Τα χαμηλότερα επιτόκια στις καταθέσεις τους λαμβάνουν τα ελληνικά νοικοκυριά σε σχέση με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Το επιτόκιο ταμιευτηρίου είναι σχεδόν μηδενικό (0,03%), ενώ το μέσο επιτόκιο στις καταθέσεις με συμφωνημένη διάρκεια έως ένα έτος ανέρχεται σε 1,13% (αυξημένο κατά 4 μονάδες βάσης σε μηνιαία βάση), σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για τον μήνα Απρίλιο (τα στοιχεία για τα επιτόκια καταθέσεων και δανείων μηνός Μαΐου αναμένονται στις 3 Ιουλίου).
Η διαφορά στην απόδοση της αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών με τα νοικοκυριά της υπόλοιπης Ευρωζώνης παραμένει, αν και η ψαλίδα έχει κλείσει σημαντικά. Οι καταθέσεις μίας ημέρας πληρώνονται στην υπόλοιπη ΕΕ με μέσο επιτόκιο 0,53%, έναντι 0,03% στη χώρα μας, ενώ οι καταθέσεις προθεσμίας με διάρκεια έως ένα έτος πληρώνονται με επιτόκιο 1,13% στην Ελλάδα, έναντι μέσου επιτοκίου 1,91% στην υπόλοιπη Ευρωζώνη. Εστιάζοντας στις καταθέσεις προθεσμίας που ενέχουν περισσότερο χαρακτήρα αποταμίευσης σε σχέση με τον λογαριασμό ταμιευτηρίου που χρησιμοποιείται για την κάλυψη τρεχουσών αναγκών, η σύγκριση των επιτοκίων σε Ελλάδα και λοιπή Ευρωζώνη δείχνει ότι τα ελληνικά νοικοκυριά λαμβάνουν τις χαμηλότερες αποδόσεις για τις καταθέσεις τους διάρκειας έτους (1,13%). Οι ίδιες καταθέσεις πληρώνονται με επιτόκιο 1,74% στην Αυστρία, με 1,78% στο Βέλγιο, με 1,20% στην Κύπρο (δεύτερη μετά την Ελλάδα στα χαμηλά επιτόκια καταθέσεων), με 2,07% στην Εσθονία, με 1,96% στη Φινλανδία, με 2,21% στη Γαλλία, με 1,97% στη Γερμανία, με 1,75% στην Ιρλανδία, ,ε 2,13% στην Ιταλία, με 1,87% στη Λετονία, με 1,97% στη Λιθουανία, με 1,58% στο Λουξεμβούργο, με 1,99% στη Μάλτα, με 2,45% στην Ολλανδία, με 1,83% στην Πορτογαλία, με 2,02% στη Σλοβακία, με 1,61% στη Σλοβενία και με 1,78% στην Ισπανία.
Οι καταθέσεις προθεσμίας έχουν ενσωματώσει σε μεγάλο μέρος την προοπτική αυξήσεων επιτοκίων στην οποία προχώρησε η ΕΚΤ στις 11 Ιουνίου, δεδομένου ότι η τιμολόγησή τους γίνεται στη βάση του Euribor. Έτσι, δεν αναμένεται παρά μικρή περαιτέρω αύξηση, εφόσον η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν δεν εκτονώσει άμεσα τα επίπεδα του Euribor. Όπως αναφέρουν στελέχη τραπεζών στο powergame.gr, το Euribor διάρκειας έτους βρισκόταν στο 2,20% στο τέλος Φεβρουαρίου, πριν ξεκινήσει ο πόλεμος στο Ιράν, και σήμερα, μετά και την αύξηση επιτοκίων της ΕΚΤ, έχει ανέβει στο 2,80%.
Υψηλότερες αποδόσεις στις εναλλακτικές αποδόσεις
Οι χαμηλές αποδόσεις των προθεσμιακών καταθέσεων έχουν οδηγήσει σε κατιούσα την πορεία τους, αφού οι καταθέτες στρέφονται σε εναλλακτικές τοποθετήσεις με σχεδόν μηδενικό ρίσκο, οι οποίες προσφέρουν σημαντικά υψηλότερες αποδόσεις και συγκλίνουν ουσιαστικά με τις αποδόσεις που λαμβάνουν οι Ευρωπαίοι καταθέτες σε προνομιακούς λογαριασμούς.
Πρόκειται για τοποθετήσεις στα προϊόντα target maturity, τα οποία δίνουν στους Έλληνες επενδυτές αποδόσεις 3,5% – 4% στην διετία και 2,30% – 2,40% στην πενταετία, Αμοιβαία Κεφάλαια Διαχείρισης Διαθεσίμων με αποδόσεις κοντά στο Euribor τριμήνου (2,40%), έντοκα γραμμάτια που τιμολογούνται 0,10 – 0,20 μ.β. χαμηλότερα του Euribor και ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου (η δεκαετία γύρω στο 3,50%). Σημειώνεται ότι μόνο στα προϊόντα target maturity έχουν κατευθυνθεί κεφάλαια 5,1 δισ. ευρώ την τελευταία τριετία, εκ των οποίων περίπου 3,2 δισ. ευρώ το 2025. Γεγονός που συρρικνώνει τα κεφάλαια που είναι τοποθετημένα στις προθεσμιακές καταθέσεις, οι οποίες μειώθηκαν πάνω από 2,5 δισ. ευρώ το 2025.
