Γ.Δ.
1033.44 +0,37%
ACAG
0,00%
13.42
CENER
-0,81%
3.68
CNLCAP
-1,95%
7.55
DIMAND
+7,06%
13.65
TITC
-0,55%
14.54
ΑΑΑΚ
0,00%
9.5
ΑΑΑΠ
0,00%
6.2
ΑΒΑΞ
+1,08%
0.94
ΑΒΕ
+3,38%
0.55
ΑΔΜΗΕ
-0,31%
1.94
ΑΕΓΕΚ
0,00%
0.035
ΑΚΡΙΤ
0,00%
0.585
ΑΛΜΥ
-1,20%
2.465
ΑΛΦΑ
-0,40%
1.255
ΑΝΔΡΟ
+1,54%
6.6
ΑΝΕΚ
-2,73%
0.178
ΑΝΕΠ
0,00%
0.072
ΑΝΕΠΟ
0,00%
0.264
ΑΡΑΙΓ
+3,82%
6.8
ΑΣΚΟ
+1,38%
2.2
ΑΣΤΑΚ
0,00%
7.6
ΑΤΕΚ
0,00%
0.33
ΑΤΡΑΣΤ
0,00%
4.82
ΑΤΤ
+30,00%
0.182
ΑΤΤΙΚΑ
-10,23%
1.975
ΒΑΡΓ
0,00%
0.11
ΒΑΡΝΗ
0,00%
0.18
ΒΙΟ
+1,33%
4.56
ΒΙΟΚΑ
+3,07%
1.68
ΒΙΟΣΚ
-0,77%
0.645
ΒΙΟΤ
0,00%
0.26
ΒΙΣ
-9,71%
0.186
ΒΟΣΥΣ
+2,80%
2.2
ΓΕΒΚΑ
+1,62%
1.255
ΓΕΚΤΕΡΝΑ
-2,13%
11.94
ΔΑΙΟΣ
0,00%
3.18
ΔΕΗ
+0,33%
7.525
ΔΙΟΝ
0,00%
0.11
ΔΟΜΙΚ
-2,27%
0.774
ΔΟΥΡΟ
0,00%
0.25
ΔΡΟΜΕ
+0,56%
0.36
ΕΒΡΟΦ
+4,94%
0.808
ΕΕΕ
+0,27%
22.18
ΕΚΤΕΡ
+0,64%
1.57
ΕΛΒΕ
0,00%
5.15
ΕΛΒΙΟ
0,00%
2.6
ΕΛΓΕΚ
+1,23%
0.41
ΕΛΙΝ
+2,43%
2.11
ΕΛΛ
-0,29%
17.15
ΕΛΛΑΚΤΩΡ
+6,34%
2.18
ΕΛΠΕ
+0,52%
7.73
ΕΛΣΤΡ
-1,19%
2.5
ΕΛΤΟΝ
-1,32%
2.25
ΕΛΧΑ
+0,23%
1.73
ΕΝΤΕΡ
-0,73%
4.09
ΕΠΙΛΚ
-1,48%
0.133
ΕΠΣΙΛ
+0,87%
6.94
ΕΣΥΜΒ
+4,25%
0.638
ΕΤΕ
-2,56%
4.38
ΕΥΑΠΣ
+0,86%
3.52
ΕΥΔΑΠ
+0,84%
7.2
ΕΥΡΩΒ
0,00%
1.32
ΕΧΑΕ
-1,50%
3.94
ΙΑΤΡ
+1,83%
1.665
ΙΚΤΙΝ
+1,51%
0.605
ΙΛΥΔΑ
+1,71%
1.19
ΙΝΚΑΤ
+4,00%
1.666
ΙΝΚΑΤΔ
0,00%
0.368
ΙΝΛΙΦ
+0,53%
3.82
ΙΝΛΟΤ
0,00%
0.635
ΙΝΤΕΚ
+1,11%
3.64
ΙΝΤΕΡΚΟ
-3,82%
6.3
ΙΝΤΕΤ
+2,43%
1.055
ΙΝΤΚΑ
+5,37%
1.924
ΚΑΜΠ
-0,40%
2.48
ΚΑΡΕΛ
+2,67%
308
ΚΕΚΡ
+4,67%
1.254
ΚΕΠΕΝ
0,00%
2.2
ΚΛΜ
+4,55%
