Συνεχή υποχώρηση το τελευταίο δωδεκάμηνο παρουσιάζουν οι προθεσμιακές καταθέσεις, με τα νοικοκυριά να γυρνούν την πλάτη στα χαμηλά επιτόκια και να μεταφέρουν τις αποταμιεύσεις τους σε εναλλακτικές τοποθετήσεις με υψηλότερες αποδόσεις. Απέναντι στη βουτιά των προθεσμιακών, καταθέσεις 6 δις. ευρώ έχουν μετατοπιστεί σε αμοιβαία κεφάλαια, κεφάλαια εταιριών επενδύσεων χαρτοφυλακίου και κεφάλαια εταιριών επενδύσεων σε ακίνητη περιουσία, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος που αναφέρονται στην Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής 2025 – 2026.
Αύξηση των καταθέσεων σε ετήσια βάση, αλλά στροφή σε εναλλακτικές τοποθετήσεις
Την περίοδο Ιανουαρίου-Απριλίου 2026 οι καταθέσεις των νοικοκυριών κατέγραψαν σωρευτική μείωση κατά 0,2 δισ. ευρώ, έναντι μείωσης κατά 1 δισ. ευρώ το ίδιο διάστημα πέρυσι. Ωστόσο, ο ρυθμός ανόδου των καταθέσεων των νοικοκυριών σε ετήσια βάση επιταχύνθηκε ελαφρά σε σχέση με τα τέλη του 2025, ως αποτέλεσμα της αύξησης του διαθέσιμου εισοδήματος το 2025. Ειδικότερα, ο ετήσιος ρυθμός ανόδου καταθέσεων των νοικοκυριών «έτρεξε» με ρυθμό 4,1% τον Απρίλιο του 2026, με τις καταθέσεις τους να αυξάνουν σε περίπου 155 δις. ευρώ στο τέλος Απριλίου 2026 (154,674 δις. από 148,682 δις. τον Απρίλιο 2025), ενώ σε σχέση με τον Δεκέμβριο 2025 και τον Δεκέμβριο 2024 ο ρυθμός ανόδου ήταν 3,5% και 2,4%, αντίστοιχα. Σημειώνεται ότι τα στοιχεία για τις καταθέσεις μηνός Μαΐου αναμένεται να δημοσιευτούν από την ΤτΕ στις 3 Ιουλίου.
Παρά την αύξηση των καταθέσεων, από την άλλη πλευρά, η διατήρηση του πραγματικού επιτοκίου καταθέσεων σε αρνητικό επίπεδο την τελευταία πενταετία έχει ενθαρρύνει τη μετατόπιση σημαντικού ύψους αποταμιευτικών πόρων από λογαριασμούς καταθέσεων προς άλλες αποταμιευτικές επιλογές, οι οποίες προσφέρουν καλύτερες αποδόσεις, μετριάζοντας έως έναν βαθμό τον ρυθμό ανόδου των καταθέσεων των νοικοκυριών. Ενδεικτικά, σύμφωνα με στοιχεία από τους χρηματοπιστωτικούς λογαριασμούς που συλλέγει η ΤτΕ, οι καθαρές τοποθετήσεις από εγχώρια νοικοκυριά σε μερίδια επενδυτικών οργανισμών εσωτερικού και εξωτερικού το 2025 ανήλθαν σε περίπου 6 δισ. ευρώ περίπου.
Σημειώνεται ότι το φετινό α΄ τετράμηνο μειώθηκαν και οι καταθέσεις των επιχειρήσεων, οι οποίες ωστόσο διατήρησαν διψήφιο ρυθμό αύξησης σε ετήσια βάση. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, οι επιχειρηματικές καταθέσεις μειώθηκαν κατά 4 δισ. ευρώ τους τέσσερις πρώτους μήνες του 2026, έναντι μείωσης κατά 3,8 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025, κυρίως λόγω της έντονης αρνητικής εποχικότητας που χαρακτηρίζει τις καταθέσεις αυτές στις αρχές κάθε έτους. Η εξέλιξη των επιχειρηματικών καταθέσεων το πρώτο τετράμηνο του 2026 αντανακλά επίσης την ελαφρά εξασθένηση της καθαρής ροής των επιχειρηματικών δανείων και τη μικρή μείωση του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι. Σε ετήσια βάση ωστόσο, ο δωδεκάμηνος ρυθμός μεταβολής των επιχειρηματικών καταθέσεων διατηρήθηκε τους πρώτους μήνες του 2026 όπως και το προηγούμενο έτος σε υψηλά επίπεδα (Απρίλιος 2026: 11,6%, στα 50,2 δις. ευρώ, Δεκέμβριος 2025: 11,1%).
