Γ.Δ.
1381.07 0,00%
ACAG
0,00%
6.37
CENER
0,00%
6.94
CNLCAP
0,00%
6.75
DIMAND
0,00%
9.71
OPTIMA
0,00%
10
TITC
0,00%
26.4
ΑΑΑΚ
0,00%
6.85
ΑΒΑΞ
0,00%
1.39
ΑΒΕ
0,00%
0.485
ΑΔΜΗΕ
0,00%
2.19
ΑΚΡΙΤ
0,00%
0.905
ΑΛΜΥ
0,00%
2.57
ΑΛΦΑ
0,00%
1.55
ΑΝΔΡΟ
0,00%
6.82
ΑΡΑΙΓ
0,00%
11.77
ΑΣΚΟ
0,00%
2.62
ΑΣΤΑΚ
0,00%
7.28
ΑΤΕΚ
0,00%
0.378
ΑΤΡΑΣΤ
0,00%
7.44
ΑΤΤ
0,00%
10.9
ΑΤΤΙΚΑ
0,00%
2.28
ΒΑΡΝΗ
0,00%
0.24
ΒΙΟ
0,00%
5.33
ΒΙΟΚΑ
0,00%
2.59
ΒΙΟΣΚ
0,00%
1.155
ΒΙΟΤ
0,00%
0.274
ΒΙΣ
0,00%
0.178
ΒΟΣΥΣ
0,00%
2.4
ΓΕΒΚΑ
0,00%
1.575
ΓΕΚΤΕΡΝΑ
0,00%
16.06
ΔΑΑ
0,00%
8.22
ΔΑΙΟΣ
0,00%
3.58
ΔΕΗ
0,00%
10.91
ΔΟΜΙΚ
0,00%
4.595
ΔΟΥΡΟ
0,00%
0.25
ΔΡΟΜΕ
0,00%
0.34
ΕΒΡΟΦ
0,00%
1.55
ΕΕΕ
0,00%
28.3
ΕΚΤΕΡ
0,00%
4.01
ΕΛΒΕ
0,00%
4.88
ΕΛΙΝ
0,00%
2.34
ΕΛΛ
0,00%
14.4
ΕΛΛΑΚΤΩΡ
0,00%
2.52
ΕΛΠΕ
0,00%
8.19
ΕΛΣΤΡ
0,00%
2.39
ΕΛΤΟΝ
0,00%
1.86
ΕΛΧΑ
0,00%
1.83
ΕΝΤΕΡ
0,00%
7.85
ΕΠΙΛΚ
0,00%
0.13
ΕΠΣΙΛ
0,00%
9.51
ΕΣΥΜΒ
0,00%
1.205
ΕΤΕ
0,00%
7.074
ΕΥΑΠΣ
0,00%
3.2
ΕΥΔΑΠ
0,00%
5.58
ΕΥΡΩΒ
0,00%
1.8305
ΕΧΑΕ
0,00%
4.96
ΙΑΤΡ
0,00%
1.58
ΙΚΤΙΝ
0,00%
0.44
ΙΛΥΔΑ
0,00%
1.51
ΙΝΚΑΤ
0,00%
4.96
ΙΝΛΙΦ
0,00%
4.69
ΙΝΛΟΤ
0,00%
1.08
ΙΝΤΕΚ
0,00%
6.1
ΙΝΤΕΡΚΟ
0,00%
4.4
ΙΝΤΕΤ
0,00%
1.2
ΙΝΤΚΑ
0,00%
3.26
ΚΑΜΠ
0,00%
2.46
ΚΑΡΕΛ
0,00%
348
ΚΕΚΡ
0,00%
1.58
ΚΕΠΕΝ
0,00%
1.92
ΚΛΜ
0,00%
1.535
ΚΟΡΔΕ
0,00%
0.518
ΚΟΥΑΛ
