Σε νέα αύξηση των βασικών της επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης προχώρησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ανεβάζοντας το κόστος δανεισμού, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρωζώνη εντείνονται υπό το βάρος της ενεργειακής αναταραχής που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, τόνισε ότι η απόφαση ελήφθη με στόχο τη σταθεροποίηση του πληθωρισμού στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%, υπογραμμίζοντας ότι το περιβάλλον παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο.
Σύμφωνα με τις νέες προβλέψεις των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος, ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3,0% το 2026, στο 2,3% το 2027 και να επιστρέψει στο 2,0% το 2028. Η ΕΚΤ αναθεώρησε ανοδικά τις εκτιμήσεις της για τον πληθωρισμό το 2026 και το 2027, κυρίως λόγω της υψηλότερης πορείας των τιμών της ενέργειας, η οποία εκτιμάται ότι θα περάσει, σε κάποιο βαθμό, και στις τιμές τροφίμων, αγαθών και υπηρεσιών.
Η Λαγκάρντ προειδοποίησε ότι η άνοδος των ενεργειακών τιμών θα κρατήσει τον πληθωρισμό αισθητά πάνω από τον στόχο έως και το πρώτο εξάμηνο του 2027, με επιστροφή στο 2% στο δεύτερο μισό του ίδιου έτους. Παράλληλα, η ΕΚΤ βλέπει καθοδικούς κινδύνους για την ανάπτυξη, καθώς ο πόλεμος επηρεάζει την εμπιστοσύνη, τα πραγματικά εισοδήματα και τις αγορές εμπορευμάτων.
Η κεντρική τράπεζα ξεκαθαρίζει ότι δεν δεσμεύεται σε προκαθορισμένη πορεία επιτοκίων, αλλά θα συνεχίσει να αποφασίζει με βάση τα εισερχόμενα δεδομένα, συνεδρίαση με συνεδρίαση.
Ακολουθεί η ομιλία της Λαγκάρντ
Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι προσηλωμένο στη διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον μεσοπρόθεσμο στόχο μας του 2%. Σε συμφωνία με αυτή τη δέσμευση, αποφασίσαμε σήμερα να αυξήσουμε τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις και η απόφαση για αύξηση των επιτοκίων είναι ισχυρή σε ένα εύρος σεναρίων που αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο το σοκ μπορεί να εξελιχθεί και να επηρεάσει τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της Ευρωζώνης.
Στο βασικό σενάριο των νέων προβλέψεων των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος, ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3,0% το 2026, στο 2,3% το 2027 και στο 2,0% το 2028. Για τον πληθωρισμό εξαιρουμένων της ενέργειας και των τροφίμων, το βασικό σενάριο προβλέπει μέσο όρο 2,5% το 2026 και το 2027 και 2,2% το 2028. Σε σύγκριση με τον Μάρτιο, οι εμπειρογνώμονες αναθεώρησαν ανοδικά τη βασική πρόβλεψή τους για τον πληθωρισμό το 2026 και το 2027, λόγω της υψηλότερης πορείας των τιμών της ενέργειας, η οποία, σε κάποιο βαθμό, αναμένεται να περάσει στον πληθωρισμό των τροφίμων, των αγαθών και των υπηρεσιών. Το βασικό σενάριο προβλέπει οικονομική ανάπτυξη κατά μέσο όρο 0,8% το 2026, 1,2% το 2027 και 1,5% το 2028. Πρόκειται για καθοδική αναθεώρηση για το 2026 και το 2027, η οποία αντανακλά την εντονότερη επίδραση του πολέμου στις αγορές εμπορευμάτων, στα πραγματικά εισοδήματα και στην εμπιστοσύνη.
