Οι σειρήνες δεν ήχησαν τις πρώτες πρωινές ώρες της 21ης Ιουνίου στη παραθεριστική πόλη Θεοδοσία, στην ανατολική ακτή της χερσονήσου της Κριμαίας. Ακούστηκε μόνο το βουητό των drones και ο ήχος των εκρήξεων. Τα συστήματα προειδοποίησης είχαν απενεργοποιηθεί πριν από κάμποσο καιρό, όχι επειδή η χερσόνησος είναι ασφαλής, αλλά επειδή, αν δεν γινόταν, «οι σειρήνες θα ηχούσαν 22 ώρες την ημέρα και κανείς δεν θα μπορούσε να κοιμηθεί», όπως δήλωσε πρόσφατα ένας ανώτερος τοπικός αξιωματούχος στους ακροατές του ραδιοφώνου.
Οι κάτοικοι υποψιάζονται ότι οι αρχές ανησυχούν λιγότερο για την ηρεμία τους και περισσότερο για την διαταραχή της τουριστικής περιόδου. Μέρα με τη μέρα, η διατήρηση της εικόνας της κανονικότητας γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Η Κριμαία δέχεται συνεχείς επιθέσεις εδώ και μήνες: στρατιωτικές μονάδες, σιδηροδρομικοί σταθμοί και σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ενίοτε και κτίρια κατοικιών, δέχονται χτυπήματα. Η παραθεριστική πόλη της Γιάλτας αποτελεί εξαίρεση: προστατεύεται από καταπράσινα βουνά και δεν έχει στρατιωτικούς στόχους. Εκεί, τα παιδιά πηδούν από τις αποβάθρες στη θάλασσα και οι ξαπλώστρες στην παραλία είναι σχεδόν γεμάτες. Όμως, η υπόλοιπη Κριμαία έχει μετατραπεί σε πολεμική ζώνη.
Τη νύχτα της 20ής Ιουνίου, ουκρανικά drones χτύπησαν ηλεκτροφόρα καλώδια, ανατίναξαν έναν τερματικό σταθμό πετρελαίου στο Κερτς και προκάλεσαν ζημιές σε ένα φορτηγό πλοίο, μία από τις πολλές πρόσφατες επιθέσεις εναντίον πλοίων. Οι ακτοπλοϊκές διαδρομές έχουν αποδεκατιστεί, διακόπτοντας μία από τις κύριες αρτηρίες ανεφοδιασμού της χερσονήσου. Τα φορτηγά μπορούν πλέον να εισέλθουν μόνο μέσω ενός αυτοκινητόδρομου που διέρχεται από τις περιοχές του Ντονέτσκ, της Ζαπορίζια και της Χερσώνας. Ωστόσο, , όπως μαρτυρούν τα καμένα οχήματα κατά μήκος του δρόμου, ο χερσαίος διάδρομος είναι όλο και πιο ευάλωτος στα ουκρανικά drones. Την περασμένη εβδομάδα, ο Mykhailo Fedorov, υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, δήλωσε ότι η Κριμαία θα μπορούσε «ουσιαστικά να μετατραπεί σε νησί».
Οι διακοπές ρεύματος γίνονται όλο και πιο συχνές στη χερσόνησο. Στις 21 Ιουνίου, ο κυβερνήτης της Κριμαίας ανακοίνωσε το πιο δραστικό μέτρο μέχρι στιγμής: την προσωρινή διακοπή της πώλησης καυσίμων σε όλα τα βενζινάδικα. (Η Σεβαστούπολη, η οποία αποτελεί διοικητικά ξεχωριστή ενότητα, ανακοίνωσε απαγόρευση για τις 22 και 23 Ιουνίου, η οποία ενδέχεται να παραταθεί). Εν τω μεταξύ, τα ουκρανικά drones έχουν φέρει τον πόλεμο βαθιά μέσα στην ίδια τη Ρωσία. Τις τελευταίες ημέρες έχουν χτυπήσει διυλιστήρια στη Σιβηρία και, με θεαματικά αποτελέσματα, στη Μόσχα. Στήλες καπνού από τις επιθέσεις στη Μόσχα, στις 16 Ιουνίου και ξανά στις 18, υψώνονταν πάνω από κατοικημένες περιοχές. Ένα βίντεο με μια έκρηξη που εκτόξευσε το καπάκι μιας δεξαμενής πετρελαίου ψηλά στον αέρα έγινε viral. Σε περισσότερες από τις μισές περιφέρειες της Ρωσίας η βενζίνη διανέμεται με δελτίο.