0,00%
1.26
ΚΟΥΕΣ
0,00%
5.21
ΚΡΕΚΑ
0,00%
0.28
ΚΡΙ
0,00%
11.45
ΚΤΗΛΑ
0,00%
1.8
ΚΥΡΙΟ
0,00%
1.395
ΛΑΒΙ
0,00%
0.81
ΛΑΜΔΑ
0,00%
6.61
ΛΑΜΨΑ
0,00%
31.8
ΛΑΝΑΚ
0,00%
0.97
ΛΕΒΚ
0,00%
0.35
ΛΕΒΠ
0,00%
0.368
ΛΙΒΑΝ
0,00%
0.125
ΛΟΓΟΣ
0,00%
1.37
ΛΟΥΛΗ
0,00%
2.67
ΜΑΘΙΟ
0,00%
1.09
ΜΕΒΑ
0,00%
3.81
ΜΕΝΤΙ
0,00%
2.94
ΜΕΡΚΟ
0,00%
47
ΜΙΓ
0,00%
3.87
ΜΙΝ
0,00%
0.595
ΜΛΣ
0,00%
0.57
ΜΟΗ
0,00%
26.12
ΜΟΝΤΑ
0,00%
3.1
ΜΟΤΟ
0,00%
2.885
ΜΟΥΖΚ
0,00%
0.75
ΜΠΕΛΑ
0,00%
26.5
ΜΠΛΕΚΕΔΡΟΣ
0,00%
3.33
ΜΠΡΙΚ
0,00%
1.92
ΜΠΤΚ
0,00%
0.5
ΜΥΤΙΛ
0,00%
36.62
ΝΑΚΑΣ
0,00%
2.72
ΝΑΥΠ
0,00%
0.96
ΞΥΛΚ
0,00%
0.285
ΞΥΛΚΔ
0,00%
0.0002
ΞΥΛΠ
0,00%
0.318
ΞΥΛΠΔ
0,00%
0.0025
ΟΛΘ
0,00%
22.7
ΟΛΠ
0,00%
23.95
ΟΛΥΜΠ
0,00%
2.65
ΟΠΑΠ
0,00%
16.15
ΟΡΙΛΙΝΑ
0,00%
0.87
ΟΤΕ
0,00%
13.98
ΟΤΟΕΛ
0,00%
13.46
ΠΑΙΡ
0,00%
1.24
ΠΑΠ
0,00%
2.6
ΠΕΙΡ
0,00%
3.757
ΠΕΤΡΟ
0,00%
8.4
ΠΛΑΘ
0,00%
3.93
ΠΛΑΚΡ
0,00%
15.4
ΠΡΔ
0,00%
0.292
ΠΡΕΜΙΑ
0,00%
1.13
ΠΡΟΝΤΕΑ
0,00%
7.35
ΠΡΟΦ
0,00%
4.04
ΡΕΒΟΙΛ
0,00%
1.52
ΣΑΡ
0,00%
11.38
ΣΑΡΑΝ
0,00%
1.07
ΣΑΤΟΚ
0,00%
0.047
ΣΕΝΤΡ
0,00%
0.361
ΣΙΔΜΑ
0,00%
2.03
ΣΠΕΙΣ
0,00%
7.34
ΣΠΙ
0,00%
0.718
ΣΠΥΡ
0,00%
0.19
ΤΕΝΕΡΓ
0,00%
17.85
ΤΖΚΑ
0,00%
1.61
ΤΡΑΣΤΟΡ
0,00%
1.13
ΤΡΕΣΤΑΤΕΣ
0,00%
1.678
ΥΑΛΚΟ
0,00%
0.18
ΦΙΕΡ
0,00%
0.369
ΦΛΕΞΟ
0,00%
7.95
ΦΡΙΓΟ
0,00%
0.28
ΦΡΛΚ
0,00%
3.99
ΧΑΙΔΕ
0,00%
0.655