Αυτή τη στιγμή, το ποσοστό που κατέχουν οι καταθέσεις προθεσμίας στο σύνολο των καταθέσεων των τραπεζών έχει περιοριστεί στο 15% – 30% αναλόγως της τράπεζας, με το παράδοξο να είναι ότι τα υπόλοιπα ποσοστά αφορούν στις καταθέσεις ταμιευτηρίου. Ίσως όχι και τόσο παράδοξο, βέβαια, αν υπολογιστεί ότι πρόκειται για ποσά στην πλειοψηφία τους 1.000 – 5.000 ευρώ που χρησιμοποιούνται για κάλυψη τρεχουσών αναγκών και όχι ως επένδυση. Σύμφωνα με την ΤτΕ, ο κύριος όγκος της καταθετικής βάσης των τραπεζών απαρτίζεται από ρευστά διαθέσιμα που τηρούνται σε λογαριασμούς διάρκειας μίας ημέρας (76% των καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα).
Γιατί οι ελληνικές τράπεζες δεν δίνουν αποδόσεις στις προθεσμιακές καταθέσεις
Η ψαλίδα στις αποδόσεις που λαμβάνουν τα ελληνικά νοικοκυριά στις καταθέσεις τους προθεσμίας σε σχέση με τα ευρωπαϊκά, έχει την εξήγησή της και απέχει από την «ανάγνωση» ότι οι τράπεζες βγάζουν κέρδη και δεν επιστρέφουν στους καταθέτες τους.
Ο λόγος της ψαλίδας βρίσκεται στην τεράστια ρευστότητα που διαθέτουν οι ελληνικές τράπεζες, καθιστώντας αποτρεπτική την άντληση και νέων καταθέσεων. Αυτή τη στιγμή μόνο οι καταθέσεις ταμιευτηρίου αρκούν για να χρηματοδοτήσουν την πιστωτική επέκταση που καταγράφουν οι τράπεζες και να συντηρήσουν τους υψηλούς ρυθμούς περαιτέρω αύξησή της.
Ειδικότερα, ο δείκτης δανείων προς καταθέσεις των ελληνικών τραπεζών κινείται στο 65%, δηλ. οι τράπεζες έχουν δώσει δάνεια που αντιστοιχούν στο 65% των καταθέσεων που έχουν. Και αυτό, παρά την εκρηκτική αύξηση των νέων δανείων στην Ελλάδα, έναντι του πολύ χαμηλού μονοψήφιου ποσοστού αύξησης στην υπόλοιπη Ευρωζώνη. Σημειώνεται επιπλέον ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν δανειακά χαρτοφυλάκια σε σχέση με το ΑΕΠ της χώρας, από τα χαμηλότερα στο Ευρωσύστημα. Την ίδια στιγμή, ο εν μέσος δείκτης δανείων προς καταθέσεις για τις άλλες χώρες της Ευρωζώνης ανέρχεται σε 100,49%. Που σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες χρειάζονται ρευστότητα – και άρα πρέπει να πληρώσουν τους καταθέτες – προκειμένου να μπορέσουν να δώσουν δάνεια. Αντιθέτως οι ελληνικές, δεν έχουν λόγο να πληρώσουν ακριβότερα τους καταθέτες για να αυξήσουν περαιτέρω την ρευστότητά τους. Την οποία, άλλωστε, θα πρέπει να καταθέτουν στην ΕΚΤ, λαμβάνοντας επιτόκιο 2,25%, χάνοντας έναντι του επιτοκίου Euribor τριμήνου που κινείται στο 2,40%.
Πώς έχουν κινηθεί οι αποδόσεις στις προθεσμιακές
Βάσει παρουσίασης που είχε πραγματοποιήσει τον Φεβρουάριο η Acting Γενική Διευθύντρια της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, Χαρούλα Απαλαγάκη, στο πλαίσιο της Α’ Δημόσιας Διαβούλευσης για την Κλαδική έρευνα στις Τραπεζικές Καταθέσεις, την οποία διοργάνωσε η Επιτροπή Ανταγωνισμού, από το 2006 μέχρι και το 2018, η ψαλίδα στα επιτόκια των προθεσμιακών καταθέσεων ήταν θετική υπέρ των ελληνικών τραπεζών, έως και +3,08% (υψηλότερο επιτόκιο από τις ευρωπαϊκές) στις προθεσμιακές καταθέσεις των επιχειρήσεων και έως +2% των νοικοκυριών. Στις καταθέσεις προθεσμίας των νοικοκυριών, από το 2021 μέχρι και το 2025, οι ευρωπαϊκές πλήρωναν καλύτερα τους καταθέτες τους. Το χάσμα επιτοκίων εις βάρος των ελληνικών νοικοκυριών ξεκίνησε από -0,01% το 2021, εκτινάχθηκε στο -1,06% το 2022, στο – 1,46% το 2023 και εκτονώθηκε στο – 0,80% το 2024 και – 0,68% το 2025. Συγκεκριμένα, οι καταθέσεις προθεσμίας έτους των νοικοκυριών έδιναν το 2021 επιτόκιο 0,14% στην Ελλάδα και 0,15% στην Ευρωζώνη, το 2022 τα επιτόκια διαμορφώνονταν αντίστοιχα σε 0,33% και 1,39%, το 2023 σε 1,83% και 3,29%, το 2024 σε 1,65% και 2,45% και το 2025 σε 1,09% και 1,77%.
