsey+ κ.ά.) συνήθως αποκτούν τοπικό περιεχόμενο, αλλά δεν καταβάλουν καθόλου χρήματα. Επιπλέον το 1,5%, όπως σημειώνει ο διευθύνων σύμβουλος του ΕΚΚΟΜΕΔ, μπορεί να είναι μικρή ανταμοιβή. «Θα μπορούσε να ανέλθει ακόμη και π.χ. στο 5% και μάλιστα το μισό να συνιστά υποχρέωση αξιοποίησης τοπικού (οπτικοακουστικού) περιεχομένου και το υπόλοιπο χρηματική ανταμοιβή».
Ερωτηθείς πως μπορεί να χώρα μας να γνωρίζει τι εισπράττει κάθε χρόνο π.χ. το Netflix και ποια τα κέρδη του, ο επικεφαλής του ΕΚΚΟΜΕΔ απαντά ότι υπάρχει τεχνογνωσία στην Ευρώπη και μάλιστα στην Γαλλία η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται. Προσθέτει δε ότι επιδίωξη είναι ο ίδιος μηχανισμός τώρα ν’ αποτκηθεί εσωτερικά από το ΕΚΚΟΜΕΔ και για το λόγο αυτό βρίσκεται σε επαφή με την Γαλλικό Κέντρο Κινηματογράφου.
Ο τρίτος άξονας του σχεδίου «Greece on Screen»
Αν ο πρώτος άξονας είναι η προσέλκυση μεγάλων παραγωγών στη χώρα μας και ο δεύτερος η δημιουργία μιας ισχυρής και εξωστρεφούς βιομηχανίας παραγωγής οπτικο-ακουστικού υλικού (ταινίας, σειρές τηλεόρασης, ντοκιμαντέρ, video games κ.λπ.), ο τρίτος άξονας συνίσταται στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, στη δημιουργία ενός καινοτομικού οικοσυστήματος παραγωγής και στη σύνδεση της δημιουργικής βιομηχανίας με τις νέες τεχνολογίες.
«Εκτός από δράσεις ανάπτυξης δεξιοτήτων σε τομείς όπως animation, VFX, immersive media και AI, εμφανίζονται για πρώτη φορά πιο οργανωμένα εργαλεία για την ανάπτυξη του ψηφιακού παιχνιδιού (gaming), το οποίο αντιμετωπίζεται ως τμήμα της σύγχρονης δημιουργικής οικονομίας με σημαντικές δυνατότητες εξωστρέφειας και τεχνολογικής ανάπτυξης», λέει ο κ. Χριστόπουλος.
Στο επίπεδο αυτό, σύμφωνα με το στέλεχος του ΕΚΚΟΜΕΔ, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η έννοια του «AV fusion», δηλαδή της διασύνδεσης διαφορετικών μορφών τέχνης, τεχνολογίας και ψηφιακής αφήγησης. Η λογική του σχεδίου είναι ότι η οπτικοακουστική δημιουργία εξελίσσεται πλέον σε υβριδικό πεδίο που συνδέει κινηματογράφο, gaming, συναρπαστικές (immersive) εμπειρίες, ψηφιακά μέσα, πολιτιστική κληρονομιά και νέες τεχνολογίες, δημιουργώντας νέα παραγωγικά και επιχειρηματικά μοντέλα.
Κομβικής σημασίας για τον τρίτο άξονα θεωρείται και η ίδρυση της νέας επαγγελματικής σχολής κινηματογράφου και οπτικοακουστικής δημιουργίας, για τη οποία ήδη έχουν γραφτεί πολλά, καθώς η αρμόδια υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη έχει παρουσιάσει το σχετικό σχέδιο νόμου στο Υπουργικό Συμβούλιο.
Στο ίδιο πλαίσιο όμως, το σχέδιο «Greece on Screen» προτείνεται και η ιδιαίτερα φιλόδοξη εθνική πολιτική για την κινηματογραφική και οπτικοακουστική κληρονομιά. Σύμφωνα με τον κ. Χριστόπουλο, η πολιτική αυτή θα προωθήσει «τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εθνικής αρχειακής πολιτικής για την κινηματογραφική και οπτικοακουστική κληρονομιά της χώρας, με στόχο όχι μόνο τη διάσωση και ψηφιοποίηση ιστορικού υλικού αλλά και τη μελλοντική αξιοποίησή του ως αναπτυξιακού, εκπαιδευτικού και ερευνητικού πόρου».
Η λογική του σχεδίου είναι ότι η οργανωμένη αξιοποίηση του οπτικοακουστικού αποθέματος της χώρας μπορεί να εξελιχθεί σε ένα σημαντικό “ψηφιακό κεφάλαιο” που θα διαθέτει πολιτιστική αλλά και οικονομική αξία. Θα λειτουργήσει μακροπρόθεσμα ως εργαλείο έρευνας, εκπαίδευσης, παραγωγής περιεχομένου και διεθνούς προβολής της χώρας.
Εν κατακλείδι, όπως αναφέρει ο διευθύνων σύμβουλος του ΕΚΚΟΜΕΔ, η συνολική κατεύθυνση του σχεδίου «Greece on Screen» είναι ότι «η δημόσια πολιτική για τον πολιτισμό και το οπτικοακουστικό περιεχόμενο μετατοπίζεται πλέον από μια λογική επιδοτήσεων σε μια λογική παραγωγικής πολιτικής και δημιουργικής βιομηχανίας, όπου η δημόσια ενίσχυση λειτουργεί ως μηχανισμός κινητοποίησης ιδιωτικών επενδύσεων, ανάπτυξης υποδομών, τεχνολογίας και ανθρώπινου κεφαλαίου».