Η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει τη θωράκισή της απέναντι στη Ρωσία και τον Donald Trump

Αν ο Donald Trump επιστρέψει στον Λευκό Οίκο, ποια εκδοχή του θα είναι; Αυτή που καλοπιάνει του συμμάχους να ξοδέψουν περισσότερα για την άμυνα, ενισχύει τα στρατεύματα του ΝΑΤΟ στην ανατολική πλευρά και αρχίζει να εξοπλίζει την Ουκρανία ή αυτή που απειλεί να εγκαταλείψει τη συμμαχία και αγκαλιάζει τον Vladimir Putin; Aν κρίνουμε από το τελευταίο προεκλογικό του ξέσπασμα, η δεύτερη εκδοχή του καταστροφέα της δυτικής συμμαχίας είναι πολύ πιο πιθανή.

Σε μια συγκέντρωση στις 10 Φεβρουαρίου ο κ. Trump, ο σχεδόν βέβαιος υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών για τις προεδρικές εκλογές, διηγήθηκε πώς ο ηγέτης μιας «μεγάλης χώρας» τον ρώτησε κάποτε αν η Αμερική θα υπερασπιζόταν έναν σύμμαχο που «καθυστερούσε» στις υποχρεώσεις του, προφανώς έναν σύμμαχο που δεν πληρούσε τον στόχο του ΝΑΤΟ να δαπανά το 2% του ΑΕΠ για την άμυνα. «Όχι, δεν θα σας προστάτευα», απάντησε ο κ. Trump. «Στην πραγματικότητα, θα τους έλεγα να κάνουν ό,τι διάολο θέλουν. Αλλά πρέπει να πληρώσετε. Πρέπει να πληρώσετε τους λογαριασμούς σας».

Τα λόγια αυτά αποτελούν την πιο επιζήμια επίθεση του κ. Trump στο ΝΑΤΟ και θα πρέπει να σημάνουν συναγερμό σε ολόκληρη την αμυντική συμμαχία. Δεν έχει μεγάλη σημασία αν επιδίδεται σε υπερβολές ή αν αφηγείται μια παλιά συζήτηση. Η προτροπή της Ρωσίας να επιτεθεί με οποιονδήποτε τρόπο σε οποιαδήποτε χώρα του ΝΑΤΟ αποδυναμώνει την ιερή υπόσχεση του άρθρου 5 της βορειοατλαντικής συνθήκης: ότι μια επίθεση σε έναν σύμμαχο είναι επίθεση σε όλους, και ότι μια επίθεση ακόμα και στον μικρότερο σύμμαχο είναι, στην πραγματικότητα, επίθεση στην Αμερική. Σκεφτείτε τον εξευτελισμό των συμμάχων από τον κ. Trump σύγκριση με την προειδοποίηση του προέδρου Joe Biden προς τη Ρωσία ότι η Αμερική θα υπερασπιστεί «κάθε εκατοστό» νατοϊκού εδάφους.

Το μήνυμα της αποτροπής έχει λειτουργήσει από την ίδρυση του ΝΑΤΟ το 1949. Μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου το ΝΑΤΟ επέτρεψε την επέκταση της δημοκρατίας και της οικονομικής ευημερίας στις χώρες του πρώην σοβιετικού μπλοκ. Τα τελευταία δύο χρόνια το άρθρο 5, και η ανάπτυξη δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην ανατολική Ευρώπη, κράτησε τους συμμάχους ασφαλείς, ακόμα και όταν η Ρωσία εισέβαλε την Ουκρανία.

Το ΝΑΤΟ έδωσε στα μέλη αυτοπεποίθηση για να βοηθήσουν την Ουκρανία να υπερασπιστεί τα εδάφη της. Η συμμαχία συνεχίζει να προσελκύει μέλη, πιο πρόσφατα τη Φινλανδία και, σύντομα, τη Σουηδία. Όμως, αν αμφισβητηθεί το άρθρο 5, η αξία της συμμαχίας μειώνεται. Καθώς η αποτροπή υπονομεύεται, ο κίνδυνος ενός μελλοντικού πολέμου θα αυξηθεί ανάλογα.