Οι προοπτικές παραμένουν αβέβαιες, με ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη. Οι πλήρεις επιπτώσεις του πολέμου στον μεσοπρόθεσμο πληθωρισμό και την ανάπτυξη θα εξαρτηθούν από την ένταση και τη διάρκεια του σοκ στις τιμές της ενέργειας, καθώς και από την έκταση των έμμεσων επιδράσεων και των δευτερογενών επιπτώσεών του. Αυτή η αβεβαιότητα αποτυπώνεται επίσης στο ευρύ φάσμα αποτελεσμάτων για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη στα επικαιροποιημένα ενδεικτικά σενάρια που συνέταξαν οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος. Τα σενάρια αυτά θα δημοσιευθούν μαζί με τις προβλέψεις των εμπειρογνωμόνων στον ιστότοπό μας.
Με τη σημερινή απόφαση, παραμένουμε σε καλή θέση για να διαχειριστούμε την αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος. Θα παρακολουθούμε στενά την κατάσταση και θα ακολουθήσουμε μια προσέγγιση εξαρτώμενη από τα δεδομένα και από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Ειδικότερα, οι αποφάσεις μας για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγηση των προοπτικών του πληθωρισμού και των κινδύνων που τις περιβάλλουν, υπό το φως των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών δεδομένων, καθώς και της δυναμικής του υποκείμενου πληθωρισμού και της ισχύος της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων σε μια συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων.
Οι αποφάσεις που ελήφθησαν σήμερα παρουσιάζονται σε δελτίο Τύπου που είναι διαθέσιμο στον ιστότοπό μας.
Θα παρουσιάσω τώρα πιο αναλυτικά πώς βλέπουμε την εξέλιξη της οικονομίας και του πληθωρισμού και στη συνέχεια θα εξηγήσω την αξιολόγησή μας για τις χρηματοπιστωτικές και νομισματικές συνθήκες.
Οικονομική δραστηριότητα
Αφού ληφθεί υπόψη ένας προσωρινός παράγοντας στην Ιρλανδία, η οικονομία της Ευρωζώνης αναπτύχθηκε το πρώτο τρίμηνο, υποστηριζόμενη από την εγχώρια ζήτηση και τις εξαγωγές. Ωστόσο, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επιβαρύνει την οικονομική δραστηριότητα και οι έρευνες δείχνουν επιβράδυνση, ιδιαίτερα στις υπηρεσίες. Η μεταποίηση έχει αντέξει μέχρι στιγμής. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι επιχειρήσεις δημιουργούν αποθέματα για να αντιμετωπίσουν τις πιέσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού. Αντανακλά επίσης την υψηλότερη αμυντική δαπάνη.
Η αγορά εργασίας παραμένει ανθεκτική. Η ανεργία, στο 6,3% τον Απρίλιο, παραμένει κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Το πρώτο τρίμηνο δημιουργήθηκαν επιπλέον θέσεις εργασίας, αν και με βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με το τελευταίο τρίμηνο του 2025. Η ζήτηση εργασίας έχει υποχωρήσει περαιτέρω και οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά αναμένουν αποδυνάμωση της αγοράς εργασίας.
Κοιτάζοντας μπροστά, οι εμπειρογνώμονες αναμένουν πλέον ότι η εγχώρια ζήτηση θα είναι ασθενέστερη από ό,τι προέβλεπαν τον Μάρτιο, καθώς ο πόλεμος επηρεάζει την εμπιστοσύνη και το υψηλότερο ενεργειακό κόστος διαβρώνει τα πραγματικά εισοδήματα. Ταυτόχρονα, οι ισολογισμοί των νοικοκυριών είναι συνολικά ισχυροί και η κατανάλωση θα πρέπει να παραμείνει ο κύριος μοχλός της ανάπτυξης. Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος και η χαμηλότερη εμπιστοσύνη θα πλήξουν τις ιδιωτικές επενδύσεις βραχυπρόθεσμα, αλλά αυτές θα πρέπει να στηριχθούν από τις επενδύσεις των επιχειρήσεων σε νέες ψηφιακές τεχνολογίες. Η αυξημένη κρατική δαπάνη για την άμυνα και τις υποδομές θα πρέπει να συνεχίσει να στηρίζει τις δημόσιες επενδύσεις. Οι παράγοντες αυτοί αναμένεται να προσφέρουν κάποια προστασία απέναντι στις συνέπειες του πολέμου.
