Χιλιάδες τεχνητοί δορυφόροι περιφέρονται στο διάστημα γύρω από τη Γη και όταν η διάρκεια ζωής τους ολοκληρώνεται, δεν εξαφανίζονται απλώς…
Το ίδιο ισχύει και για τους πυραύλους που τους τοποθετούν σε τροχιά. Πριν από λίγες μέρες ένα εξαντλημένο ανώτερο σημείο του πυραύλου Falcon 9 της SpaceX συνετρίβη στη Σελήνη, πάνω από ένα χρόνο μετά από την εγκατάλειψή του σε ανεξέλεγκτη τροχιά ύστερα από σεληνιακή αποστολή. Πιο κοντά στη Γη, ανενεργοί δορυφόροι, μεταχειρισμένα τμήματα πυραύλων και άλλα συντρίμμια μπορούν να παραμείνουν σε τροχιά για χρόνια, επιβαρύνοντας ένα ήδη φορτωμένο περιβάλλον και αυξάνοντας τον κίνδυνο συγκρούσεων.
Γιατί ο μεγάλος πρόλογος; Διότι όλα τα παραπάνω διαπιστώνεται πως συνιστούν μια ιδιαιτέρως προσοδοφόρα μπίζνα για τους ειδικούς, όπως σημειώνει σε θέμα του το CNBC.
Σήμερα, ένας αυξανόμενος αριθμός εταιρειών ποντάρει στο ότι ο καθαρισμός αυτών των διαστημικών απορριμμάτων, καθώς και η συντήρηση των δορυφόρων πριν μετατραπούν σε συντρίμμια, μπορεί να εξελιχθεί σε μια αυτόνομη και κερδοφόρα επιχειρηματική δραστηριότητα. Οι διαστημικές υποδομές έχουν καταστεί θεμελιώδεις για την παγκόσμια οικονομία, υποστηρίζοντας από χρηματοπιστωτικές συναλλαγές και πλοήγηση GPS μέχρι μετεωρολογικές προβλέψεις και εντοπισμό πυραύλων.
«Το διάστημα είναι ένα παγκόσμιο κοινό αγαθό και το καταστρέφουμε», δήλωσε στο CNBC ο Άντριου Φαϊόλα, εμπορικός αντιπρόεδρος της εταιρείας τροχιακών υπηρεσιών Astroscale. «Πρέπει πραγματικά να το καθαρίσουμε. Υπάρχουν συνέπειες όταν υιοθετούμε μια κουλτούρα μιας χρήσης στο διάστημα».
Διαδραστικοί χάρτες δείχνουν τον συνωστισμό σε πραγματικό χρόνο στη χαμηλή γήινη τροχιά, όπου οι ενεργοί δορυφόροι λειτουργούν δίπλα σε συντρίμμια δεκαετιών. Σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης, καταγράφονται σχεδόν 30.000 αντικείμενα στο διάστημα, εκ των οποίων περίπου 18.500 είναι ενεργοί δορυφόροι και τα υπόλοιπα είναι θραύσματα ή τμήματα πυραύλων. Ο Φαϊόλα παρομοίασε μια σύγκρουση στο διάστημα με μια χειροβομβίδα που χτυπά ένα αυτοκίνητο, δημιουργώντας ένα σύννεφο συντριμμιών των οποίων η ανεξέλεγκτη τροχιά καθιστά την αποφυγή τους εξαιρετικά δύσκολη. Ακόμα και μικρά θραύσματα που κινούνται με ταχύτητες χιλιάδων χιλιομέτρων την ώρα μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές.
Έστω κι αν δεν εκτοξεύονταν νέοι δορυφόροι, η ποσότητα των συντριμμιών θα συνεχίσει να αυξάνεται επειδή τα αντικείμενα διασπώνται ταχύτερα απ’ όσο εισέρχονται φυσικά στην ατμόσφαιρα, δήλωσε ο Τιμ Φλοέρ, επικεφαλής του τομέα Διαστημικών Σκουπιδιών στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), προειδοποιώντας ότι αυτό θα μπορούσε να καταστήσει «ορισμένες τροχιές άχρηστες».
Ο ίδιος πρόσθεσε πως «οι ενεργοί δορυφόροι πρέπει να πραγματοποιούν αυξανόμενο αριθμό ελιγμών αποφυγής συγκρούσεων για να ξεφύγουν από την πορεία άλλων δορυφόρων και θραυσμάτων».
«Το διάστημα είναι σαν τους αυτοκινητόδρομους, χωρίς συντήρηση θα ήταν γεμάτοι με εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα»
Η Astroscale αναπτύσσει διαστημικά σκάφη για την απομάκρυνση συντριμμιών. «Αυτό σημαίνει ότι κατασκευάζουμε διαστημικά σκάφη που έχουν σχεδιαστεί να είναι πολύ ευέλικτα, σχεδιασμένα να λειτουργούν με ασφάλεια μέσα και γύρω από άλλα διαστημικά σκάφη σε τροχιά», εξήγησε ο Φαϊόλα. Παράλληλα, η εταιρεία βλέπει αυξανόμενη ζήτηση από τον αμυντικό τομέα. Αν και η αγορά βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο, ο Φαϊόλα σημείωσε: «Στο μέλλον, θα περιμέναμε ότι αυτό θα πληρώνεται από τους φορείς εκμετάλλευσης συστοιχιών διαστημικών σκαφών».
Από την πλευρά της, η νεοφυής εταιρεία ClearSpace με έδρα το Λουξεμβούργο βλέπει την απομάκρυνση των συντριμμιών ως μέρος μιας ευρύτερης αγοράς συντήρησης. «Ουσιαστικά, κατασκευάζουμε το στρώμα υπηρεσιών για τις διαστημικές υποδομές», δήλωσε στο CNBC ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Λου Πιζέ. Ο Πιζέ παρομοίασε τις ευκαιρίες με τις βιομηχανίες συντήρησης δρόμων και αερομεταφορών, τονίζοντας ότι χωρίς συντήρηση οι αυτοκινητόδρομοι «θα ήταν γεμάτοι με εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα».
Η ClearSpace έχει αναπτύξει δορυφόρο με ειδικό μηχανισμό βραχίονα που μπορεί να συλλάβει συντρίμμια. Αναφορικά με το επενδυτικό ενδιαφέρον, ο Πιζέ ανέφερε ότι πριν από τρία χρόνια η πρώτη ερώτηση των επενδυτών ήταν «πώς φτάνεις σε τροχιά; Πώς λειτουργεί αυτό;», ενώ σήμερα οι επενδυτές γνωρίζουν την αγορά και «θα κάνουν τις σωστές ερωτήσεις».
Το νομικό πλαίσιο
Πάντως αυτή τη στιγμή το νομικό πλαίσιο παραμένει ασαφές, καθώς ο ESA τονίζει ότι το ζήτημα αποτελεί «κλασικό δίλημμα τραγωδίας των κοινών πόρων» και απαιτεί παγκόσμια συνεργασία.
Ο Φαϊόλα εκτιμά ότι η θέσπιση κανόνων θα ξεκλειδώσει την αγορά, καταλήγοντας: «Κανείς δεν αμφισβητεί ότι πρέπει να παροπλίζουμε τους πυρηνικούς σταθμούς στο τέλος της ζωής τους. Χρειάζεται οι κανονισμοί να καλύψουν το κενό και τότε όλα αυτά θα αποκτήσουν νόημα».
