Η Starlink επιχειρεί να περάσει από τη δορυφορική κάλυψη στην πλήρη κινητή τηλεφωνία, επενδύοντας σε επίγειες υποδομές στις ΗΠΑ. Το σχέδιο φιλοδοξεί να αμφισβητήσει την κυριαρχία των μεγάλων παρόχων, AT&T, Verizon και T-Mobile, αλλά απαιτεί τεράστιες επενδύσεις, συχνότητες και πολυετή ανάπτυξη.
Το φιλόδοξο σχέδιο για χιλιάδες κεραίες, η μάχη για το πολύτιμο φάσμα συχνοτήτων και τα εμπόδια απέναντι στους τρεις μεγάλους παρόχους, σκιαγραφούν το νέο πεδίο μάχης που διαμορφώνεται από το διάστημα στις πόλεις με στόχο μια αγορά 600 δισ. δολ., σύμφωνα με τη Le Monde.
Starlink: Το μεγάλο στοίχημα του Έλον Μασκ στην κινητή τηλεφωνία
Η εποχή κατά την οποία η Starlink λειτουργούσε κυρίως ως συμπληρωματική λύση για περιοχές χωρίς επαρκή τηλεπικοινωνιακή κάλυψη φαίνεται να φτάνει στο τέλος της. Η εταιρεία του Έλον Μασκ εξετάζει πλέον ένα πολύ πιο φιλόδοξο σχέδιο: τη δημιουργία δικού της επίγειου δικτύου κινητής τηλεφωνίας στις ΗΠΑ.
Στόχος είναι, σε βάθος χρόνου, η Starlink να προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα κινητής τηλεφωνίας και να διεκδικήσει μερίδιο από μια αγορά που αποτιμάται σε περίπου 600 δισ. δολάρια ετησίως. Η στρατηγική αυτή φέρνει την εταιρεία απέναντι στους τρεις καθιερωμένους κολοσσούς του αμερικανικού κλάδου, την AT&T, τη Verizon και την T-Mobile.
Το σχέδιο παρουσίασε στις 5 Αυγούστου η πρόεδρος της SpaceX, Γκουίν Σότγουελ, κατά την παρουσίαση των οικονομικών αποτελεσμάτων της μητρικής εταιρείας. Η φιλοδοξία είναι η δορυφορική υποδομή να συνδυαστεί με ένα εκτεταμένο επίγειο δίκτυο, το οποίο θα περιλαμβάνει παραδοσιακές κεραίες 4G και 5G αλλά και μεγάλο αριθμό μικρών σταθμών, γνωστών ως femtocell.
Ο Έλον Μασκ ©EPA/ALI HAIDER
Η Starlink θέλει να περάσει από το διάστημα στις πόλεις
Η αλλαγή στρατηγικής είναι σημαντική. Μέχρι σήμερα, η Starlink είχε περισσότερο τον ρόλο ενός συνεργάτη των τηλεπικοινωνιακών εταιρειών, προσφέροντας πρόσθετη κάλυψη σε περιοχές όπου η ανάπτυξη επίγειων δικτύων ήταν δύσκολη ή οικονομικά ασύμφορη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συνεργασία με την T-Mobile, μέσω της οποίας οι συνδρομητές της μπορούν να αξιοποιούν τη δορυφορική υπηρεσία της Starlink. Το μοντέλο αυτό εξυπηρετεί κυρίως την κάλυψη των λεγόμενων «λευκών ζωνών», δηλαδή περιοχών με ελάχιστη ή ανύπαρκτη κάλυψη από επίγειες κεραίες.
Η νέα κατεύθυνση είναι πολύ διαφορετική. Η Starlink θέλει να διεκδικήσει απευθείας πελάτες από τους μεγάλους παρόχους και να εξελιχθεί ουσιαστικά σε τέταρτο μεγάλο παίκτη της αμερικανικής αγοράς κινητής τηλεφωνίας.