Το Διοικητικό Συμβούλιο υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης της οικονομίας της Ευρωζώνης, με παράλληλη διατήρηση υγιών δημόσιων οικονομικών. Η δημοσιονομική βιωσιμότητα αποτελεί κρίσιμη άγκυρα για την ευρύτερη οικονομική σταθερότητα. Οι δημοσιονομικές απαντήσεις στο σοκ των τιμών της ενέργειας θα πρέπει να είναι προσωρινές, στοχευμένες και προσαρμοσμένες στις ανάγκες, όπως τονίζεται στο Εαρινό Πακέτο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της Ευρωζώνης και την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα είναι πιο ζωτικές από ποτέ. Η ολοκλήρωση της ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων είναι καθοριστικής σημασίας για τη χρηματοδότηση της καινοτομίας, τη στήριξη της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης και τη βελτίωση της παραγωγικότητας. Το ψηφιακό ευρώ και το tokenised χρήμα κεντρικής τράπεζας για συναλλαγές χονδρικής θα ενισχύσουν τη στρατηγική αυτονομία, την ανταγωνιστικότητα και τη χρηματοπιστωτική ενοποίηση της Ευρώπης και θα τονώσουν την καινοτομία στις πληρωμές. Είναι επομένως απαραίτητο να υιοθετηθεί γρήγορα ο Κανονισμός για τη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ. Η απλούστευση και η εναρμόνιση των κανόνων στην Ενιαία Αγορά της ΕΕ θα βοηθήσουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αναπτυχθούν ταχύτερα.
Πληθωρισμός
Ο πληθωρισμός αυξήθηκε στο 3,2% τον Μάιο, από 3,0% τον Απρίλιο. Ο πληθωρισμός της ενέργειας αυξήθηκε οριακά στο 10,9%, από 10,8% τον Απρίλιο, ενώ ο πληθωρισμός των τροφίμων μειώθηκε από 2,4% σε 2,0%. Ο πληθωρισμός εξαιρουμένων της ενέργειας και των τροφίμων αυξήθηκε στο 2,5%, από 2,2% τον Απρίλιο, καθώς ο πληθωρισμός των αγαθών ενισχύθηκε οριακά στο 0,9% και ο πληθωρισμός των υπηρεσιών αυξήθηκε από 3,0% σε 3,5%.
Οι εγχώριες πιέσεις κόστους υποχώρησαν το πρώτο τρίμηνο, υποστηριζόμενες από τη βραδύτερη αύξηση των μισθών και των κερδών. Ο δείκτης παρακολούθησης μισθών της ΕΚΤ και οι έρευνες για τις μισθολογικές προσδοκίες συνεχίζουν να δείχνουν ότι η αύξηση των μισθών θα πρέπει να μετριαστεί στη διάρκεια του έτους. Ωστόσο, γίνεται ακριβότερο για τις επιχειρήσεις να προμηθεύονται άλλες εισροές και, ως εκ τούτου, αναμένουν να αυξήσουν τις τιμές πώλησής τους. Επιπλέον, ορισμένοι δείκτες του υποκείμενου πληθωρισμού έχουν ήδη ωθηθεί υψηλότερα από το ενεργειακό σοκ. Οι πληθωριστικές προσδοκίες σε βραχύτερους ορίζοντες παραμένουν πολύ πάνω από τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα, οι περισσότεροι δείκτες μακροπρόθεσμων πληθωριστικών προσδοκιών βρίσκονται γύρω στο 2%, στηρίζοντας τη σταθεροποίηση του πληθωρισμού γύρω από τον στόχο μεσοπρόθεσμα.