0.92
ΚΟΡΔΕ
-2,55%
0.536
ΚΟΥΑΛ
-2,00%
0.49
ΚΟΥΕΣ
0,00%
5.2
ΚΡΕΚΑ
-1,96%
0.2
ΚΡΙ
-2,52%
6.2
ΚΤΗΛΑ
0,00%
1.69
ΚΥΡΙΟ
+7,14%
1.2
ΛΑΒΙ
+1,65%
0.43
ΛΑΜΔΑ
-0,94%
6.3
ΛΑΜΨΑ
0,00%
21.2
ΛΑΝΑΚ
+0,43%
0.944
ΛΕΒΚ
0,00%
0.23
ΛΕΒΠ
0,00%
0.29
ΛΙΒΑΝ
0,00%
0.15
ΛΟΓΟΣ
-0,94%
1.05
ΛΟΥΛΗ
+2,40%
2.56
ΛΥΚ
+0,79%
2.54
ΜΑΘΙΟ
+6,92%
0.695
ΜΕΒΑ
-0,73%
2.72
ΜΕΝΤΙ
-0,27%
3.74
ΜΕΡΚΟ
+4,00%
46.8
ΜΙΓ
+4,83%
0.076
ΜΙΝ
+6,38%
0.5
ΜΛΣ
0,00%
0.57
ΜΟΗ
+1,61%
22.76
ΜΟΝΤΑ
-2,32%
0.674
ΜΟΤΟ
0,00%
2.31
ΜΟΥΖΚ
+0,57%
0.7
ΜΠΕΛΑ
+1,88%
16.81
ΜΠΛΕΚΕΔΡΟΣ
0,00%
2.25
ΜΠΟΚΑ
0,00%
0.026
ΜΠΟΠΑ
0,00%
0.057
ΜΠΡΙΚ
+1,52%
2.01
ΜΠΤΚ
0,00%
0.69
ΜΥΤΙΛ
-0,50%
24
ΝΑΚΑΣ
0,00%
2.36
ΝΑΥΠ
-1,35%
1.095
ΞΥΛΚ
+0,84%
0.24
ΞΥΛΠ
0,00%
0.244
ΟΛΘ
+1,71%
23.8
ΟΛΠ
+0,35%
17.3
ΟΛΥΜΠ
+0,49%
2.07
ΟΠΑΠ
+4,03%
14.46
ΟΤΕ
+0,97%
14.55
ΟΤΟΕΛ
+1,75%
10.48
ΠΑΙΡ
+1,03%
0.98
ΠΑΠ
+0,82%
2.46
ΠΕΙΡ
-0,86%
1.9
ΠΕΤΡΟ
+1,31%
6.18
ΠΛΑΘ
+0,46%
4.39
ΠΛΑΙΣ
0,00%
4.58
ΠΛΑΚΡ
0,00%
15.9
ΠΡΔ
+1,85%
0.55
ΠΡΕΜΙΑ
+6,19%
1.2
ΠΡΟΝΤΕΑ
0,00%
7.95
ΠΡΟΦ
-0,96%
3.08
ΡΕΒΟΙΛ
+2,36%
1.3
ΣΑΡ
+1,43%
7.81
ΣΑΡΑΝ
0,00%
1.25
ΣΑΤΟΚ
0,00%
0.026
ΣΕΝΤΡ
-0,33%
0.299
ΣΙΔΜΑ
-0,38%
2.59
ΣΠΕΙΣ
+0,30%
6.62
ΣΠΙ
+0,65%
0.624
ΣΠΥΡ
0,00%
0.19
ΤΕΝΕΡΓ
+1,07%
18.9
ΤΖΚΑ
+3,23%
1.915
ΤΡΑΣΤΟΡ
+2,86%
1.08
ΥΑΛΚΟ
0,00%
0.236
ΦΙΕΡ
0,00%
0.42
ΦΛΕΞΟ
0,00%
8
ΦΡΙΓΟ
+12,12%
0.111
ΦΡΛΚ
+1,40%
3.63
ΦΦΓΚΡΠ
0,00%
4.8
ΧΑΙΔΕ
-0,95%
0.52
Google News icon
Ακολουθήστε το Powergame.gr στο Google News για άμεση και έγκυρη οικονομική ενημέρωση!