Η Γκουίν Σότγουελ δεν έκρυψε τη φιλοδοξία της, αναφέρει η Le Monde. Εκτίμησε ότι η εταιρεία μπορεί να αποσπάσει σημαντικό αριθμό πελατών από τους τρεις μεγάλους παρόχους, υποστηρίζοντας ότι η υπηρεσία της θα μπορούσε να είναι καλύτερη. Η αγορά στην οποία στοχεύει είναι τεράστια, καθώς υπολογίζεται περίπου στα 600 δισ. δολάρια ετησίως.
Ωστόσο, το σχέδιο δεν ξεκινά από πλεονεκτική θέση σε όλες τις περιοχές. Η δορυφορική τεχνολογία μπορεί να προσφέρει επιδόσεις που προσεγγίζουν το 4G και το 5G σε αγροτικές και αραιοκατοικημένες περιοχές, αλλά η εικόνα αλλάζει δραστικά στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Εκεί, η πυκνότητα του πληθυσμού δημιουργεί πολύ μεγαλύτερες απαιτήσεις χωρητικότητας και κάλυψης. Παράλληλα, ένα ακόμη βασικό μειονέκτημα είναι η διείσδυση του σήματος στο εσωτερικό των κτιρίων, όπου οι δορυφορικές συνδέσεις είναι σημαντικά λιγότερο αποτελεσματικές από τα παραδοσιακά επίγεια δίκτυα.
Ο οικονομικός αναλυτής της Oddo BHF, Στεφάν Μπεγιαζιάν, θεωρεί ότι η απόφαση για ανάπτυξη επίγειου δικτύου αποτελεί ουσιαστικά αναγνώριση των περιορισμών της δορυφορικής υποδομής. Η Starlink μπορεί να καλύψει σημαντικά κενά, αλλά για να προσφέρει μια υπηρεσία κινητής τηλεφωνίας αντίστοιχη με εκείνη των μεγάλων παρόχων χρειάζεται διαφορετική υποδομή.
Starlink – SpaceX © SpaceX
Δισεκατομμύρια για τις κεραίες, αλλά το φάσμα είναι το μεγάλο εμπόδιο
Από χρηματοοικονομικής πλευράς, το κόστος δεν φαίνεται να αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη SpaceX. Ο πρόεδρος της εταιρείας συμβούλων Idate, Ζαν-Λικ Λεμένς, εκτιμά ότι η ανάπτυξη χιλιάδων επίγειων κεραιών στις μεγάλες αμερικανικές μητροπόλεις θα απαιτούσε επενδύσεις της τάξης των 5 έως 10 δισ. δολαρίων.
Πρόκειται για σημαντικό ποσό, αλλά όχι απαγορευτικό για έναν όμιλο του μεγέθους της SpaceX. Η εταιρεία διαθέτει πλέον εξαιρετικά ισχυρή χρηματοοικονομική βάση, ενώ η αποτίμησή της φέρεται να προσεγγίζει τα 1,9 τρισ. δολάρια μετά την εισαγωγή της στον Nasdaq στις 12 Ιουνίου.
Το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται αλλού: στις συχνότητες.
Το ραδιοφάσμα αποτελεί έναν από τους πιο πολύτιμους και ταυτόχρονα περιορισμένους πόρους της αγοράς τηλεπικοινωνιών, εξηγεί η Le Monde. Χωρίς επαρκές φάσμα, η δημιουργία ενός ανταγωνιστικού δικτύου κινητής τηλεφωνίας είναι εξαιρετικά δύσκολη, ανεξάρτητα από το πόσα χρήματα μπορεί να διαθέσει ένας όμιλος για κεραίες και υποδομές.
Η SpaceX έχει ήδη πραγματοποιήσει σημαντική κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση. Από το 2025 απέκτησε, έναντι σχεδόν 20 δισ. δολαρίων, συχνότητες από την EchoStar, η οποία αντιμετώπιζε οικονομικές δυσκολίες. Ωστόσο, το χαρτοφυλάκιο που απέκτησε ανέρχεται σε περίπου 65 MHz, μέγεθος περιορισμένο σε σχέση με εκείνο των AT&T, Verizon και T-Mobile.