Οι επιθέσεις στην Κριμαία είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Η Κριμαία λειτουργεί ως προγεφύρωμα της Ρωσίας και βάση ανεφοδιασμού για τον στρατό της, αν και οι επιθέσεις ουκρανικών drones έχουν εκδιώξει ό,τι έχει απομείνει από τον στόλο της στη Μαύρη Θάλασσα σε πιο απομακρυσμένα λιμάνια. Έχει επίσης τεράστια πνευματική σημασία. Η σχεδόν αναίμακτη κατάκτησή της από τη Ρωσία το 2014 ήταν μια θριαμβευτική στιγμή για τις αυτοκρατορικές φιλοδοξίες του Vladimir Putin και ενίσχυσε σημαντικά τη δημοτικότητά του. Το στολίδι της ρωσικής και της σοβιετικής αυτοκρατορίας, συμβόλιζε την αναγέννηση της χώρας. Τότε ο κ. Putin την αποκαλούσε «την πνευματική πηγή της διαμόρφωσης του πολύπλευρου αλλά ενωμένου ρωσικού έθνους». Για τις πρόσφατες επιθέσεις της Ουκρανίας, έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό σιωπηλός, όπως και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Οι κάτοικοι της Κριμαίας έχουν στερηθεί όχι μόνο τη βενζίνη και το ηλεκτρικό ρεύμα, αλλά και την πίστη τους στη δύναμη του κράτους να επιλύει προβλήματα. Οι απλοί άνθρωποι ένιωσαν ξαφνικά ευάλωτοι, εξηγεί μια μητέρα. Η συζήτηση διακόπτεται από πυροβολισμούς αυτόματων όπλων έξω: κινητές ομάδες αεράμυνας προσπαθούν να καταρρίψουν τα drones. Ο τραυματισμένος 14χρονος γιος της θέλει να φύγει, λέει, αλλά εκείνη του λέει ότι, ως Τατάροι της Κριμαίας (ο αυτόχθονες πληθυσμός της περιοχής), πρέπει να παραμείνουν: «Είναι η μόνη μας πατρίδα».
Εκτός από τους Τατάρους, μόνο μια μειοψηφία των κατοίκων της χερσονήσου αντιστάθηκε στην προσάρτηση. Πολλοί, ειδικά οι συνταξιούχοι που θυμόντουσαν τη σοβιετική εποχή, την υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό: η Ρωσία υποσχέθηκε επενδύσεις και περισσότερες κοινωνικές παροχές. Πριν από μια δεκαετία, επιχειρηματίες στη Σεβαστούπολη ήθελαν να αναδείξουν την πόλη, με επίκεντρο μια ναυτική βάση, αναπτύσσοντας την οινοποιία, εμπορευματοποιώντας το λιμάνι ή εξορύσσοντας κρυπτονομίσματα. Τώρα, «κανείς δεν βλέπει πλέον καμία προοπτική για το μέλλον», λέει ο Nikolai Chestiakov, κάτοικος της πόλης. «Όσοι έχουν χρήματα προσπαθούν να αγοράσουν ακίνητα σε άλλες [ρωσικές] περιοχές και να μετακομίσουν τις οικογένειές τους εκεί».
Ενώ η Σεβαστούπολη έχει αδειάσει, το Ντζανκόι, μια ήσυχη σιδηροδρομική πόλη όπου οι επιβάτες συνήθιζαν να αγοράζουν πεπόνια καθ’ οδόν προς τα παραθαλάσσια θέρετρα, γνωρίζει άνθηση. Το στρατιωτικό προσωπικό το χρησιμοποιεί ως σταθμό αναχώρησης για την περιοχή της Χερσώνας. Οι στρατιώτες γεμίζουν τα ξενοδοχεία και στηρίζουν το τοπικό εμπόριο. «Δόξα τω Θεώ που ο στρατός είναι εδώ», λέει ο Mikhail, ιδιοκτήτης ενός καταστήματος κεμπάπ. «Οι άντρες έρχονται, χαλαρώνουν — οι δουλειές πάνε καλά». Το μειονέκτημα είναι ότι το Ντζανκόι έχει γίνει στόχος. Μια πρόσφατη επίθεση με drone τραυμάτισε αρκετούς πολίτες σε επιβατικό τρένο, ενώ πέντε άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους όταν ένα drone χτύπησε μια πολυκατοικία.