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια διαρκή ενεργειακή και γεωπολιτική κρίση

Αν ρωτήσετε τους φίλους της Ευρώπης σε όλο τον κόσμο τι πιστεύουν για τις προοπτικές της γηραιάς ηπείρου, συχνά απαντούν με δύο συναισθήματα. Το ένα είναι ο θαυμασμός. Για να βοηθήσει την Ουκρανία και να αντισταθεί στη ρωσική επιθετικότητα, η Ευρώπη επέδειξε ενότητα, πυγμή και προσήλωση στις αρχές της που την οδήγησαν να αναλάβει το τεράστιο αυτό κόστος. Αλλά το δεύτερο είναι ο φόβος. Η βίαιη οικονομική συμπίεση θα αποτελέσει δοκιμασία για την ανθεκτικότητα της Ευρώπης από το 2023 και μετά.

Υπάρχει ένας διάχυτος φόβος ότι η αναδιαμόρφωση του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος, ο αμερικανικός οικονομικός λαϊκισμός και οι γεωπολιτικές ρήξεις απειλούν τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μη μελών της, συμπεριλαμβανομένης της Βρετανίας. Δεν κινδυνεύει μόνο η ευημερία της ηπείρου, αλλά και η υγεία της διατλαντικής συμμαχίας.

Μην ξεγελιέστε από τις βιαστικές καλές ειδήσεις από την Ευρώπη τις τελευταίες εβδομάδες. Οι τιμές της ενέργειας είναι μειωμένες σε σχέση με το καλοκαίρι και οι καλές καιρικές συνθήκες όντως σημαίνουν ότι οι αποθήκες φυσικού αερίου είναι σχεδόν γεμάτες, αλλά η ενεργειακή κρίση εξακολουθεί να εγκυμονεί κινδύνους. Οι τιμές του φυσικού αερίου είναι έξι φορές υψηλότερες από τον μακροχρόνιο μέσο όρο τους.

Στις 22 Νοεμβρίου η Ρωσία απείλησε να στραγγαλίσει τον τελευταίο λειτουργικό αγωγό προς την Ευρώπη, ενώ οι πυραυλικές της επιθέσεις προκαλούσαν αλλεπάλληλες διακοπές ρεύματος σε όλη την Ουκρανία. Οι αποθήκες φυσικού αερίου της Ευρώπης θα πρέπει να ξαναγεμίσουν το 2023, αυτή τη φορά χωρίς το ρωσικό αέριο των αγωγών.

Το ενεργειακό όπλο του Vladimir Putin θα έχει επιπτώσεις και πέραν της Ουκρανίας. Η μοντελοποίησή μας δείχνει ότι, σε έναν κανονικό χειμώνα, μια αύξηση των πραγματικών τιμών ενέργειας κατά 10% συνδέεται με μια αύξηση των θανάτων κατά 0,6%. Ως εκ τούτου, η ενεργειακή κρίση φέτος θα μπορούσε να προκαλέσει πάνω από 100.000 επιπλέον θανάτους ηλικιωμένων σε όλη την Ευρώπη. Αν είναι έτσι, το ενεργειακό όπλο του κ. Putin θα μπορούσε να αφαιρέσει περισσότερες ζωές εκτός Ουκρανίας από ό,τι το πυροβολικό, οι πύραυλοι και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη εντός της. Αυτός είναι ένας ακόμα λόγος για τον οποίο η αντίσταση της Ουκρανίας στη Ρωσία είναι και αγώνας της ίδιας της Ευρώπης.

Επιπλέον, ο πόλεμος δημιουργεί οικονομικά τρωτά σημεία. Ο ενεργειακός πληθωρισμός διαχέεται στην υπόλοιπη ευρωπαϊκή οικονομία, δημιουργώντας ένα μεγάλο δίλημμα για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Πρέπει να αυξήσει τα επιτόκια για να ελέγξει τις τιμές, αλλά αν το παρακάνει, θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τα πιο αδύναμα μέλη της ευρωζώνης, αλλά και την υπερχρεωμένη Ιταλία.