Η διαφορά είναι ουσιαστική. Οι υφιστάμενοι πάροχοι έχουν χτίσει τα δίκτυά τους επί δεκαετίες και διαθέτουν πολύ μεγαλύτερα αποθέματα φάσματος. Ο αναλυτής της New Street Research, Ντέιβιντ Μπάρντεν, θεωρεί συνεπώς μη ρεαλιστικό να επιχειρήσει η Starlink να αναπαράγει πλήρως την υποδομή που οι καθιερωμένοι πάροχοι δημιούργησαν σε περίπου τριάντα χρόνια.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το ύψος των επενδύσεων. Αφορά το γεγονός ότι η Starlink καλείται να καλύψει σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα ένα τεχνολογικό και επιχειρηματικό κενό που οι ανταγωνιστές της δημιούργησαν σταδιακά, επενδύοντας τεράστια ποσά και αποκτώντας πολύτιμες συχνότητες.
Ένα σχέδιο που μπορεί να χρειαστεί μία δεκαετία
Ακόμη και αν εξασφαλιστούν τα απαιτούμενα κεφάλαια και το φάσμα, η δημιουργία ενός ανταγωνιστικού επίγειου δικτύου δεν μπορεί να γίνει από τη μια ημέρα στην άλλη.
Ο Στεφάν Μπεγιαζιάν εκτιμά ότι η δημιουργία και διαχείριση ενός πραγματικά αποτελεσματικού δικτύου απαιτεί τουλάχιστον μία δεκαετία επενδύσεων. Ως παράδειγμα αναφέρει τη γαλλική Free, η οποία χρειάστηκε χρόνια για να αποκτήσει ποιότητα υπηρεσίας συγκρίσιμη με τους ανταγωνιστές της.
Ανάλογη ήταν και η περίπτωση της Dish στις ΗΠΑ, θυγατρικής της EchoStar. Η εταιρεία επιχείρησε να δημιουργήσει δικό της δίκτυο κινητής τηλεφωνίας, αλλά η έλλειψη επαρκούς χρηματοοικονομικής ισχύος περιόρισε τις δυνατότητές της και τελικά την οδήγησε σε υποχώρηση.
Η Starlink βρίσκεται σε σαφώς διαφορετική οικονομική θέση. Το μέγεθος της SpaceX της επιτρέπει να αναλάβει επενδύσεις που θα ήταν απαγορευτικές για μικρότερους παρόχους. Αυτό όμως δεν αναιρεί τη χρονική διάσταση του εγχειρήματος.
Ιδιαίτερο σκεπτικισμό προκαλεί και η ιδέα να αξιοποιηθούν οι υπάρχουσες κεραίες της Starlink, που εξυπηρετούν σήμερα τη σταθερή δορυφορική σύνδεση, με την προσθήκη femtocell.
Starlink
Ο ειδικός στις δορυφορικές επικοινωνίες Ζαν-Μπατίστ Τεπό θεωρεί δύσκολη αυτή την προοπτική, καθώς οι συνδρομητές της σταθερής υπηρεσίας Starlink βρίσκονται κυρίως σε αγροτικές και αραιοκατοικημένες περιοχές. Εκεί, άλλωστε, η ανάγκη για πυκνό επίγειο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας είναι μικρότερη από ό,τι στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Για τον ίδιο λόγο, η νέα στρατηγική μπορεί να αποτελεί περισσότερο ένα σχέδιο Β παρά την αρχική επιλογή του Έλον Μασκ.