Ο κ. Trump δεν είναι ο πρώτος πρόεδρος που διαμαρτύρεται για τους «τσάμπα» συμμάχους – και με το δίκιο του, αλλά μετατρέπει μια δημοκρατική συμμαχία σε μαφιόζικη κομπίνα: ούτε χρήματα, ούτε αμερικανική προστασία. Ο κ. Trump ισχυρίζεται ότι η ωμότητα του κατάφερε να κάνει τους συμμάχους να ξοδέψουν πολύ περισσότερα δισεκατομμύρια για την άμυνα τους. Το 2017, το πρώτο έτος της θητείας του, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΝΑΤΟ μόλις τέσσερις από τους 29 συμμάχους του ΝΑΤΟ πέτυχαν τον στόχο του 2%. Μέχρι το 2020, το τελευταίο του, ο αριθμός αυτός είχε αυξηθεί σε εννέα. Ο κ. Trump άσκησε πίεση τους συμμάχους. Αυτό είναι βέβαιο. Η μεγαλύτερη όμως ώθηση ήταν η αυξανόμενη απειλή από τη Ρωσία: οι αμυντικές δαπάνες άρχισαν να αυξάνονται το 2015, πριν από την εποχή του κ. Trump, και συνεχίστηκαν πολύ αργότερα. Το 2023, με τον κ. Biden στην εξουσία, 11 από τους 31 συμμάχους πέτυχαν τον στόχο του 2%. Η πλειοψηφία θα τον πετύχει πιθανότατα φέτος.

Εάν εκλεγεί, οι πολιτικές του κ. Trump για τη δεύτερη θητεία του θα εξαρτηθούν εν μέρει από το ποιους θα διορίσει σε ηγετικές θέσεις. Ωστόσο, η βλαβερή επιρροή του είναι ήδη αισθητή. Ενάντια στην καλύτερη κρίση των περισσότερων Ρεπουμπλικάνων, οι οπαδοί του κ. Trump που υποστηρίζουν το «πρώτα η Αμερική» επί μήνες εμποδίζουν την ψήφιση νομοσχεδίου για την ανανέωση της στρατιωτικής και πολιτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Η πρόσφατη νομοθεσία που απαιτεί από το Κογκρέσο να εγκρίνει μια πραγματική αμερικανική αποχώρηση από το ΝΑΤΟ δεν θα ήταν και πολύ περιοριστική. Το Κογκρέσο δεν μπορεί να σταματήσει τον πρόεδρο από το να υπονομεύσει το ΝΑΤΟ αποσύροντας, ας πούμε, τα αμερικανικά στρατεύματα από την Ευρώπη ή απλά να αρνηθεί να εμμείνει στο γράμμα και το πνεύμα του Άρθρου 5 και να υπερασπιστεί τους συμμάχους που δέχονται επίθεση.

Ο κ. Trump και οι απολογητές του στο Κογκρέσο υπερηφανεύονται ότι απέτρεψε μεγάλους πολέμους επί των ημερών του επειδή οι εχθροί τον φοβόντουσαν. Μιλώντας μετά το τελευταίο ξέσπασμα του κ. Trump, ο γερουσιαστής Lindsey Graham δήλωσε: «Η Ρωσία δεν εισέβαλε σε κανέναν όταν ήταν πρόεδρος». Ο γερουσιαστής Marco Rubio δήλωσε: «Δεν έχω καμία ανησυχία, επειδή υπήρξε πρόεδρος στο παρελθόν». Συγχωρώντας τα λόγια του, οι υποτιθέμενοι Ρεπουμπλικάνοι που σκέφτονται την ασφάλεια, απλώς προσθέτουν στο κακό. Με τη Ρωσία να πιέζει τους μαχόμενους υπερασπιστές της Ουκρανίας και να εντείνει τη στρατιωτική της παραγωγή, οποιαδήποτε αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ θα αυξήσει τον κίνδυνο μιας ευρύτερης σύγκρουσης.