Η αύξηση των τιμών της ενέργειας θα ενισχύσει περαιτέρω τον πληθωρισμό κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και θα τον διατηρήσει πολύ πάνω από τον στόχο έως το πρώτο εξάμηνο του 2027. Θα έχει επίσης επίδραση στον πληθωρισμό των τροφίμων, των αγαθών και των υπηρεσιών. Στη συνέχεια, ο πληθωρισμός θα πρέπει να επιστρέψει στον στόχο το δεύτερο εξάμηνο του 2027, υποστηριζόμενος από την πτώση των τιμών της ενέργειας και τις βραδύτερες αυξήσεις σε άλλες τιμές. Ωστόσο, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παραμένει σημαντική πηγή αβεβαιότητας. Όσο περισσότερο παραμένουν υψηλές οι τιμές της ενέργειας, τόσο πιθανότερο είναι να αυξήσουν τον ευρύτερο πληθωρισμό μέσω έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεων. Ως εκ τούτου, θα παρακολουθούμε στενά το μέγεθος και την επιμονή της αύξησης των τιμών της ενέργειας, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτή περνά στη διαμόρφωση τιμών και μισθών, στις πληθωριστικές προσδοκίες και στη συνολική οικονομική δυναμική.
Αξιολόγηση κινδύνων
Οι κίνδυνοι για τις προοπτικές της ανάπτυξης είναι καθοδικοί, κυρίως λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ο οποίος έχει προστεθεί στο ασταθές παγκόσμιο περιβάλλον πολιτικής. Η παρατεταμένη διαταραχή του ενεργειακού εφοδιασμού θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω και για μεγαλύτερο διάστημα τις τιμές της ενέργειας σε σχέση με ό,τι αναμένεται σήμερα. Οι παράγοντες αυτοί θα διάβρωναν ακόμη περισσότερο τα πραγματικά εισοδήματα και θα καθιστούσαν επιχειρήσεις και νοικοκυριά πιο απρόθυμα να επενδύσουν και να δαπανήσουν. Η επιβάρυνση της ανάπτυξης θα εντεινόταν εάν το κλείσιμο μεγάλων ναυτιλιακών διαδρομών προκαλούσε οξείες ελλείψεις βασικών εισροών, αναγκάζοντας τις επιχειρήσεις της Ευρωζώνης να περιορίσουν την παραγωγή τους. Η επιδείνωση του κλίματος στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές ή η αυστηρότερη προσφορά πίστωσης θα μπορούσαν να περιορίσουν τη ζήτηση. Πρόσθετες τριβές στο διεθνές εμπόριο θα μπορούσαν επίσης να διαταράξουν περαιτέρω τις αλυσίδες εφοδιασμού, να μειώσουν τις εξαγωγές και να αποδυναμώσουν την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Άλλες γεωπολιτικές εντάσεις, ιδίως ο αδικαιολόγητος πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, παραμένουν σημαντική πηγή αβεβαιότητας. Αντιθέτως, η ανάπτυξη θα μπορούσε να αποδειχθεί υψηλότερη εάν η οικονομία και οι ενεργειακές αγορές προσαρμόζονταν ταχύτερα από το αναμενόμενο στη διαταραχή που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ή εάν ο πόλεμος επιλυόταν άμεσα και με βιώσιμο τρόπο. Επιπλέον, οι προγραμματισμένες δαπάνες για άμυνα και υποδομές, οι μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις της Ευρωζώνης ενδέχεται να αυξήσουν την ανάπτυξη περισσότερο από το αναμενόμενο. Η βαθύτερη ενοποίηση της Ενιαίας Αγοράς θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει την ανάπτυξη πέραν των σημερινών προσδοκιών.
Οι κίνδυνοι για τις προοπτικές του πληθωρισμού είναι ανοδικοί. Εάν οι τιμές της ενέργειας αυξηθούν περισσότερο και για μεγαλύτερο διάστημα από ό,τι αναμένεται σήμερα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη θα ενισχυθεί περαιτέρω. Αυτό θα μπορούσε να ενισχυθεί και να γίνει πιο επίμονο εάν οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας μετακυλιστούν περισσότερο από το αναμενόμενο σε άλλες τιμές και στους μισθούς, εάν οι μακροπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες αυξηθούν ως αντίδραση ή εάν οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού διαταραχθούν ευρύτερα. Οι συνεχιζόμενες εμπορικές εντάσεις θα μπορούσαν επίσης να οδηγήσουν σε πιο κατακερματισμένες παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, να περιορίσουν την προσφορά κρίσιμων πρώτων υλών και να επιδεινώσουν τους περιορισμούς παραγωγικής ικανότητας στην οικονομία της Ευρωζώνης. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, καθώς και οι εξελισσόμενες κλιματικές και περιβαλλοντικές κρίσεις ευρύτερα, θα μπορούσαν να αυξήσουν τις τιμές των τροφίμων περισσότερο από το αναμενόμενο. Αντιθέτως, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί κάπως χαμηλότερος εάν οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή αποδεικνύονταν πιο βραχύβιες από ό,τι αναμένεται σήμερα ή εάν οι έμμεσες ή δευτερογενείς επιδράσεις αποδεικνύονταν λιγότερο έντονες από τις προβλεπόμενες. Οι πιο ευμετάβλητες και επιφυλακτικές ως προς τον κίνδυνο χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσαν επίσης να επιβαρύνουν τη ζήτηση και έτσι να μειώσουν τον πληθωρισμό.