Σύμφωνα με τον Τεπό, ο αρχικός σχεδιασμός ήταν πιθανότερο να βασίζεται στην ενοικίαση δικτύου από έναν από τους τρεις μεγάλους αμερικανικούς παρόχους, ώστε η Starlink να καλύπτει τις πόλεις και τις πυκνοκατοικημένες περιοχές χωρίς να χρειαστεί να κατασκευάσει από την αρχή δική της υποδομή.
Μέχρι σήμερα, όμως, οι μεγάλοι πάροχοι δεν φαίνεται να είναι διατεθειμένοι να διευκολύνουν έναν δυνητικό μελλοντικό ανταγωνιστή, προστατεύοντας τα δικά τους εμπορικά συμφέροντα.
Εξαγορά παρόχου στο τραπέζι;
Αυτό οδηγεί σε ένα ακόμη πιο φιλόδοξο σενάριο: την πιθανότητα η SpaceX να αποκτήσει έναν υφιστάμενο πάροχο κινητής τηλεφωνίας.
Στην αγορά κυκλοφορούν ήδη σχετικές φήμες, χωρίς όμως να υπάρχει σήμερα κάποιος μεγάλος πάροχος που να βρίσκεται επίσημα προς πώληση. Ο Στεφάν Μπεγιαζιάν αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο, χωρίς να θεωρεί ότι υπάρχει άμεση και συγκεκριμένη ευκαιρία.
Ανάλογες πληροφορίες επικαλείται και ο Κριστιάν Γκακόν, διευθυντής δικτύων σταθερής υπερυψηλής ταχύτητας της Orange France. Σε ανάρτησή του στο LinkedIn στις 28 Αυγούστου αναφέρθηκε σε φήμες για πιθανή εξαγορά ενός από τους παρόχους που σήμερα εμφανίζονται απρόθυμοι να συνεργαστούν με τη Starlink. Μεταξύ των ονομάτων που κυκλοφορούν είναι και εκείνο της Verizon.
Προς το παρόν, πρόκειται μόνο για σενάρια. Το γεγονός, ωστόσο, ότι εξετάζονται σοβαρά από παράγοντες της αγοράς δείχνει πόσο έχει αλλάξει η αντίληψη για τη Starlink.
Η εταιρεία διαθέτει ήδη σχεδόν 640 δορυφόρους που προορίζονται για υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας και έχει αναπτύξει συνεργασίες με τηλεπικοινωνιακούς παρόχους. Συνολικά, η υπηρεσία κινητής της διεκδικεί περισσότερους από 10 εκατ. χρήστες παγκοσμίως.
Παράλληλα, η βασική δραστηριότητα του σταθερού δορυφορικού διαδικτύου έχει αποκτήσει σημαντική βάση πελατών, με περίπου 12 εκατ. συνδρομητές σε όλο τον κόσμο.
Το στοίχημα απέναντι στους «τρεις μεγάλους»
Οι αναλυτές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η δημιουργία ενός δικτύου κινητής τηλεφωνίας σε εθνική κλίμακα θα απαιτήσει πολυετείς επενδύσεις και δύσκολη εκτέλεση.
Οι τρεις μεγαλύτεροι πάροχοι των ΗΠΑ έχουν επενδύσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε διάστημα περίπου τριών δεκαετιών για την απόκτηση φάσματος, την κατασκευή και αναβάθμιση δικτύων και την προσέλκυση συνδρομητών. Πρόκειται για πλεονεκτήματα τα οποία, σύμφωνα με αναλυτές, δεν θα είναι εύκολο να καλύψει η SpaceX.
Ο Κρεγκ Μόφετ της MoffettNathanson εκτίμησε μιλώντας στο Reuters ότι, χωρίς συμφωνία τύπου MVNO με έναν υφιστάμενο πάροχο, είναι εξαιρετικά δύσκολο η Starlink να δημιουργήσει μέσα στην επόμενη πενταετία υπηρεσία για καταναλωτές που θα μπορεί να ανταγωνιστεί τα υπάρχοντα δίκτυα.