Η ιδέα ότι μπορείτε να αγνοήσετε τα σχόλια του κ. Trump για το ΝΑΤΟ, επειδή η πραγματική του πρόθεση μπορεί να είναι διαφορετική, είναι μοιραία εφησυχαστική. Η αποτροπή λειτουργεί όταν η δέσμευση για συλλογική άμυνα είναι απόλυτη και ξεκάθαρη. Σπείροντας αμφιβολίες, ο κ. Trump προσκάλεσε τη Ρωσία και άλλους εχθρούς να δοκιμάσουν την αποφασιστικότητα της Δύσης. Ο υπουργός Άμυνας της Δανίας προειδοποίησε πρόσφατα ότι η Ρωσία θα μπορούσε να δοκιμάσει τη δέσμευση των μελών του ΝΑΤΟ στο άρθρο 5 μέσα στα επόμενα τρία έως πέντε χρόνια. Ο ομόλογός του στη Βρετανία δήλωσε ότι η χώρα πρέπει να προετοιμαστεί τα επόμενα πέντε χρόνια για πολέμους με τη συμμετοχή της Ρωσίας, της Κίνας, του Ιράν ή της Βόρειας Κορέας.

Οι Ευρωπαίοι οφείλουν να δράσουν επειγόντως για να αντιμετωπίσουν μια διπλή απειλή: επίθεση από τη Ρωσία και εγκατάλειψη από την Αμερική. Αντί να γκρινιάζουν για τον κ. Trump, θα πρέπει να ασχοληθούν με την επίτευξη του στόχου του 2%. Θα πρέπει επίσης να αναθεωρήσουν το όριο: πιθανώς αυτό που απαιτείται τώρα για να ανταποκριθούν στα υπάρχοντα αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ είναι το 3% του ΑΕΠ, και ίσως θα έπρεπε να είναι υψηλότερο χωρίς την αμερικανική βοήθεια. Πέρυσι, η Αμερική δαπάνησε σχεδόν 3,5% του ΑΕΠ για την άμυνα. Οι Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν μια πολύ μεγαλύτερη απειλή.

Οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να επενδύσουν σε όλα, από πυρομαχικά μέχρι όλα τα άλλα που παρέχει η Αμερική σε κλίμακα: αεροσκάφη μεταφοράς και ανεφοδιασμού, αεράμυνα, συστήματα διοίκησης και ελέγχου και πλατφόρμες πληροφοριών, από δορυφόρους μέχρι μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Οι Ευρωπαίοι δεν πρέπει απλώς να ξοδεύουν περισσότερα, αλλά πρέπει να ξοδεύουν και καλύτερα. Θα πρέπει να αγοράζουν περισσότερα εξαρτήματα από κοινού και να ενοποιούν τις αμυντικές τους βιομηχανίες. Για να δώσουν ώθηση σε όσους καθυστερούν, θα πρέπει να συμφωνήσουν ότι δεν μπορούν να καταλαμβάνουν ανώτερες θέσεις υποψήφιοι από χώρες που δεν πληρούν τα ελάχιστα πρότυπα.

Αυτό θα εξυπηρετήσει τρεις σκοπούς: θα ενισχύσει την ικανότητα των Ευρωπαίων να βοηθήσουν την Ουκρανία και να αμυνθούν έναντι της Ρωσίας, θα αποδείξει ότι οι Ευρωπαίοι μοιράζονται το βάρος και ότι η συμμαχία είναι μια καλή συμφωνία για την Αμερική, και θα δημιουργήσει ένα αντιστάθμισμα κατά της εγκατάλειψης από τον κ. Trump. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει βελτιώσει τις αμυντικές της ικανότητες τα τελευταία χρόνια, αλλά δεν αποτελεί εναλλακτικό πάροχο ασφάλειας. Το καλύτερο είναι οι Ευρωπαίοι να σκεφτούν πώς θα αναλάβουν την υπάρχουσα δομή του ΝΑΤΟ αν η Αμερική αποχωρήσει (κρατώντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο μια Αμερική μετά τον Trump να επιδιώξει τελικά να επανενταχθεί). Ένα ερώτημα θα ήταν αν θα πρέπει να αναθεωρήσουν τους κανόνες ομοφωνίας. Η λήψη αποφάσεων είναι αρκετά δύσκολη με έναν καλοπροαίρετο αμερικανικό ηγεμόνα – θυμηθείτε τις καθυστερήσεις στην εισδοχή της Φινλανδίας και της Σουηδίας. Θα είναι αδύνατη σε μια συρρικνωμένη συμμαχία μικρών και μεσαίων συμμάχων.