Χρηματοπιστωτικές και νομισματικές συνθήκες
Οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες είναι σε γενικές γραμμές αμετάβλητες από την τελευταία μας συνεδρίαση, αλλά παραμένουν αυστηρότερες σε σχέση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο. Το κόστος έκδοσης χρέους μέσω της αγοράς αυξήθηκε στο 4,0% τον Απρίλιο, από 3,9% τον Μάρτιο. Τα επιτόκια τραπεζικού δανεισμού για τις επιχειρήσεις παρέμειναν στο 3,6% τον Απρίλιο και τα επιτόκια στεγαστικών δανείων στο 3,4%.
Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του τραπεζικού δανεισμού προς τις επιχειρήσεις αυξήθηκε στο 3,4% τον Απρίλιο, από 3,2% τον Μάρτιο, ενώ ο ρυθμός αύξησης της έκδοσης εταιρικών ομολόγων ανήλθε στο 4,6%. Η στεγαστική πίστη αυξήθηκε ξανά κατά 3,0% τον Απρίλιο.
Σε συμφωνία με τη στρατηγική μας για τη νομισματική πολιτική, το Διοικητικό Συμβούλιο αξιολόγησε διεξοδικά τις σχέσεις μεταξύ νομισματικής πολιτικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Οι τράπεζες της Ευρωζώνης είναι ανθεκτικές, υποστηριζόμενες από ισχυρούς δείκτες κεφαλαίου και ρευστότητας, καλή ποιότητα ενεργητικού και ισχυρή κερδοφορία. Ωστόσο, μια ξαφνική και απότομη πτώση των τιμών των περιουσιακών στοιχείων, πιθανώς ενισχυμένη από τον μη τραπεζικό χρηματοπιστωτικό τομέα και την επιδείνωση της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού, ιδίως σε τομείς ευαίσθητους στην ενέργεια και το εμπόριο, θα δημιουργούσε κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Οι κίνδυνοι αυτοί αυξάνονται όσο περισσότερο διαρκούν οι τρέχουσες γεωπολιτικές συγκρούσεις. Η μακροπροληπτική πολιτική παραμένει η πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στη συσσώρευση χρηματοπιστωτικών ευπαθειών, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα και διατηρώντας τον μακροπροληπτικό χώρο.
Συμπέρασμα
Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε σήμερα να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Είμαστε προσηλωμένοι στη διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής έτσι ώστε να διασφαλίσουμε ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον μεσοπρόθεσμο στόχο μας του 2%. Θα ακολουθήσουμε μια προσέγγιση εξαρτώμενη από τα δεδομένα και από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Οι αποφάσεις μας για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγηση των προοπτικών του πληθωρισμού και των κινδύνων που τις περιβάλλουν, υπό το φως των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών δεδομένων, καθώς και της δυναμικής του υποκείμενου πληθωρισμού και της ισχύος της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων σε μια συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων.
Σε κάθε περίπτωση, είμαστε έτοιμοι να προσαρμόσουμε όλα τα εργαλεία μας, εντός της εντολής μας, ώστε να διασφαλίσουμε ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί με βιώσιμο τρόπο στον μεσοπρόθεσμο στόχο μας και να διαφυλάξουμε την ομαλή λειτουργία της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής.