Μέσω μιας τέτοιας συμφωνίας, μια εταιρεία μπορεί να παρέχει υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας με το δικό της εμπορικό σήμα, μισθώνοντας όμως χωρητικότητα από το δίκτυο άλλου παρόχου.
Starlink © starlink.com/gr
Ο Ματ Μπρίτζμαν, αναλυτής της Hargreaves Lansdown, θεωρεί ότι η ταχύτερη διαδρομή για τη SpaceX θα μπορούσε να είναι η εξαγορά μιας μικρότερης εταιρείας ή περιουσιακών στοιχείων που θα της προσέφεραν συχνότητες, κεραίες και πελατολόγιο. Οι μεγάλοι πάροχοι, άλλωστε, δύσκολα θα συμφωνούσαν να παραχωρήσουν χωρητικότητα σε έναν ανερχόμενο ανταγωνιστή.
Η Σότγουελ απέφυγε να αποκαλύψει το ύψος των επενδύσεων που θα απαιτηθούν, υποστηρίζοντας ότι η SpaceX διαθέτει νέες ιδέες για την ανάπτυξη του δικτύου με αποδοτικότερη χρήση κεφαλαίων.
Άλλοι αναλυτές εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικοί. Ο Ντέιβιντ Μπάρντεν της New Street Research επισήμανε ότι δεν θα είχε νόημα η SpaceX να επιχειρήσει να αναπαράγει με μόλις 65 MHz φάσματος όσα έχουν δημιουργήσει οι επίγειοι πάροχοι επί 30 χρόνια, διαθέτοντας συνολικά περίπου 1.000 MHz.
Υπάρχουν, πάντως, επενδυτές που θεωρούν ότι η αγορά υποτιμά τη δυνατότητα της SpaceX να ανατρέψει τις ισορροπίες. Ο Ντέιβιντ Βάγκνερ της Aptus Capital Advisors εκτίμησε ότι οι παραδοσιακοί πάροχοι κινδυνεύουν να μείνουν πίσω απέναντι στην ταχύτητα και τη διάθεση της εταιρείας του Μασκ να καινοτομεί.
Σήμερα, η SpaceX συνεργάζεται ήδη με την T-Mobile, χρησιμοποιώντας τους δορυφόρους της Starlink για να προσφέρει σύνδεση απευθείας σε συμβατά κινητά τηλέφωνα εκτός της κάλυψης των επίγειων δικτύων. Προς το παρόν, η υπηρεσία συμπληρώνει το δίκτυο της T-Mobile. Το νέο σχέδιο, όμως, δείχνει ότι στο μέλλον η Starlink ενδέχεται να μετατραπεί από συνεργάτη σε άμεσο ανταγωνιστή.
Η Starlink έχει αποδείξει ήδη τη χρησιμότητά της σε αγορές όπου οι επίγειες υποδομές είναι ανεπαρκείς ή έχουν καταστραφεί. Η Ουκρανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, ενώ η υπηρεσία έχει χρησιμοποιηθεί και ως λύση έκτακτης ανάγκης όταν επίγεια δίκτυα καταρρέουν μετά από ακραία καιρικά φαινόμενα, πυρκαγιές και άλλες φυσικές καταστροφές.
Το επόμενο βήμα, όμως, είναι πολύ πιο δύσκολο. Η Starlink δεν θέλει πλέον απλώς να καλύπτει τα κενά των παραδοσιακών δικτύων. Θέλει να γίνει η ίδια μέρος του πυρήνα της αγοράς κινητής τηλεφωνίας.
Και για να το πετύχει, θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να μετατρέψει το τεχνολογικό πλεονέκτημα των δορυφόρων της σε ένα ολοκληρωμένο επιχειρηματικό μοντέλο, ικανό να ανταγωνιστεί δίκτυα που έχουν χτιστεί επί δεκαετίες. Το στοίχημα είναι τεράστιο, όπως και η αγορά στην οποία επιδιώκει να εισέλθει.