Το πιο ευαίσθητο ζήτημα θα είναι το πώς τα δύο πυρηνικά κράτη της Ευρώπης, η Βρετανία και η Γαλλία, μπορούν να παρέχουν μεγαλύτερη αποτροπή στους Ευρωπαίους συμμάχους ελλείψει αμερικανικής πυρηνικής ομπρέλας. Σήμερα διαθέτουν μόνο περίπου 500 πυρηνικές κεφαλές, σε σύγκριση με τις περισσότερες από 5.000 της Αμερική και σχεδόν 6.000 της Ρωσίας. Η δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής θα πρέπει να διαχειριστεί βαθιά ευαίσθητα ζητήματα: Η Γαλλία θα έβλεπε αναμφίβολα τα ζωτικά της συμφέροντα να διακυβεύονται σε μια επίθεση κατά της Γερμανίας, αλλά θα επέκτεινε τη διαβεβαίωσή της στην ανατολική Ευρώπη; Πόσο καιρό θα μπορούσε η Βρετανία να διατηρήσει τις πυρηνικές κεφαλές και τους πυραύλους της, αν ο ένοικος του Λευκού Οίκου διέκοπτε τη συνεργασία, καθώς οι τελευταίοι προέρχονται από ένα απόθεμα που μοιράζεται με την Αμερική;
Η υπονόμευση του ΝΑΤΟ αποτελεί απειλή για όλες τις συμμαχίες της Αμερικής. Καθώς το μεταπολεμικό σύστημα αρχίζει να καταρρέει και οι ηγέτες της Αμερικής αμφισβητούν τον ρόλο της χώρας τους ως εγγυητή της ασφάλειας, οι σύμμαχοί της σε όλο τον κόσμο θα αισθάνονται πιο ευάλωτοι. Οι φοβισμένες χώρες μπορεί να ακολουθήσουν το δικό τους δρόμο, αγοράζοντας εξοπλισμό και ίσως ακόμα και επιδιώκοντας να αποκτήσουν τα δικά τους πυρηνικά όπλα. Ακόμα και αν μια τέτοια κίνηση γίνει για αμυντικούς σκοπούς, θα θεωρηθεί ως απειλή από τους εχθρούς τους. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα σχόλια του κ. Trump απειλούν να κάνουν τον κόσμο ένα πολύ πιο επικίνδυνο μέρος, τουλάχιστον για την ίδια την Αμερική.

Παρά ταύτα, τα λόγια του κ. Trump σημαίνουν ότι η Ευρώπη δεν έχει άλλη επιλογή από το να επανεξοπλιστεί, όχι μόνο επειδή η ίδια η αδυναμία της αποτελεί αιτία αστάθειας. Ο καλύτερος τρόπος για να διατηρηθεί η δυτική συμμαχία – και να περιοριστεί η ζημιά σε περίπτωση που ένας εχθρικός κ. Trump έρθει στην εξουσία – είναι να προετοιμαστούμε για μια πιο ανασφαλή εποχή. Ακόμα κι έτσι, κανείς δεν πρέπει να έχει την ψευδαίσθηση ότι ο επανεξοπλισμός μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως την απώλεια της αμερικανικής ισχύος.

 

© 2023 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved.
Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από την www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com

Google News icon
Ακολουθήστε το Powergame.gr στο Google News για άμεση και έγκυρη οικονομική ενημέρωση!