Ενώ η ενεργειακή κρίση μαίνεται, ο πόλεμος έχει αποκαλύψει μια ευπάθεια στο επιχειρηματικό μοντέλο της Ηπείρου. Πάρα πολλές από τις βιομηχανικές επιχειρήσεις της Ευρώπης, ιδίως οι γερμανικές, βασίστηκαν στις άφθονες ενεργειακές εισροές από τη Ρωσία. Πολλές εταιρείες εξαρτώνται επίσης πολύ από ένα άλλο απολυταρχικό καθεστώς, την Κίνα, ως τελική αγορά. Η προοπτική της διακοπής των σχέσεων με τη Ρωσία, του διαρθρωτικά υψηλότερου κόστους και της αποσύνδεσης της Δύσης από την Κίνα σήμανε συναγερμό σε πολλά διοικητικά συμβούλια.

Αυτός ο φόβος έχει ενισχυθεί από τον οικονομικό εθνικισμό της Αμερικής, ο οποίος απειλεί να συμπαρασύρει τη δραστηριότητα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού σε μια δίνη επιδοτήσεων και προστατευτισμού. Ο νόμος του προέδρου Joe Biden για τη μείωση του πληθωρισμού περιλαμβάνει επιδόματα ύψους 400 δισ. δολαρίων για την ενέργεια, τη μεταποίηση και τις μεταφορές, αλλά και διατάξεις για την παραγωγή στην Αμερική. Σε πολλά σημεία το σχέδιο μοιάζει με τις βιομηχανικές πολιτικές που ακολουθεί η Κίνα εδώ και δεκαετίες. Καθώς οι άλλοι δύο πυλώνες της παγκόσμιας οικονομίας γίνονται όλο και πιο παρεμβατικοί και προστατευτικοί, η Ευρώπη, με τη γραφική επιμονή της στην τήρηση των κανόνων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου για το ελεύθερο εμπόριο, μοιάζει με κορόιδο.

Ήδη, οι εταιρείες ανταποκρίνονται στις επιδοτήσεις. Η Northvolt, μια βραβευμένη σουηδική νεοσύστατη επιχείρηση μπαταριών, δήλωσε ότι θέλει να επεκτείνει την παραγωγή της στην Αμερική. Η Iberdrola, μια ισπανική εταιρεία ενέργειας, επενδύει διπλάσια ποσά στην Αμερική από ό,τι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πολλά αφεντικά προειδοποιούν ότι ο συνδυασμός ακριβής ενέργειας και αμερικανικών επιδοτήσεων μπορεί  να οδηγήσει την Ευρώπη σε μαζική αποβιομηχάνιση. Η Βasf, ένας γερμανικός γίγαντας χημικών, παρουσίασε πρόσφατα σχέδια για τη «μόνιμη» συρρίκνωση των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων της. Το γεγονός ότι η Ευρώπη γερνάει ταχύτερα από την Αμερική επίσης δεν βοηθάει καθόλου.

Η απώλεια επενδύσεων καθιστά την Ευρώπη φτωχότερη και ενισχύει την αίσθηση της φθίνουσας οικονομικής ευρωστίας. Σε σύγκριση με την πορεία του ΑΕΠ της πριν από την πανδημία, η Ευρώπη τα πήγε χειρότερα από οποιοδήποτε άλλο οικονομικό μπλοκ. Από τις 100 πολυτιμότερες επιχειρήσεις του κόσμου, μόνο 14 είναι ευρωπαϊκές. Οι πολιτικοί θα μπουν στον πειρασμό να απορρίψουν τους κανόνες και να απαντήσουν με δικές τους επιδοτήσεις σε μια κλιμακούμενη κούρσα εξοπλισμών για εταιρικά αγαθά. Ο υπουργός Οικονομίας της Γερμανίας κατηγόρησε την Αμερική ότι «μαζεύει επενδύσεις». Ο πρόεδρος της Γαλλίας Emmanuel Macron ζήτησε  από την Ευρώπη «να ξυπνήσει».