Οι ουκρανικές επιθέσεις υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των Κριμαίων στην ικανότητα του στρατού να τους υπερασπιστεί, αλλά δεν υπάρχει κανένα σημάδι ότι κλονίζουν την πίστη τους στη Ρωσία. Κάποιοι βλέπουν την πιθανότητα επιστροφής των Ουκρανών ως εφιάλτη: Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν απειλήσει με αντίποινα. Φοβούνται επίσης μήπως βρεθούν αντιμέτωποι με την κατηγορία της απιστίας από τους συμπολίτες τους. Η κρατική προπαγάνδα κατά της κατασκοπείας είναι ακόμη πιο επιθετική στην Κριμαία απ’ ό,τι σε άλλες περιοχές της πρώτης γραμμής, όπως το Μπέλγκοροντ ή το Κούρσκ.
«Δουλεύεις για τον εχθρό; Είσαι έτοιμος να πουλήσεις την πατρίδα σου; Περιμένεις οδηγίες από τον χειριστή σου; Θα σε βρούμε», ανακοινώνει το ραδιόφωνο της Κριμαίας σε μια εκπομπή με τίτλο «Σύντροφε Ταγματάρχα, παρακαλώ διερεύνησε!». Όποιος τραβά φωτογραφίες ή κάνει ερωτήσεις δημόσια θεωρείται πιθανός κατάσκοπος. Ένας κάτοικος του Κερτς που φωτογράφισε ένα βυτιοφόρο καυσίμων και έστειλε τη φωτογραφία σε έναν φίλο του στο εξωτερικό συνελήφθη αυτό το μήνα και ενδέχεται να αντιμετωπίσει κατηγορίες για προδοσία.
Η Κριμαία δεν είναι το μόνο μέρος στη Ρωσία όπου η απογοήτευση για τον πόλεμο αυξάνεται. Μέλη της κυβερνώσας ελίτ της χώρας τον θεωρούν όλο και περισσότερο αδιέξοδο. Οι υποσχέσεις της κυβέρνησης ότι η εξαντλητική, σχεδόν αδιέξοδη κατάσταση στο Ντονμπάς θα έδινε τη θέση της αυτή την άνοιξη σε ραγδαίες ρωσικές προόδους αποδείχθηκαν κενές, όπως και εκείνες των προηγούμενων ετών. Οι ιδιαίτερα ορατές ουκρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια στην Αγία Πετρούπολη και τη Μόσχα έχουν αναγκάσει τους απλούς Ρώσους να συνειδητοποιήσουν τις συνέπειες του πολέμου. Οι αποκλεισμοί πρόσβασης στο Διαδίκτυο που οργανώθηκαν από τις υπηρεσίες ασφαλείας επηρεάζουν την καθημερινή ζωή των πολιτών.
Έρευνες που διεξήγαγε ο κρατικός οργανισμός δημοσκοπήσεων τους τελευταίους μήνες έχουν δείξει επανειλημμένα πτώση της δημοτικότητας του κ. Putin. Τα επίπεδα αυτά δεν είναι αξιόπιστα, αλλά η πτώση είναι ενδεικτική. Μυστικές ομάδες εστίασης που διεξήχθησαν στα τέλη Μαΐου από το κόμμα «Ενωμένη Ρωσία» του κ. Putin, διαπίστωσαν ότι οι περισσότεροι συμμετέχοντες επιθυμούσαν να τερματιστούν οι εχθροπραξίες, με ή χωρίς ρωσική νίκη. Το μεγαλύτερο πρόβλημα του προέδρου δεν είναι οι αυξανόμενες απώλειες, η ζημιά στην οικονομία της Ρωσίας ή η επιδείνωση της καταστολής, αλλά το γεγονός ότι δεν έχει τίποτα να επιδείξει από τον πόλεμό του. Η αντίληψη της αποτυχίας και της αδυναμίας υπονομεύει τη νομιμότητά του. Όπως δείχνει η ρωσική ιστορία, οι ηγέτες που θεωρούνται αδύναμοι σπάνια συγχωρούνται.
Προς το παρόν, το κυρίαρχο συναίσθημα στην Κριμαία και σε ολόκληρη τη Ρωσία είναι η εξάντληση. Ακόμα και όσοι υποστηρίζουν τη Ρωσία δεν μπορούν να διακρίνουν τον σκοπό του πολέμου. «Δεν χρειαζόμαστε μεγαλεπήβολα σχέδια, δεν χρειαζόμαστε κανέναν να προσπαθεί να βελτιώσει τα πράγματα. Θέλουμε απλώς να ανατέλλει ο ήλιος το πρωί, να έρχονται τουρίστες το καλοκαίρι», λέει η Tatyana, ξεναγός στη Θεοδοσία. «Όλα τα άλλα μας έχουν απλώς εξαντλήσει».
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com