Συνεχής η πτώση των προθεσμιακών που ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2025
Η συνεχής βουτιά των προθεσμιακών καταθέσεων προς όφελος εναλλακτικών τοποθετήσεων αντίστοιχου χαμηλού ρίσκου, συμβαδίζει επίσης με αύξηση των καταθέσεων ταμιευτηρίου, οι οποίες χρηματοδοτούν κατά βάση τα δάνεια που χορηγούν οι τράπεζες.
Όπως αναφέρεται στην Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής 2025 – 2026 της ΤτΕ, ο κύριος όγκος της καταθετικής βάσης των τραπεζών απαρτίζεται από ρευστά διαθέσιμα που τηρούνται σε λογαριασμούς διάρκειας μίας ημέρας (77% των καταθέσεων του μη χρηματοπιστωτικού ιδιωτικού τομέα). Κατά τους τέσσερις πρώτους μήνες του 2026 η υποχώρηση των καταθέσεων των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων (εξαιρουμένων αυτών του χρηματοπιστωτικού τομέα) προήλθε τόσο από τις καταθέσεις προθεσμίας (-2,2 δισ. ευρώ) όσο και από τις καταθέσεις μίας ημέρας (-2 δισ. ευρώ). Σε ετήσια βάση, πάντως, ο δωδεκάμηνος ρυθμός μεταβολής των καταθέσεων μίας ημέρας, που από τα μέσα του 2024 λαμβάνει θετικές τιμές, επιταχύνθηκε περαιτέρω το πρώτο τετράμηνο του 2026 (Απρίλιος 2026: 8,2%, Δεκέμβριος 2025: 7,5%), ενώ ο αντίστοιχος ρυθμός των καταθέσεων προθεσμίας, που από τον Απρίλιο του 2025 λαμβάνει αρνητικές τιμές, υποχώρησε περαιτέρω στο ίδιο διάστημα (Απρίλιος 2026: -1,2%, Δεκέμβριος 2025: -0,8%). Η παρατηρούμενη συρρίκνωση των καταθέσεων προθεσμίας συνάδει με τα χαμηλότερα επιτόκια πολιτικής της ΕΚΤ, που οδήγησαν στη μείωση του επιτοκίου των καταθέσεων προθεσμίας, ενθαρρύνοντας έτσι περαιτέρω τη μετατόπιση αποταμιευτικών πόρων των νοικοκυριών προς εναλλακτικές τοποθετήσεις όπως τα μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων.
Η «ακτινογραφία» των καταθέσεων ταμιευτηρίου
Εξάλλου, η διαφορά επιτοκίου μεταξύ των καταθέσεων με συμφωνημένη διάρκεια (έως ένα έτος) και των καταθέσεων διάρκειας μίας ημέρας των νοικοκυριών περιορίστηκε περαιτέρω κατά 56 μ.β. στη διάρκεια του 2025 (από 1,62% σε 1,06%), ενώ το πρώτο τετράμηνο του 2026 διατηρήθηκε σχεδόν αμετάβλητη σε 1,1%.
Πρακτικά, η διαφορά αυτή δεν συνιστά κίνητρο για μετατόπιση αποταμιεύσεων από το ταμιευτήριο σε προθεσμιακή κατάθεση, δεδομένου και του ότι το 71% των καταθετών έχει στους λογαριασμούς ταμιευτηρίου ποσά έως 1.000 ευρώ. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Ταμείου εγγύησης Καταθέσεων (ΤΕΚΕ, Δεκέμβριος 2024) δείχνουν ότι από 1.001 έως 5.000 ευρώ έχει στον λογαριασμό ταμιευτηρίου ποσοστό 13% των καταθετών, από 5.001 έως 50.000 ευρώ το 13,7%, από 50.001 έως 100.000 ευρώ το 1,5% και πάνω από 100.000 ευρώ το 0,8% των καταθετών.
Ως ποσοστό επί του συνόλου των καταθέσεων, τα ποσά στους λογαριασμούς ταμιευτηρίου με υπόλοιπο έως 1.000 ευρώ αντιστοιχούν στο 1,3% της πίτας των καταθέσεων. Τα ποσά από 1.001-5.000 αντιστοιχούν στο 4,8% της πίτας, τα ποσά από 5.001-50.000 ευρώ στο 34,1 και τα ποσά από 50.001-100.000 στο 15,3%, ενώ τα ποσά άνω των 100.000 ευρώ αντιστοιχούν στο 44,3% του συνόλου των καταθέσεων.