Έτσι, η διαμάχη για τις επιδοτήσεις τροφοδοτεί τις εντάσεις μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης. Η οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη της Αμερικής προς την Ουκρανία υπερβαίνει κατά πολύ την ευρωπαϊκή, και καθώς στρέφεται προς την Ασία για να αντιμετωπίσει την πρόκληση της Κίνας, η Αμερική δυσανασχετεί με την αστοχία της ΕΕ να πληρώσει για τη δική της ασφάλεια. Τα περισσότερα μέλη του ΝΑΤΟ απέτυχαν να επιτύχουν τον στόχο να δαπανούν το 2% του ΑΕΠ τους για την άμυνα. Η ΕΕ ήταν απίστευτα αφελής όσον αφορά τη ρωσική επιθετικότητα. Αν και ο πόλεμος έκανε την Αμερική και την Ευρώπη να ενωθούν μετά τις ρήξεις των χρόνων του Trump, ο κίνδυνος είναι ότι η μακρά σύγκρουση και οι οικονομικές εντάσεις θα τους απομακρύνουν σταδιακά και πάλι. Ο κ. Putin και ο πρόεδρος της Κίνας, Xi Jinping, θα λάτρευαν μια τέτοια εξέλιξη.

Για να αποφευχθεί το επικίνδυνο ρήγμα, η Αμερική πρέπει να δει τη συνολική εικόνα. Ο προστατευτισμός του κ. Biden απειλεί να στραγγίξει την Ευρώπη από ζωτικότητα, ακόμα και τη στιγμή που η Αμερική στηρίζει τον στρατό της Ουκρανίας και αρμάδες δεξαμενόπλοιων διασχίζουν τον Ατλαντικό για να προμηθεύουν την Ευρώπη με ενέργεια. Ο κύριος στόχος των Bidenomics είναι να σταματήσει η Κίνα να κυριαρχεί σε βασικές βιομηχανίες: Η Αμερική δεν έχει κανένα στρατηγικό συμφέρον να αποσπάσει τις ευρωπαϊκές επενδύσεις. Θα πρέπει να καταστήσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιλέξιμες για τις ενεργειακές επιδοτήσεις της και να ολοκληρώσει βαθύτερα τις διατλαντικές αγορές ενέργειας.

Εν τω μεταξύ, η Ευρώπη πρέπει να προστατεύσει την οικονομία της από την ενεργειακή στενότητα. Τα συστήματα που δικαίως αποσκοπούν στην επιδότηση των καταναλωτών και των επιχειρήσεων για τις βασικές ενεργειακές τους ανάγκες θα πρέπει να περιορίσουν τη ζήτηση επιβάλλοντας υψηλότερες τιμές στο περιθώριο, όπως στη Γερμανία. Για να μειωθούν οι μακροπρόθεσμες τιμές της ενέργειας, η Ευρώπη θα πρέπει να επιταχύνει την επανάσταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, διατηρώντας παράλληλα τις αγορές ενέργειας ανοικτές στον ανταγωνισμό.

Οφείλει επίσης να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα της ασφάλειας. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να δαπανήσει περισσότερα για την άμυνα, ώστε να μπορέσει να σηκώσει το βάρος τώρα που η η Αμερική στρέφει το βλέμμα της προς την Ασία.

Εκτός από τον θαυμασμό και τον φόβο, το άλλο συναίσθημα που διέπει τις διατλαντικές σχέσεις είναι η απογοήτευση. Η Αμερική είναι ενοχλημένη από τον οικονομικό λήθαργο της Ευρώπης και την αποτυχία της να υπερασπιστεί τον εαυτό της- η Ευρώπη είναι εξοργισμένη από τον οικονομικό λαϊκισμό της Αμερικής. Αλλά όπως ακριβώς η Ευρώπη δεν πρέπει να διχαστεί από τον πόλεμο, το ίδιο ισχύει και για την ισχυρότερη δημοκρατική συμμαχία στην ιστορία.

 

© 2022 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved.
Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από την www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com.

Google News icon
Ακολουθήστε το Powergame.gr στο Google News για άμεση και έγκυρη οικονομική ενημέρωση!